បន្ទាប់ពីរបាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេស UN លោក Thomas Andrews ស្ថានទូតចិនក៏បានសម្តែងក្តីអាណិតអាសូរ និងព្រួយបារម្ភពីសុខទុក្ខ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរភៀសសឹកដោយសារសង្រ្គាមឈ្លានពានរបស់ថៃ
កាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោក Thomas Andrews ដែលជា អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា (UN Special Rapporteur on the situation of human rights in Cambodia) បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយ ដែលបង្ហាញពីក្តីបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះស្ថានភាពលំបាករបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលកំពុងភៀសខ្លួន ឬត្រូវបានបង្ខំឱ្យភៀសសឹកចេញពីទឹកដីកំណើត។ របាយការណ៍នេះបានលើកឡើងពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ ដែលក្រុមជនភៀសខ្លួនទាំងនេះត្រូវប្រឈមមុខ រួមមានការគំរាមកំហែង ការចាប់ខ្លួន និងការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ (refoulement) ដែលផ្ទុយនឹងគោលការណ៍មិនបណ្តេញចេញ (principle of non-refoulement) នៃច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ (International Humanitarian Law - IHL)។
ឆ្លើយតបទៅនឹងរបាយការណ៍នេះ និងស្ថានភាពកាន់តែតានតឹងឡើងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន ស្ថានទូតនៃសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិនប្រចាំនៅកម្ពុជា ក៏បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ សម្តែងនូវ ក្តីអាណិតអាសូរ (humanitarian compassion) និង ការព្រួយបារម្ភយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ (deep concern) ចំពោះសុខទុក្ខ និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលរងគ្រោះ។
ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍នោះ ភាគីចិនបានសង្កត់ធ្ងន់លើចំណុចសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖
១. ការទទួលស្គាល់ស្ថានភាពមនុស្សធម៌៖ ស្ថានទូតចិនបានទទួលស្គាល់ពីវិបត្តិមនុស្សធម៌ដែលបណ្តាលមកពីអ្វីដែលខ្លួនហៅថា "សង្រ្គាមឈ្លានពានរបស់ថៃ"។ ការឈ្លានពាននេះត្រូវបានពណ៌នាថាជាទង្វើរំលោភលើ អធិបតេយ្យភាព (sovereignty) និង បូរណភាពទឹកដី (territorial integrity) ដែលបានបង្ខំឱ្យជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់ក្លាយជា ជនភៀសខ្លួន (refugees) និង ជនផ្លាស់ទីលំនៅក្នុងប្រទេស (Internally Displaced Persons - IDPs) ។
២. ការព្រួយបារម្ភពីការការពារជនស៊ីវិល៖ ស្របតាមគោលការណ៍នៃ ច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ (IHL) ជាពិសេស អនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវឆ្នាំ១៩៤៩ (Geneva Conventions of 1949) និង ពិធីសារបន្ថែម (Additional Protocols) ភាគីជម្លោះទាំងអស់ត្រូវមានកាតព្វកិច្ចបែងចែករវាងយោធា និងជនស៊ីវិល ដើម្បីធានាការការពារជនស៊ីវិល។ ការប្រើប្រាស់ ការវាយប្រហារមិនរើសមុខ (indiscriminate attacks) ត្រូវបានស្ថានទូតចិនថ្កោលទោសថាជាទង្វើដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ។
៣. ការគាំទ្រដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី៖ ស្ថានទូតចិនបានអំពាវនាវឱ្យមានការបញ្ឈប់អរិភាពជាបន្ទាន់ (immediate cessation of hostilities) និងស្វែងរកដំណោះស្រាយតាមរយៈ ការសន្ទនាការទូត (diplomatic dialogue) និងមធ្យោបាយសន្តិវិធីដោយផ្អែកលើធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Charter) ។
៤. ការផ្តល់ជំនួយមនុស្សធម៌៖ ភាគីចិនបានបង្ហាញការត្រៀមខ្លួនក្នុងការសម្របសម្រួលជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងដៃគូអន្តរជាតិ ដូចជា ទីភ្នាក់ងារជនភៀសខ្លួនអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNHCR) និង អង្គការអន្តរជាតិដើម្បីការធ្វើចំណាកស្រុក (IOM) ដើម្បីផ្តល់ ជំនួយមនុស្សធម៌សង្គ្រោះបន្ទាន់ (emergency humanitarian assistance) រួមមានស្បៀងអាហារ ទីជម្រក និងសេវាវេជ្ជសាស្ត្រដល់ជនរងគ្រោះ។
ការចេញមុខសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភរបស់ស្ថានទូតចិននាពេលនេះ គឺជាការអំពាវនាវផ្នែកមនុស្សធម៌ដ៏សំខាន់មួយ ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការគោរព គោលការណ៍នីតិរដ្ឋ (rule of law) នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
ឯកសារយោង (References)៖
1. UN Human Rights Council. (នាពេលថ្មីៗនេះ)។ Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in Cambodia, Thomas Andrews. (យោងតាមរបាយការណ៍ដែលបានចេញផ្សាយចុងក្រោយទាក់ទងនឹងស្ថានភាពព្រំដែន និងជនភៀសខ្លួន)។
2. ICRC. (1949)។ Geneva Convention Relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War (Fourth Geneva Convention). មាត្រា 3 និង 33 ស្តីពីការការពារជនស៊ីវិល និងការហាមឃាត់ការដាក់ទណ្ឌកម្មជាសមូហភាព និងការបំភិតបំភ័យ។
3. UNHCR. (1951 & 1967)។ Convention and Protocol Relating to the Status of Refugees. កំណត់និយមន័យជនភៀសខ្លួន និងគោលការណ៍មិនបណ្តេញចេញ (Non-refoulement)។
4. United Nations. (1945)។ Charter of the United Nations. មាត្រា 2(4) ហាមឃាត់ការគំរាមកំហែង ឬប្រើប្រាស់កម្លាំងប្រឆាំងនឹងបូរណភាពទឹកដី ឬឯករាជ្យនយោបាយរបស់រដ្ឋណាមួយ។
