📚ប្រវត្តិព្រះបាទអសោកមហារាជ📚
🏹 ពីស្តេចអ្នកច្បាំង ទៅជាស្តេចដែលឈ្នះចិត្តមនុស្ស
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ មានស្តេចជាច្រើនអង្គដែលបានឈ្នះសង្គ្រាម និងពង្រីកទឹកដីរបស់ខ្លួន រហូតក្លាយជាម្ចាស់អាណាចក្រដ៏ធំធេង។
ប៉ុន្តែមានស្តេចមួយអង្គ ដែលមានរឿងរ៉ាវខុសពីស្តេចទាំងនោះ។
ព្រះអង្គធ្លាប់ជាស្តេចអ្នកចម្បាំង ដែលមានអំណាច និងភាពរឹងមាំ ហើយបានពង្រីកអាណាចក្ររបស់ខ្លួនតាមរយៈសង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីបានឃើញទុក្ខវេទនាដែលកើតចេញពីសង្គ្រាម ព្រះអង្គបានផ្លាស់ប្តូរព្រះទ័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។
ពីមនុស្សដែលចង់ឈ្នះអ្នកដទៃ
ទៅជាមនុស្សដែលចង់ឈ្នះខ្លួនឯង។
ពីដាវ និងកងទ័ព
ទៅរកធម៌ និងមេត្តាករុណា។
ព្រះអង្គនោះគឺ ព្រះបាទអសោកមហារាជ។
⸻
១. កំណើតក្នុងរាជវង្សមោរ្យ
ព្រះបាទអសោក (Ashoka) គឺជាព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះបាទពិន្ទុសារ (Bindusara) និងជាចៅរបស់ព្រះបាទចន្ទ្រគុប្តមោរ្យ (Chandragupta Maurya) ដែលជាស្ថាបនិកអាណាចក្រមោរ្យ។
ព្រះអង្គប្រសូត្រនៅប្រហែលសតវត្សទី៣ មុនគ្រិស្តសករាជ ក្នុងសម័យដែលអាណាចក្រមោរ្យកំពុងក្លាយជាមហាអំណាចមួយនៅឥណ្ឌាបុរាណ។
តាំងពីវ័យក្មេង ព្រះអសោកត្រូវបានគេមើលឃើញថា មានសមត្ថភាពខាងការគ្រប់គ្រង និងយោធា។
ព្រះអង្គត្រូវបានបញ្ជូនទៅគ្រប់គ្រងតំបន់សំខាន់ៗ ដើម្បីបំពេញភារកិច្ចក្នុងនាមជាព្រះរាជបុត្រ។
បទពិសោធន៍ទាំងនោះបានធ្វើឱ្យព្រះអង្គមានភាពរឹងមាំ ក្លាហាន និងស្គាល់ពីការគ្រប់គ្រងអំណាចតាំងពីព្រះជន្មនៅវ័យក្មេង។
⸻
២. ការឡើងសោយរាជ្យ
នៅពេលព្រះបាទពិន្ទុសារសោយទិវង្គត បានកើតមានការប្រកួតប្រជែងក្នុងរាជវង្ស ដើម្បីស្នងរាជ្យ។
ប្រភពពុទ្ធសាសនាខ្លះបានរៀបរាប់ពីជម្លោះរវាងព្រះរាជបុត្រជាច្រើនអង្គ ហើយព្រះអសោកបានក្លាយជាអ្នកដែលអាចកាន់កាប់អំណាចបាននៅទីបំផុត។
ក្រោយការឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រដ៏មានអំណាចមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌា។
នៅពេលនោះ ព្រះអង្គមិនទាន់ក្លាយជាព្រះអសោកដែលប្រវត្តិសាស្ត្រចងចាំនាពេលក្រោយឡើយ។
ព្រះអង្គជាស្តេចអ្នកចម្បាំង។
ជាស្តេចដែលចង់ឱ្យអាណាចក្ររបស់ខ្លួនកាន់តែធំ។
ជាស្តេចដែលជឿថា អំណាចរបស់រាជ្យអាចពង្រីកតាមរយៈកម្លាំងយោធា។
ហើយការគិតបែបនេះ បាននាំព្រះអង្គទៅរកព្រឹត្តិការណ៍មួយ ដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរព្រះជីវិតជារៀងរហូត។
⸻
៣. សង្គ្រាមកលិង្គ
ប្រហែលឆ្នាំ ២៦១ មុនគ្រិស្តសករាជ ព្រះបាទអសោកបានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយនគរកលិង្គ (Kalinga) ដែលស្ថិតនៅតំបន់ឆ្នេរភាគខាងកើតនៃឥណ្ឌាបុរាណ។
សង្គ្រាមនេះមានភាពសាហាវ និងបណ្តាលឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិតយ៉ាងច្រើន។
ទីបំផុត កងទ័ពរបស់ព្រះអសោកបានទទួលជ័យជម្នះ ហើយកលិង្គត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងអាណាចក្រមោរ្យ។
តាមសិលាចារឹករបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ មានមនុស្សប្រមាណ ១៥០,០០០ នាក់ត្រូវបាននិរទេស ១០០,០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ និងមានមនុស្សជាច្រើនទៀតស្លាប់ដោយសារផលវិបាកនៃសង្គ្រាម។
តាមទស្សនៈរបស់អ្នកឈ្នះ នេះគឺជាជ័យជម្នះ។
ប៉ុន្តែសម្រាប់ព្រះបាទអសោក…
វាគឺជាជ័យជម្នះដែលមានតម្លៃថ្លៃបំផុត។
⸻
៤. ថ្ងៃដែលស្តេចបានឃើញទុក្ខ
ក្រោយសង្គ្រាម ព្រះអសោកបានឃើញអ្វីៗដែលកងទ័ពមិនអាចនាំមកបាំងបាន។
ទ្រង់បានឃើញមនុស្សស្លាប់។
បានឃើញអ្នករងរបួស។
បានឃើញគ្រួសារដែលបែកបាក់។
បានឃើញម្តាយដែលបាត់បង់កូន។
បានឃើញកូនដែលបាត់បង់ឪពុកម្តាយ។
បានឃើញប្រជាជនដែលត្រូវចាកចេញពីស្រុកកំណើតរបស់ខ្លួន។
នៅពេលនោះ ព្រះអង្គបានយល់ថា៖
ការឈ្នះទឹកដី មិនមានន័យថា យើងបានឈ្នះជីវិតទេ។
ទ្រង់អាចយកកលិង្គបាន។
ប៉ុន្តែទ្រង់មិនអាចយកជីវិតដែលបានបាត់បង់មកវិញបានឡើយ។
ទ្រង់អាចបញ្ជាឱ្យកងទ័ពឈ្នះសង្គ្រាមបាន។
ប៉ុន្តែទ្រង់មិនអាចបញ្ជាឱ្យបេះដូងរបស់មនុស្សដែលកំពុងយំ ឈប់ឈឺចាប់បានទេ។
ហើយនៅទីនោះហើយ…
ព្រះបាទអសោកចាប់ផ្តើមឈ្នះសង្គ្រាមមួយផ្សេងទៀត—សង្គ្រាមនៅក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។
⸻
៥. ពីអំណាចទៅរកធម៌
ក្រោយសង្គ្រាមកលិង្គ ព្រះបាទអសោកបានចាប់ផ្តើមផ្លាស់ប្តូរព្រះទស្សនៈអំពីការគ្រប់គ្រង និងជ័យជម្នះ។
ជំនួសឱ្យការពង្រីកអាណាចក្រដោយសង្គ្រាម ព្រះអង្គបានលើកតម្កើងអ្វីដែលហៅថា «ជ័យជម្នះដោយធម៌» (Dhamma-vijaya)។
ព្រះអង្គចាប់ផ្តើមយល់ថា អាណាចក្រដែលធំ មិនមែនជាអាណាចក្រដែលមានតម្លៃបំផុតទេ។
អាណាចក្រដែលមានតម្លៃ គឺអាណាចក្រដែលមនុស្សរស់នៅដោយមានសុវត្ថិភាព មានសីលធម៌ មានមេត្តា និងមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។
នេះជាការប្រែប្រួលដ៏ធំមួយក្នុងជីវិតរបស់ព្រះអង្គ៖
ពីដាវ → ទៅធម៌
ពីការបង្ខំ → ទៅការអប់រំ
ពីការសងសឹក → ទៅការអត់ឱន
ពីការឈ្នះអ្នកដទៃ → ទៅការឈ្នះខ្លួនឯង។
⸻
៦. ព្រះអសោក និងព្រះពុទ្ធសាសនា
ក្រោយការផ្លាស់ប្តូរព្រះទ័យ ព្រះបាទអសោកបានគាំទ្រព្រះពុទ្ធសាសនា និងបានក្លាយជាអ្នកឧបត្ថម្ភដ៏សំខាន់មួយរូបរបស់ព្រះធម៌។
ព្រះអង្គបានគាំទ្រព្រះសង្ឃ និងសាងសង់ស្តូប និងទីសក្ការៈជាច្រើន តាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា។
ព្រះអង្គក៏បានលើកតម្កើងគុណធម៌ដូចជា មេត្តា ករុណា សីលធម៌ ការគោរពមាតាបិតា ការគោរពមនុស្សចាស់ និងការអត់ឱនចំពោះអ្នកដែលមានជំនឿខុសគ្នា។
សម្រាប់ព្រះអង្គ ការរក្សាធម៌ មិនមែនជាការនិយាយតែដោយមាត់ទេ។
វាត្រូវបង្ហាញតាមរយៈ ការប្រព្រឹត្ត។
⸻
៧. ធម៌របស់ព្រះអសោក
ព្រះអសោកបានឱ្យចារឹកសាររបស់ព្រះអង្គនៅលើថ្ម និងសសរថ្មជាច្រើនកន្លែងក្នុងអាណាចក្រ។
សិលាចារឹកទាំងនោះបានបង្ហាញពីទស្សនៈរបស់ព្រះអង្គចំពោះការគ្រប់គ្រង និងសីលធម៌។
ព្រះអង្គលើកតម្កើង៖
ការមិនធ្វើបាប
ការមានមេត្តា
ការគោរពមាតាបិតា
ការគោរពអ្នកដទៃ
ការអត់ឱន
ការរស់នៅដោយសីលធម៌
និងការគោរពជំនឿផ្សេងៗ។
ព្រះអង្គបានព្យាយាមធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះមហាក្សត្រ មិនមែនមានតែការកាន់អំណាចទេ ប៉ុន្តែជាការទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រជាជន។
⸻
៨. ការថែរក្សាប្រជាជន និងសត្វ
ក្រោយការផ្លាស់ប្តូរព្រះទ័យ ព្រះអសោកបានយកចិត្តទុកដាក់លើសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជន។
សិលាចារឹករបស់ព្រះអង្គបានរៀបរាប់ពីការដាំដើមឈើ ការរៀបចំប្រភពទឹក និងវិធានការមួយចំនួនសម្រាប់សុខុមាលភាពរបស់មនុស្ស និងសត្វ។
នេះបង្ហាញថា ព្រះអង្គបានចាប់ផ្តើមមើលឃើញអំណាចពីទស្សនៈថ្មី។
ស្តេចមិនមែនជាម្ចាស់ជីវិតរបស់ប្រជាជនទេ។
ស្តេចគឺជាអ្នកមានភារកិច្ចថែរក្សាជីវិតរបស់ប្រជាជន។
⸻
៩. ការផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនា
តាមប្រពៃណីព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះបាទអសោកបានគាំទ្រការផ្សព្វផ្សាយព្រះធម៌ទៅតំបន់ជាច្រើន។
ក្នុងចំណោមរឿងរ៉ាវដែលល្បីបំផុត គឺការបញ្ជូនព្រះមហិន្ទទៅកាន់ស្រីលង្កា។
ប្រពៃណីក៏រៀបរាប់ពីព្រះនាងសង្ឃមិត្តា ដែលបាននាំពោធិព្រឹក្សទៅកាន់ស្រីលង្កា។
ដោយសារការគាំទ្ររបស់ព្រះអសោក ព្រះពុទ្ធសាសនាបានទទួលការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងតំបន់ និងបានបន្តរីកសាយភាយទៅតំបន់ផ្សេងៗនៅអាស៊ី។
⸻
១០. ស្តេចដែលបានរៀនពីកំហុសរបស់ខ្លួន
អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍បំផុតនៅក្នុងជីវិតព្រះបាទអសោក មិនមែនជាចំនួនទឹកដីដែលព្រះអង្គបានកាន់កាប់ទេ។
ប៉ុន្តែគឺ សមត្ថភាពក្នុងការទទួលស្គាល់កំហុស និងផ្លាស់ប្តូរខ្លួនឯង។
មនុស្សជាច្រើននៅពេលធ្វើខុស តែងព្យាយាមរកហេតុផលដើម្បីការពារខ្លួន។
ប៉ុន្តែព្រះអសោកបានធ្វើអ្វីមួយដែលពិបាកជាងនេះ៖
ព្រះអង្គបានមើលទៅលើអតីតកាលរបស់ខ្លួន ហើយទទួលស្គាល់ថា សង្គ្រាមបាននាំមកនូវទុក្ខយ៉ាងធំ។
ការទទួលស្គាល់កំហុស មិនបានធ្វើឱ្យព្រះអង្គតូចទាបទេ។
ផ្ទុយទៅវិញ វាបានធ្វើឱ្យព្រះអង្គកាន់តែធំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។
⸻
១១. មរតករបស់ព្រះបាទអសោក
បន្ទាប់ពីព្រះបាទអសោកសោយទិវង្គត អាណាចក្រមោរ្យបានចាប់ផ្តើមចុះខ្សោយជាបន្តបន្ទាប់។
ប៉ុន្តែអំណាចនយោបាយអាចរលាយបាត់ទៅតាមពេលវេលា។
ចំណែកគំនិត និងធម៌ដែលព្រះអង្គបានបន្សល់ទុក បានបន្តរស់នៅ។
សសរថ្ម និងសិលាចារឹករបស់ព្រះអង្គ បានក្លាយជាមរតកប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់។
ព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គបានក្លាយជានិមិត្តរូបមួយនៃស្តេចដែលបានផ្លាស់ប្តូរពីអ្នកចម្បាំង ទៅជាអ្នកលើកតម្កើងធម៌ និងមេត្តាករុណា។
⸻
១២. មេរៀនចុងក្រោយពីព្រះបាទអសោក
ជីវិតរបស់ព្រះបាទអសោកប្រាប់យើងថា៖
មនុស្សមិនត្រូវបានកំណត់ដោយអតីតកាលរបស់ខ្លួនតែមួយមុខទេ។
មនុស្សអាចធ្លាប់ខុស។
អាចធ្លាប់មានកំហឹង។
អាចធ្លាប់ធ្វើអ្វីដែលធ្វើឱ្យអ្នកដទៃឈឺចាប់។
ប៉ុន្តែប្រសិនបើថ្ងៃណាមួយ យើងមានសតិ និងបញ្ញា យើងអាចឈប់។
អាចពិនិត្យខ្លួនឯង។
អាចទទួលស្គាល់កំហុស។
ហើយអាចចាប់ផ្តើមដើរតាមផ្លូវថ្មី។
ព្រះបាទអសោកធ្លាប់ឈ្នះប្រទេសជាច្រើនដោយកងទ័ព។
ប៉ុន្តែជ័យជម្នះដ៏ធំបំផុតរបស់ព្រះអង្គ មិនមែនជាការឈ្នះកលិង្គទេ។
ជ័យជម្នះដ៏ធំបំផុត គឺការឈ្នះកំហឹង លោភៈ និងអហង្ការរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។
ព្រោះ…
អ្នកដែលឈ្នះអ្នកដទៃ អាចត្រូវបានគេហៅថា «អ្នកឈ្នះ»។
ប៉ុន្តែ…
អ្នកដែលឈ្នះចិត្តខ្លួនឯង
ទើបជាអ្នកដែលឈ្នះបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។
ហើយនេះហើយ គឺជារឿងរ៉ាវរបស់ព្រះបាទអសោកមហារាជ—
ស្តេចដែលធ្លាប់កាន់ដាវ
ប៉ុន្តែចុងក្រោយបានរកឃើញថា
អាវុធដ៏មានអំណាចបំផុត
មិនមែនជាដាវទេគឺ «ធម៌»។
#ប្រវត្តិព្រះបាទអសោកមហារាជ
Download