ត្រៃលក្ខណ៍

**ត្រៃលក្ខណ៍** គឺជាលក្ខណៈប្រចាំធម្មជាតិ ឬសភាពពិតនៃសង្ខារធម៌ (អ្វីៗទាំងអស់ដែលកើតឡើងដោយមានហេតុបច្ច័យតាក់តែង)។ ត្រៃលក្ខណ៍នេះត្រូវបានបែងចែកជា ៣ ប្រការធំៗ រួមមាន៖

### ១. អនិច្ចំ (ភាពមិនទៀងទាត់) ធម៌ទាំងឡាយណាដែលមានការកើតឡើងជាបឋម ធម៌ទាំងនោះតែងតែប្រែប្រួល និងវិនាសទៅវិញជាធម្មតា មិនអាចឋិតថេរបានឡើយ។

អ្វីៗទាំងអស់នៅលើលោក មិនថារូបកាយ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឋានៈ ឬសូម្បីតែអារម្មណ៍និងគំនិត សុទ្ធតែស្ថិតក្នុងសភាពផ្លាស់ប្តូរជានិច្ច តាំងពីវិនាទីដែលវាចាប់ផ្តើមកើតឡើងរហូតដល់ពេលរលត់ទៅវិញ។

### ២. ទុក្ខំ (សេចក្តីទុក្ខ ឬភាពមិនអាចទ្រាំទ្របាន)

សភាពដែលពិបាកនឹងទ្រាំទ្រឬសភាពដែលត្រូវគាបសង្កត់ជានិច្ចដោយការកើតនិងការរលត់។

ដោយសារតែអ្វីៗមានភាពមិនទៀងទាត់ (អនិច្ចំ) ទើបធ្វើឲ្យមានសេចក្តីទុក្ខ។ ការតោងទាមទាមទារចង់ឲ្យអ្វីមួយនៅឋិតថេរ ទាំងដែលធម្មជាតិរបស់វាត្រូវតែប្រែប្រួល គឺជាប្រភពនៃការខកចិត្ត ការព្រាត់ប្រាស់ និងសេចក្តីសោកសៅផ្សេងៗ។

### ៣. អនត្តា (ភាពមិនមែនជាតួខ្លួន)

ធម៌ទាំងពួង (ទាំងធម៌ដែលមានការតាក់តែង និងធម៌ដែលមិនមានការតាក់តែង) សុទ្ធតែមិនមែនជាតួខ្លួន

មិនមានព្រលឹងពិតប្រាកដ និងមិនស្ថិតនៅក្រោមការបង្គាប់បញ្ជារបស់នរណាម្នាក់ឡើយ។

រូបកាយនិងចិត្តរបស់យើង (ខន្ធទាំង ៥) គ្រាន់តែជាការប្រជុំចូលគ្នានៃធាតុបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ។ យើងមិនអាចបញ្ជាឲ្យរាងកាយនេះ "កុំឲ្យចាស់" "កុំឲ្យឈឺ" ឬ "កុំឲ្យស្លាប់" បានឡើយ ព្រោះវាមិនមែនជារបស់យើងពិតប្រាកដនោះទេ។

ការយល់ដឹងនិងការពិចារណាឃើញច្បាស់អំពីអនិច្ចំ ទុក្ខំ និងអនត្តា គឺជាគន្លឹះដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការធ្វើវិបស្សនា។ ការយល់ឃើញនេះនឹងជួយឲ្យចិត្តមនុស្សកើតបញ្ញា អាចលះបង់នូវសេចក្តីជាប់ជំពាក់ (ឧបាទាន) រំដោះខ្លួនចេញពីសេចក្តីលោភលន់ និងកំហឹង ព្រមទាំងអាចឈានទៅរកការរំលត់ទុក្ខទាំងពួង បានយ៉ាងពិតប្រាកដ។

--------------------------------------