សង្ខេបសៀវភៅ: ក្បួនសឹក ស៊ុន អ៊ូ ឬ តម្រាពិជ័យសង្គ្រាម ស៊ុន អ៊ូ (Sun Tzu Art of War, 孙子兵法)

អ្នកនិពន្ធ: Sun Tzu

ស៊ុន អ៊ូ (Sun Tzu) គឺជាមេទ័ព និងជាអ្នកប្រាជ្ញយុទ្ធសាស្ត្រចិនដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់ដែលបានរស់នៅក្នុងសម័យ "រដ្ឋចម្បាំង" (Warring States period)។ សៀវភៅ "សិល្បៈសង្គ្រាម" ឬ "ក្បួនសឹក ស៊ុន អ៊ូ" របស់គាត់ មិនត្រឹមតែជាតម្រាសម្រាប់ការធ្វើសឹកសង្គ្រាមប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាទស្សនវិជ្ជាស្តីពីការដឹកនាំ ការគ្រប់គ្រង និងការយកឈ្នះលើគូប្រជែងដោយប្រើបញ្ញាផងដែរ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការអធិប្បាយលើចំណុចស្នូលសំខាន់ៗនៃសៀវភៅនេះ៖

១. គោលគំនិតកំពូល៖ ឈ្នះដោយមិនបាច់ច្បាំង

ទស្សនវិជ្ជាដ៏អស្ចារ្យបំផុតរបស់ ស៊ុន អ៊ូ គឺមិនមែនជាការបំផ្លិចបំផ្លាញទេ តែជាការយកឈ្នះដោយសន្តិវិធី ឬប្រើកម្លាំងតិចបំផុត។

* "កំពូលនៃយុទ្ធសាស្ត្រ មិនមែនជាការយកឈ្នះក្នុងសមរភូមិ ១០០ ដងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការធ្វើឲ្យសត្រូវចុះចាញ់ដោយមិនចាំបាច់ប្រយុទ្ធ។"

* ការបំផ្លាញសត្រូវឲ្យខ្ទេចខ្ទី គឺជាជម្រើសចុងក្រោយ។ ការដណ្តើមយកជ័យជម្នះដោយរក្សានូវធនធាន និងកម្លាំងរបស់ខ្លួនឲ្យនៅដដែល ទើបជាជ័យជម្នះពិតប្រាកដ។

២. ស្គាល់គេ ស្គាល់ឯង (Know Yourself, Know Your Enemy)

នេះជាឃ្លាដែលល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងសៀវភៅនេះ៖

> "បើអ្នកស្គាល់សត្រូវ ហើយស្គាល់ខ្លួនឯង ច្បាំងមួយរយដង ក៏មិនបាច់ភ័យព្រួយរឿងបរាជ័យដែរ។ បើអ្នកស្គាល់តែខ្លួនឯង តែមិនស្គាល់សត្រូវ នោះឱកាសឈ្នះ និងចាញ់គឺស្មើគ្នា។ តែបើអ្នកមិនស្គាល់គេ ហើយក៏មិនស្គាល់ខ្លួនឯងទៀតនោះ អ្នកនឹងបរាជ័យគ្រប់សមរភូមិ។"

> ការបកស្រាយ៖

* ស្គាល់ខ្លួនឯង៖ ត្រូវដឹងពីចំណុចខ្លាំង ចំណុចខ្សោយ ធនធាន និងសមត្ថភាពពិតប្រាកដរបស់ខ្លួន។

* ស្គាល់សត្រូវ៖ ត្រូវសិក្សាពីគូប្រជែង យុទ្ធសាស្ត្ររបស់គេ អត្តចរិតមេដឹកនាំគេ និងកាលៈទេសៈ។

៣. ធាតុសំខាន់ៗទាំង ៥ នៃជ័យជម្នះ

ស៊ុន អ៊ូ បានលើកឡើងថា ការធ្វើសង្គ្រាម ឬការប្រកួតប្រជែងត្រូវផ្អែកលើកត្តា ៥ យ៉ាង៖

* ធម៌ (The Moral Law): ភាពស្របគ្នារវាងមេដឹកនាំ និងអ្នកក្រោមបង្គាប់។ ប្រសិនបើកូនទ័ពមានជំនឿចិត្តលើមេដឹកនាំ ពួកគេនឹងហ៊ានស្លាប់ជំនួស។

* មេឃ/កាលៈទេសៈ (Heaven): ពេលវេលា រដូវកាល និងឱកាស។

* ដី/ភូមិសាស្ត្រ (Earth): ទីតាំង ស្ថានភាពដី និងចម្ងាយផ្លូវ។

* មេបញ្ជាការ (The Commander): ភាពឈ្លាសវៃ ភាពស្មោះត្រង់ ភាពមនុស្សធម៌ ភាពក្លាហាន និងភាពម៉ឺងម៉ាត់។

* វិន័យ (Method and Discipline): ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធ ការបែងចែកតួនាទី និងការអនុវត្តច្បាប់ទ័ព។

៤. យុទ្ធសាស្ត្រនៃការបំភាន់ (Deception)

"សង្គ្រាម គឺជាសិល្បៈនៃការបំភាន់។"

* នៅពេលយើងខ្លាំង ត្រូវធ្វើឲ្យសត្រូវឃើញថាយើងខ្សោយ។

* នៅពេលយើងជិតទៅដល់ ត្រូវធ្វើឲ្យសត្រូវគិតថាយើងនៅឆ្ងាយ។

* ប្រើនុយដើម្បីទាក់សត្រូវ ធ្វើឲ្យសត្រូវមានការភាន់ច្រឡំ ហើយវាយប្រហារនៅពេលពួកគេមិនបានត្រៀមខ្លួន។

៥. ល្បឿនគឺជាកត្តាស្លាប់រស់

ស៊ុន អ៊ូ ឲ្យតម្លៃខ្ពស់លើល្បឿននៃការធ្វើសកម្មភាព។

* ការពន្យារពេលក្នុងសង្គ្រាម មិនដែលផ្តល់ផលល្អដល់ប្រទេសជាតិទេ។

* ការវាយលុកត្រូវតែលឿនដូចខ្យល់ព្យុះ ដើម្បីកុំឲ្យសត្រូវមានពេលរៀបចំខ្លួន។

៦. ការប្រើប្រាស់ចារបុរស (Spies/Intelligence)

ព័ត៌មានគឺជាអាវុធដ៏សំខាន់បំផុត។ ការដឹងពីស្ថានការណ៍របស់សត្រូវមុនពេលធ្វើសកម្មភាព គឺអាស្រ័យលើការប្រើប្រាស់ "ចារបុរស" ឬភ្នាក់ងារសម្ងាត់។ កុំរ keamsick លើការចំណាយប្រាក់ដើម្បីទិញដំណឹង ព្រោះវាចំណាយតិចជាងការចំណាយលើសង្គ្រាមដែលអូសបន្លាយ។

ការអនុវត្តក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ន និងធុរកិច្ច

សៀវភៅនេះមិនមែនសម្រាប់តែកងទ័ពទេ បច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យ គ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម និងភាពជាអ្នកដឹកនាំ៖

* ការប្រកួតប្រជែងទីផ្សារ៖ សិក្សាពីគូប្រជែង (Competitor Analysis) និងស្គាល់ពីចំណុចខ្លាំងរបស់ក្រុមហ៊ុនខ្លួនឯង (SWOT Analysis) គឺជាគោលការណ៍ "ស្គាល់គេ ស្គាល់ឯង"។

* ការគ្រប់គ្រងបុគ្គលិក៖ មេដឹកនាំល្អត្រូវមានគុណធម៌ និងវិន័យ ដើម្បីឲ្យបុគ្គលិកគោរព និងស្ម័គ្រចិត្តធ្វើការងារ (The Moral Law)។

* យុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារ៖ ការច្នៃប្រឌិត និងការធ្វើអ្វីដែលគូប្រជែងនឹកស្មានមិនដល់ (Deception/Surprise) គឺជាគន្លឹះក្នុងការដណ្តើមចំណែកទីផ្សារ។

* ការចរចា៖ ការឈ្នះដោយមិនបាច់ច្បាំង គឺប្រៀបដូចជាការចរចាដែលភាគីទាំងសងខាងទទួលបានផលចំណេញ (Win-Win) ឬការយកឈ្នះដៃគូដោយប្រើបច្ចេកទេសការទូត។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ក្បួនសឹក ស៊ុន អ៊ូ បង្រៀនយើងថា ជ័យជម្នះមិនមែនបានមកពីកម្លាំងបាយតែមួយមុខទេ ប៉ុន្តែបានមកពី ការរៀបចំផែនការច្បាស់លាស់ ការប្រើប្រាស់បញ្ញា និងការចេះបត់បែនតាមកាលៈទេសៈ។