នីវរណធម៌

**នីវរណធម៌** គឺជាធម៌ដែលរារាំង បិទបាំង ឬជាឧបសគ្គដល់ផ្លូវចិត្តមិនឲ្យសម្រេចបាននូវសេចក្តីល្អ ជាពិសេសគឺការរារាំងដល់ការចម្រើនសមាធិ និងការកើតឡើងនៃបញ្ញា។

នីវរណធម៌មាន ៥ ប្រការដូចតទៅ៖

* **១. កាមច្ឆន្ទៈ** សេចក្តីត្រេកអរ ពេញចិត្ត និងជាប់ជំពាក់នៅក្នុងកាមគុណទាំង ៥ (រូប សំឡេង ក្លិន រស និងការប៉ះពាល់)។ វាជាចំណង់ដែលធ្វើឲ្យចិត្តមិនស្ងប់ និងងាករេទៅរកអារម្មណ៍ខាងក្រៅ។

* **២. ព្យាបាទ ** សេចក្តីក្រោធខឹង គុំកួន មិនពេញចិត្ត និងការគិតចង់ប្រទុស្ត ឬចង់ឲ្យអ្នកដទៃជួបក្តីវិនាស។ ក្តីក្រោធនេះធ្វើឲ្យចិត្តក្តៅក្រហាយ និងបាត់បង់សន្តិភាពខាងក្នុង។

* **៣. ថីនមិទ្ធៈ** ភាពខ្ជិលច្រអូស ងុយងោក ចុះញម និងសេចក្តីរួញរានៃកាយនិងចិត្ត។ វាជាសភាពដែលធ្វើឲ្យចិត្តអាប់អួរ អស់កម្លាំង គ្មានថាមពលក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍។

* **៤. ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ** សេចក្តីរាយមាយ អន្ទះអន្ទែងចិត្ត (ឧទ្ធច្ចៈ) និងសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ឬស្តាយក្រោយចំពោះកំហុសដែលបានធ្វើរួច ឬអំពើល្អដែលមិនទាន់បានធ្វើ (កុក្កុច្ចៈ)។ វាធ្វើឲ្យចិត្តវិលវល់ មិនអាចមូលគិតតែលើអារម្មណ៍តែមួយ។

* **៥. វិចិកិច្ឆា** សេចក្តីសង្ស័យ ស្ទាក់ស្ទើរ មិនដាច់ស្រេច ជាពិសេសគឺការសង្ស័យទៅលើគុណព្រះរតនត្រ័យ (ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ) ផលនៃកម្ម ឬផ្លូវប្រតិបត្តិដើម្បីការរំលត់ទុក្ខ។

នៅក្នុងការប្រតិបត្តិព្រះពុទ្ធសាសនា នីវរណធម៌ទាំង ៥ នេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសត្រូវដ៏ធំបំផុតនៃការធ្វើសមាធិ (សមថកម្មដ្ឋាន) និងការចម្រើនបញ្ញា (វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន)។ មានតែការលះបង់ ឬសង្កត់នីវរណធម៌ទាំងនេះជាបណ្តោះអាសន្នទេ ទើបចិត្តអាចស្ងប់រម្ងាប់ ភ្លឺស្វាង និងអាចឈានចូលដល់សភាពនៃ **ឈាន** បាន។

--------------------------------------