សតិប្បដ្ឋាន ៤

**សតិប្បដ្ឋាន ៤** មានន័យថា **«ការតាំងសតិរលឹកដឹង»** ឬ **«ការចម្រើនសតិពិចារណា»** ទៅលើរូបកាយ និងចិត្ត ដើម្បីឱ្យឃើញតាមរលកធាតុពិត និងឈានទៅដល់ការរំលត់ទុក្ខ (វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន)។

សតិប្បដ្ឋានទាំង ៤ នេះ រួមមាន៖

### ១. កាយានុបស្សនា (ការពិចារណាទៅលើកាយ)

គឺការយកសតិទៅផ្ដោត ពិចារណា និងតាមដានរាល់ចលនា ឬសភាវៈនៃរូបកាយ។

* **ការអនុវត្ត៖** ការដឹងដង្ហើមចេញ-ចូល (អានាបានសតិ), ការដឹងរាល់ឥរិយាបថទាំង ៤ (ឈរ ដើរ អង្គុយ គេង), ការដឹងរាល់ចលនាតូចធំ (លា បត់ ងាក), ការពិចារណាលើ (សក់ រោម ក្រចក ធ្មេញ ស្បែក...) ថាជាជារបស់មិនស្អាត ឬគ្រាន់តែជាធាតុ ៤ (ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់) រួមផ្សំគ្នា។

### ២. វេទនានុបស្សនា (ការពិចារណាទៅលើវេទនា)

គឺការយកសតិទៅតាមដានដឹងរាល់ការសោយអារម្មណ៍ ឬសេចក្ដីដឹងសុខ-ទុក្ខ ដែលកើតឡើងលើរាងកាយ និងចិត្ត។

* **ការអនុវត្ត៖** ពេលកើតសេចក្ដីសុខ ក៏ដឹងច្បាស់, ពេលកើតសេចក្ដីទុក្ខ/ឈឺចាប់ ក៏ដឹងច្បាស់, ឬពេលអារម្មណ៍កណ្ដាលៗ មិនសុខមិនទុក្ខ ក៏ដឹងច្បាស់ ដោយមិនត្រេកអរ និងមិនខឹងអាក់អន់ចិត្តនឹងវេទនាទាំងនោះឡើយ។

### ៣. ចិត្តានុបស្សនា (ការពិចារណាទៅលើចិត្ត)

គឺការយកសតិទៅតាមដានមើលស្ថានភាព ឬសភាវៈរបស់ចិត្តដែលកំពុងប្រែប្រួលនៅខណៈនោះ។

* **ការអនុវត្ត៖** ពេលចិត្តមានលោភៈ (ចង់បាន) ក៏ដឹង, ចិត្តមានទោសៈ (ខឹង) ក៏ដឹង, ចិត្តមានមោហៈ (វង្វេង) ក៏ដឹង, ចិត្តស្ងប់ ក៏ដឹង, ឬចិត្តហោះហើរ ក៏ដឹង។ វាគឺជាការមើលចិត្តខ្លួនឯងក្នុងនាមជា «អ្នកសង្កេតការណ៍» ដោយមិនលង់ទៅតាមចិត្តនោះឡើយ។

### ៤. ធម្មានុបស្សនា (ការពិចារណាទៅលើធម៌)

គឺការយកសតិទៅពិចារណាលើសភាវធម៌ទាំងឡាយ ដែលកើតឡើងនៅក្នុងចិត្ត ហើយយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់របស់វាទៅតាមច្បាប់ធម្មជាតិ។

* **ការអនុវត្ត៖** ការដឹងពីឧបសគ្គនៃចិត្ត (នីវរណធម៌ ៥ មានដូចជា កាមច្ឆន្ទៈ, ព្យាបាទ...), ការដឹងពីធម៌ដែលនាំឱ្យដឹងខ្លួន (ពោជ្ឈង្គ ៧), ឬការយល់ច្បាស់ពីច្បាប់ អនិច្ចំ (មិនទៀង) ទុក្ខំ (ជាទុក្ខ) អនត្តា (មិនមែនជារបស់យើង)។

ការចម្រើនសតិប្បដ្ឋានទាំង ៤ នេះ គឺដើម្បីជួយឱ្យយើងរស់នៅក្នុង **«បច្ចុប្បន្នខណៈ»** ដោយដឹងខ្លួនជានិច្ច មិនវង្វេងទៅតាមអតីតកាល ឬអនាគតកាល ដែលជាគន្លឹះក្នុងការបង្កើតសតិបញ្ញា និងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខផ្លូវចិត្តយ៉ាងពិតប្រាកដ។

--------------------------------------