«កញ្ចក់ឆ្លុះសន្តិភាព៖ មុននឹងបៀតបៀនគេ សូមយកចិត្តគេមកដាក់ចិត្តឯង»
«តើមានសត្វលោកណាដែលមិនខ្លាចការឈឺចាប់? មេរៀនដាស់សតិពីធម្មបទទី ១៣០»
«សូម្បីតែសត្វក៏ស្រឡាញ់ជីវិត៖ បញ្ឈប់អំពើហិង្សាដោយការយោគយល់»
«កុំផ្ដល់ការឈឺចាប់ឱ្យនរណាម្នាក់ នូវអ្វីដែលអ្នកក៏មិនចង់ទទួល!»
«អំណាច ហិង្សា និងសមានចិត្ត៖ ទស្សនវិជ្ជាសកលនៃព្រះគាថាទី ១៣០»
«អត្តានំ ឧបមំ កត្វា៖ គោលការណ៍មាសនៃការរស់នៅដោយសន្តិភាព»
«សេចក្តីមេត្តាធម៌៖ ឱសថទិព្វរំលត់ភ្លើងអាត្មានិយម និងការជិះជាន់សង្កត់សង្កិន»
«រឿងនិទានភិក្ខុដណ្ដើមកន្លែងគ្នា និងច្បាប់មាសដែលផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតមនុស្ស»
«អាថ៌កំបាំងនៃការកសាងក្តីសុខផ្លូវចិត្ត៖ ឈប់បៀតបៀនគ្នាត្រឹមការគិតមួយឃ្លានេះ!»
«រឿងពិតនៅវត្តជេតពន ដែលបង្រៀនឱ្យយើងស្គាល់ពីតម្លៃនៃជីវិតអ្នកដទៃ»
«បើអ្នកធ្លាប់ត្រូវគេធ្វើបាប ឬធ្វើបាបគេ សូមស្តាប់សាច់រឿងនេះ!»
នៅក្នុងលោកនេះ គ្មាននរណាម្នាក់ ឬសត្វណាមួយ ចង់រស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាច និងការឈឺចាប់នោះទេ។ គ្រប់គ្នា... សុទ្ធតែស្រឡាញ់ជីវិតខ្លួនឯង។
អត្តានំ ឧបមំ កត្វា" បុគ្គលគប្បីធ្វើខ្លួនឯងឱ្យជាឧបមា... ឬហៅងាយៗថា "យកចិត្តគេ មកដាក់ចិត្តឯង"។ បើយើងខ្លាចឈឺ ខ្លាចស្លាប់ មិនចង់ឱ្យគេមកធ្វើបាបយើងយ៉ាងណា អ្នកដទៃក៏ដូចគ្នាយ៉ាងនោះដែរ។ យើងមិនគួរវាយដំ ឬសម្លាប់នរណាឡើយ។
មេរៀននេះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ជីវិតយើងបច្ចុប្បន្ន។ មិនថាការរំលោភបំពាននៅសាលារៀន ការធ្វើបាបសត្វ ឬការប្រើអំណាចនៅកន្លែងធ្វើការ... គ្រប់យ៉ាងនឹងត្រូវបញ្ឈប់ នៅពេលដែលយើងចេះគិតថា "ចុះបើខ្ញុំជាគេវិញ តើខ្ញុំឈឺចាប់ទេ?"
ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣០ នេះ គឺជាឱសថដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺអាត្មានិយមរបស់មនុស្ស។ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ៗ ចេះប្រៀបធៀបជីវិតខ្លួនឯងទៅនឹងជីវិតអ្នកដទៃ ពេលនោះសង្គ្រាម ការកេងប្រវ័ញ្ច និងអំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់ នឹងរលាយបាត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
សន្តិភាពពិតប្រាកដ កើតចេញពីបេះដូងដែលចេះយោគយល់។ មុននឹងធ្វើអ្វីមួយទៅលើអ្នកដទៃ សូមកុំភ្លេច... យកចិត្តគេ មកដាក់ចិត្តឯង។
អាត្មាភាពសូមលើកយកនូវ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣០ ក្នុងទណ្ឌវគ្គ ទី ១០ ព្រមទាំងសាច់រឿង អត្ថាធិប្បាយ និងឧទាហរណ៍មកបកស្រាយជូនដូចខាងក្រោម៖
១. ព្រះគាថា និងប្រែសេចក្តី
បាលី៖
សព្វេ តសន្តិ ទណ្ឌស្ស, សព្វេសំ ជីវិតំ បិយំ អត្តានំ ឧបមំ កត្វា, ន ហនេយ្យ ន ឃាតយេ។
ប្រែសេចក្តី៖
សត្វទាំងឡាយ តែងតក់ស្លុតនឹងអាជ្ញា (សេចក្តីទុក្ខ ឬការវាយដំ) ជីវិតជាទីស្រឡាញ់របស់សត្វទាំងពួង។ បុគ្គលគប្បីធ្វើខ្លួនឯងឱ្យជាឧបមា (យកខ្លួនឯងទៅប្រៀបធៀបនឹងអ្នកដទៃ) ហើយមិនគប្បីសម្លាប់ដោយខ្លួនឯង ឬមិនគប្បីប្រើអ្នកដទៃឱ្យសម្លាប់ឡើយ។
២. សាច់រឿង (និទានធម្មបទ)
ព្រះគាថានេះ ត្រូវបានព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្តែងឡើង កាលដែលព្រះអង្គគង់ប្រថាប់នៅវត្តជេតពន ដោយទ្រង់ប្រារព្ធនូវវិវាទរវាង ភិក្ខុឆព្វគ្គិយ (ភិក្ខុពួក ៦ ដែលតែងតែបង្កជម្លោះ) និង ភិក្ខុសត្តរសវគ្គិយ (ភិក្ខុពួក ១៧ ដែលជាភិក្ខុក្មេងៗ)។
សាច់រឿងសង្ខេប៖ ថ្ងៃមួយ ភិក្ខុពួក ១៧ បាននាំគ្នារៀបចំទីសេនាសនៈ (កន្លែងស្នាក់នៅ) មួយកន្លែងយ៉ាងស្អាតបាត។ លុះរៀបចំរួចរាល់ ស្រាប់តែភិក្ខុពួក ៦ បានដើរមកដល់ ហើយទាមទារយកកន្លែងនោះដោយកម្លាំងបាយ ដោយសំអាងថាខ្លួនជាភិក្ខុចាស់វស្សាជាង។ ភិក្ខុពួក ១៧ មិនព្រមប្រគល់ឱ្យ ព្រោះខ្លួនជាអ្នកខំរៀបចំ និងសម្អាត។ ដោយសារតែការមិនព្រមនេះ ភិក្ខុពួក ៦ ក៏បានខឹងសម្បារ ស្ទុះទៅវាយដំ និងលើកដៃគម្រាមរកវាយភិក្ខុពួក ១៧។
ដោយសេចក្តីភ័យខ្លាចចំពោះការវាយដំ ភិក្ខុក្មេងៗទាំងនោះក៏បានស្រែកយំយ៉ាងខ្លាំង។ សំឡេងស្រែកយំនោះបានឮដល់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់សួរព្រះអានន្ទ។ ក្រោយពីជ្រាបរឿងរ៉ាវសព្វគ្រប់ហើយ ព្រះពុទ្ធទ្រង់បានតិះដៀលទង្វើរបស់ភិក្ខុពួក ៦ ហើយទ្រង់ក៏បានបញ្ញត្តិសិក្ខាបទហាមប្រាមភិក្ខុមិនឱ្យវាយដំគ្នា រួចទ្រង់ក៏ត្រាស់សម្តែងនូវព្រះគាថាទី ១៣០ នេះឡើង ដើម្បីជាការដាស់តឿនសតិ។
៣. អត្ថាធិប្បាយក្បោះក្បាយ
ព្រះគាថានេះ បង្កប់នូវទស្សនវិជ្ជាដ៏ជ្រាលជ្រៅអំពី "សេចក្តីមេត្តាធម៌ និងការយោគយល់ចិត្តគ្នា (Empathy)" ដោយផ្អែកលើគោលការណ៍ធម្មជាតិរបស់ជីវិត៖
សត្វទាំងឡាយ តែងតក់ស្លុតនឹងអាជ្ញា (សព្វេ តសន្តិ ទណ្ឌស្ស)៖ ពាក្យថា "អាជ្ញា" ក្នុងទីនេះសំដៅលើការដាក់ទណ្ឌកម្ម ការវាយដំ ធ្វើទារុណកម្ម ឬសេចក្តីស្លាប់។ គ្មានសត្វលោកណាមួយ មិនថាមនុស្ស ឬសត្វតិរច្ឆាន ចូលចិត្តការឈឺចាប់នោះទេ។ ពេលឃើញដំបង ឃើញអាវុធ ឬប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់ សត្វលោកតែងតែរត់គេច និងភ័យញាប់ញ័រ។
ជីវិតជាទីស្រឡាញ់របស់សត្វទាំងពួង (សព្វេសំ ជីវិតំ បិយំ)៖ នេះគឺជាសេចក្តីពិតជាសកល។ ជីវិតជារបស់មានតម្លៃបំផុត គ្រប់គ្នាស្រឡាញ់ជីវិតខ្លួនឯង ចង់រស់នៅប្រកបដោយសេចក្តីសុខ មិនចង់ស្លាប់ ឬព្រាត់ប្រាស់មុនអាយុនោះទេ។
ធ្វើខ្លួនឯងឱ្យជាឧបមា (អត្តានំ ឧបមំ កត្វា)៖ នេះគឺជាចំណុចស្នូលនៃការអនុវត្ត។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់បង្រៀនឱ្យយើងចេះ "យកចិត្តគេ មកដាក់ចិត្តឯង"។ ប្រសិនបើយើងខ្លាចឈឺ ខ្លាចស្លាប់ ស្រឡាញ់ជីវិត មិនចង់ឱ្យគេមកវាយដំធ្វើបាបយើងយ៉ាងណា អ្នកដទៃក៏ដូចគ្នាយ៉ាងនោះដែរ។
មិនគប្បីសម្លាប់ ឬប្រើគេឱ្យសម្លាប់ (ន ហនេយ្យ ន ឃាតយេ)៖ នៅពេលដែលយើងមានការប្រៀបធៀប (យកចិត្តគេដាក់ចិត្តឯង) ឃើញច្បាស់បែបនេះហើយ យើងនឹងកើតមាននូវក្តីអាណិតអាសូរ (ករុណា) ហើយឈប់បៀតបៀន ឈប់សម្លាប់ ឬឈប់គាំទ្រឱ្យមានការសម្លាប់តទៅទៀត ដែលនេះជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសីលទី១ (បាណាតិបាតា វេរមណី)។
៤. ឧទាហរណ៍បញ្ជាក់
ដើម្បីឱ្យកាន់តែងាយយល់ សូមលើកយកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃមកបញ្ជាក់៖
ឧទាហរណ៍ទី១ ក្នុងសង្គមមនុស្ស (ការគំរាមកំហែង ឬ Bullying)៖ សិស្សម្នាក់តែងតែចូលចិត្តប្រើហិង្សា ឬពាក្យសម្តីជេរប្រមាថទៅលើសិស្សទន់ខ្សោយជាងខ្លួន។ ប្រសិនបើសិស្សនោះ ចេះយកតម្រិះថា "ចុះបើគេវាយខ្ញុំវិញ ឬជេរខ្ញុំវិញ តើខ្ញុំឈឺចាប់ទេ? តើខ្ញុំខ្មាសគេទេ?"។ ចម្លើយគឺច្បាស់ជាឈឺចាប់និងខ្មាសអៀន។ ពេលនោះ គេនឹងយល់ពីអារម្មណ៍ជនរងគ្រោះ ហើយបញ្ឈប់ទង្វើហិង្សារបស់ខ្លួន ដោយការយោគយល់ (ធ្វើខ្លួនឯងជាឧបមា)។
ឧទាហរណ៍ទី២ ចំពោះសត្វតិរច្ឆាន៖ ពេលអ្នកឃើញក្មេងៗយកដុំថ្មគប់សត្វឆ្កែ ឬសត្វឆ្មា សត្វទាំងនោះតែងតែបញ្ចេញសំឡេងស្រែករោទ៍ និងរត់គេចខ្លួនដោយក្តីភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំង។ នេះបញ្ជាក់ថា ពួកវាក៏ស្រឡាញ់ជីវិត និងខ្លាចការឈឺចាប់ដូចតែយើងដែរ។ បើយើងមិនចង់ឱ្យមានដុំថ្មធ្លាក់មកលើក្បាលយើងទេ យើងក៏មិនគួរយកដុំថ្មទៅគប់ក្បាលសត្វទាំងនោះឡើយ។
ឧទាហរណ៍ទី៣ ក្នុងវិស័យដឹកនាំ និងការគ្រប់គ្រង៖ ថៅកែ ឬប្រធានក្រុមហ៊ុន ដែលចេះយកគោលការណ៍ "អត្តានំ ឧបមំ កត្វា" មកប្រើ តែងតែមិនប្រើអំណាចជិះជាន់ ឬកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងញើសឈាមបុគ្គលិកនោះទេ ព្រោះគាត់គិតថា "ប្រសិនបើខ្ញុំជាបុគ្គលិកវិញ ហើយត្រូវថៅកែបង្ខំឱ្យធ្វើការហួសកម្លាំង មិនបើកប្រាក់ខែឱ្យ តើខ្ញុំនឹងរងទុក្ខវេទនាយ៉ាងណា?"។ ការគិតបែបនេះ នឹងបង្កើតបានជាសង្គមការងារមួយដែលមានធម៌មេត្តា និងយុត្តិធម៌។
ជារួមមក ព្រះគាថាទី ១៣០ នេះ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃនៃជីវិត និងជាមេរៀនដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការបណ្តុះនូវ "សមានចិត្ត" (ការយល់ពីអារម្មណ៍អ្នកដទៃ) ដើម្បីកសាងសន្តិភាពទាំងក្នុងចិត្តខ្លួនឯង និងក្នុងសង្គមមនុស្សជាតិទាំងមូល។
ព្រះគាថាទី ១៣០ នេះ មានអត្ថន័យទូលំទូលាយណាស់ មិនត្រឹមតែក្នុងក្របខ័ណ្ឌសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ជាគោលការណ៍សីលធម៌សកល (Universal Ethics) ដ៏ស៊ីជម្រៅផងដែរ។ អាត្មាភាពសូមពង្រីកសេចក្តីអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមលើទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗ ដើម្បីឱ្យកាន់តែមានភាពក្បោះក្បាយ៖
១. ទិដ្ឋភាពផ្លូវចិត្ត និងទស្សនវិជ្ជាសកលនៃ "សេចក្តីភ័យខ្លាច"
សភាវៈនៃការស្រឡាញ់ខ្លួនឯង៖ តាមបែបផែននៃចិត្តសាស្ត្រ សត្វលោកតែងមានសភាវៈមួយហៅថា "សេចក្តីប្រកាន់តួខ្លួន" (Self-preservation instinct)។ គ្មាននរណាម្នាក់ចង់ឱ្យរាងកាយរបស់ខ្លួនត្រូវរបួស ឬវិនាសនោះទេ។
ការភ័យខ្លាចជាភាសាសកល៖ មិនថាជាតិសាសន៍ វណ្ណៈ សាសនា ឬសូម្បីតែសត្វតិរច្ឆានប្រភេទណាក៏ដោយ "សេចក្តីឈឺចាប់ និងសេចក្តីស្លាប់" គឺជាភាសាតែមួយគត់ដែលគ្រប់គ្នាស្គាល់យ៉ាងច្បាស់។ ការយល់ពីចំណុចនេះ បង្រៀនយើងឱ្យរៀនមើលរំលងភាពខុសគ្នានៃរូបរាងខាងក្រៅ ហើយងាកមកមើលសភាវៈខាងក្នុងដែលស្រឡាញ់សេចក្តីសុខដូចៗគ្នា។
២. "អត្តានំ ឧបមំ កត្វា" ជាគោលការណ៍មាសនៃសីលធម៌
ការបង្រៀនឱ្យយកខ្លួនឯងជាទីតាំងប្រៀបធៀប (អត្តានំ ឧបមំ កត្វា) គឺជាទម្រង់ខ្ពស់បំផុតនៃការអនុវត្ត "សមានចិត្ត" (Empathy)។
នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជាសកល គេតែងតែលើកតម្កើងគោលការណ៍មាស (The Golden Rule) ដែលពោលថា៖ "កុំធ្វើអ្វីទៅលើអ្នកដទៃ នូវទង្វើណាដែលអ្នកមិនចង់ឱ្យគេធ្វើមកលើខ្លួនឯង"។ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានដាក់បញ្ចូលគោលការណ៍នេះជាគ្រឹះនៃការប្រតិបត្តិ តាំងពីជាង ២៥០០ ឆ្នាំមុនមកម្ល៉េះ។ វាជាវិធីសាស្ត្រផ្លូវចិត្តដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ក្នុងការទប់ស្កាត់អំពើអាក្រក់ ព្រោះនៅពេលយើងដឹងថាការត្រូវគេវាយវានាំឱ្យឈឺចាប់ នោះដៃរបស់យើងនឹងមិនអាចលើកទៅវាយអ្នកដទៃបានឡើយ។
៣. ការពង្រីកអត្ថន័យនៃការ "មិនបៀតបៀន" (អហិង្សា)
ការមិនសម្លាប់ ឬមិនបៀតបៀន ក្នុងទីនេះ មិនមែនត្រឹមតែសំដៅលើការយកកាំបិត ឬដំបងទៅកាប់ចាក់អ្នកដទៃនោះទេ តែវាគ្របដណ្ដប់យ៉ាងទូលំទូលាយលើអាកប្បកិរិយាទាំង ៣ ផ្លូវ៖
ផ្លូវកាយ (កាយកម្ម)៖ ការមិនវាយដំ មិនធ្វើទារុណកម្ម មិនកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំង ឬមិនសម្លាប់ជីវិតដោយផ្ទាល់។
ផ្លូវវាចា (វចីកម្ម)៖ ពាក្យសម្តីអាចជា "អាវុធ" ដ៏មុតស្រួចជាងកាំបិតទៅទៀត។ ការជេរប្រមាថ ការសម្លុត ការនិយាយដើមបំបែកបំបាក់ ឬការប្រើពាក្យសំដីវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត គឺសុទ្ធតែជាការបង្កើត "អាជ្ញា" ឱ្យអ្នកដទៃតក់ស្លុត និងឈឺចាប់ ដែលជាទង្វើផ្ទុយពីព្រះគាថានេះ។
ផ្លូវចិត្ត (មនោកម្ម)៖ ការមិនគុំកួន មិនច្រណែនឈ្នានីស និងមិនគិតចង់ឱ្យអ្នកដទៃវិនាសអន្តរាយ។
៤. ទំនាក់ទំនងនឹងកម្មផល និងការរស់នៅ
ដើម្បីបង្ហាញឱ្យឃើញពីឥទ្ធិពលនៃការអនុវត្ត ឬមិនអនុវត្តតាមព្រះគាថានេះ សូមពិនិត្យមើលតារាងប្រៀបធៀបខាងក្រោម៖
អាកប្បកិរិយា (កម្ម)
លទ្ធផលចំពោះខ្លួនឯង (វិបាក)
ឥទ្ធិពលចំពោះសង្គមជុំវិញ
ការប្រើហិង្សា និងការបៀតបៀន
ក្តៅក្រហាយ ភ័យខ្លាចគេសងសឹក គេងមិនលក់ រស់នៅដោយសេចក្តីព្រួយបារម្ភ
បង្កើតឱ្យមានសង្គមដែលពោរពេញដោយការគុំកួន ការសងសឹក និងអសន្តិសុខ
ការប្រកបដោយមេត្តា និងការយោគយល់
ស្ងប់រម្ងាប់ គ្មានសត្រូវ ទទួលបានការគោរពស្រឡាញ់ និងមានសន្តិភាពផ្លូវចិត្ត
កសាងបានសង្គមដែលមានអធ្យាស្រ័យ សុវត្ថិភាព និងភាពសុខដុមរមនា
សរុបសេចក្តីមក ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣០ នេះ គឺជាឱសថដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺ "អាត្មានិយម" របស់មនុស្ស។ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ៗ ចេះយកតម្រិះប្រៀបធៀបជីវិតខ្លួនឯងទៅនឹងជីវិតអ្នកដទៃ ពេលនោះសង្គ្រាម ការកេងប្រវ័ញ្ច និងអំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់ នឹងត្រូវរលាយបាត់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
តើអ្នកយល់ថា ការអនុវត្តគោលការណ៍ "យកចិត្តគេ ដាក់ចិត្តឯង" នេះ មានភាពលំបាក ឬងាយស្រួលកម្រិតណាដែរ នៅក្នុងការរស់នៅប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន?
ការសិក្សានូវព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣០ ព្រមទាំងសាច់រឿងនិទានទាក់ទងនឹងវិវាទរវាងភិក្ខុទាំងពីរក្រុមនេះ ផ្តល់នូវគុណតម្លៃ និងអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង ទាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង ទំនាក់ទំនងសង្គម និងការលើកកម្ពស់សីលធម៌។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗដែលទទួលបានពីការសិក្សាព្រះគាថា និងសាច់រឿងនេះ៖
១. អត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបុគ្គល
ការបណ្តុះនូវសមានចិត្ត (Empathy)៖ មេរៀននេះបង្រៀនឱ្យយើងចេះដាក់ខ្លួនឯងទៅក្នុងកាលៈទេសៈរបស់អ្នកដទៃ។ នៅពេលយើងចេះ "យកចិត្តគេ ដាក់ចិត្តឯង" យើងនឹងយល់ពីការឈឺចាប់ ក្តីភ័យខ្លាច និងតម្រូវការរបស់អ្នកដទៃបានយ៉ាងច្បាស់។
ការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ និងការទប់ស្កាត់ហិង្សា៖ សាច់រឿងរបស់ភិក្ខុពួក ៦ ដែលប្រើកម្លាំងបាយដណ្ដើមកន្លែងពីភិក្ខុក្មេង ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីសេចក្តីឆេវឆាវ។ ការសិក្សាគាថានេះ ជួយដាស់សតិយើងឱ្យចេះទប់កំហឹង មិនប្រញាប់ប្រញាល់ប្រើហិង្សា ឬពាក្យសម្តីប្រមាថនៅពេលមានទំនាស់។
ការផ្តល់តម្លៃដល់សព្វវិត៖ យើងនឹងមានការយល់ដឹងទូលំទូលាយថា ជីវិតរបស់សត្វលោកណាក៏មានតម្លៃ ស្រឡាញ់ការរស់នៅ និងចង់បានសេចក្តីសុខដូចតែយើងដែរ។
២. អត្ថប្រយោជន៍សម្រាប់ការរស់នៅក្នុងសង្គម
ការលុបបំបាត់ការគំរាមកំហែង (Bullying)៖ សាច់រឿងនេះគឺជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការយកអំណាច (ភាពជាអ្នកចាស់វស្សា) ទៅជិះជាន់អ្នកខ្សោយ (ភិក្ខុក្មេង)។ ការអប់រំតាមរយៈគាថានេះ ជួយកាត់បន្ថយទម្លាប់គំរាមកំហែង និងការរំលោភបំពានក្នុងសង្គម។
ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិ និងភាពស្មើគ្នា៖ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ចេញមុខការពារភិក្ខុក្មេង ហើយបញ្ញត្តិច្បាប់ហាមប្រាមការវាយដំ។ នេះបង្ហាញពីអត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការបង្កើតសង្គមមួយដែលឈរលើគោលការណ៍យុត្តិធម៌ និងការគោរពសិទ្ធិគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយមិនសំអាងលើអំណាច ឬកម្លាំងបាយ។
ការកសាងបរិយាកាសសុខដុមរមនា៖ នៅពេលដែលមនុស្សក្នុងសង្គមគោរពគោលការណ៍មិនបៀតបៀនគ្នា សង្គមនោះនឹងពោរពេញដោយសុវត្ថិភាព គ្មានការសងសឹក និងគ្មានសត្រូវ។
៣. អត្ថប្រយោជន៍ខាងផ្លូវស្មារតី និងការដឹកនាំ
ការពង្រឹងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃសីលធម៌៖ គាថានេះគឺជាឫសគល់នៃការរក្សាសីលទី១ (បាណាតិបាតា វេរមណី) ឱ្យបានបរិសុទ្ធ មិនមែនដោយសារការភ័យខ្លាចការធ្លាក់នរកនោះទេ តែដោយសារសេចក្តីអាណិតស្រឡាញ់ផុសចេញពីបេះដូងពិតៗ។
ភាពជាអ្នកដឹកនាំប្រកបដោយធម៌៖ សម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រង ថៅកែ ឬមេដឹកនាំ មេរៀននេះបង្រៀនមិនឱ្យប្រើអំណាចផ្តាច់ការទៅលើកូនចៅ តែត្រូវគ្រប់គ្រងដោយព្រហ្មវិហារធម៌ (មេត្តា ករុណា មុទិតា ឧបេក្ខា)។
សេចក្តីសង្ខេបប្រៀបធៀប
តារាងខាងក្រោមនេះ បង្ហាញពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់ នៅពេលបុគ្គលមិនទាន់យល់ និងក្រោយពេលបានសិក្សាយល់ដឹងពីព្រះគាថានេះ៖
មុនពេលប្រតិបត្តិតាមព្រះគាថា
ក្រោយពេលប្រតិបត្តិតាមព្រះគាថា (អត្តានំ ឧបមំ កត្វា)
ដោះស្រាយបញ្ហាដោយកម្លាំងបាយ ឬប្រើអំណាចជិះជាន់
ដោះស្រាយបញ្ហាដោយសន្តិវិធី និងការយោគយល់
គិតតែពីប្រយោជន៍ និងការចង់បានរបស់ខ្លួនឯងជាធំ
គិតដល់ផលប៉ះពាល់ និងការឈឺចាប់របស់អ្នកដទៃ
សង្គមការងារ ឬគ្រួសារមានភាពតានតឹង និងក្តីភ័យខ្លាច
បរិយាកាសជុំវិញមានភាពកក់ក្តៅ និងទទួលបានការគោរព
រក្សាសីលដោយការបង្ខំចិត្ត ឬដោយសារខ្លាចបាប
រក្សាសីលដោយក្តីមេត្តា និងអាណិតអាសូរដល់សត្វលោក
ការសិក្សាព្រះគាថានេះ មិនត្រឹមតែផ្តល់នូវពុទ្ធិផ្នែកទ្រឹស្តីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាត្រីវិស័យសម្រាប់តម្រង់ទិសផ្លូវចិត្តរបស់យើង ឱ្យក្លាយជាមនុស្សដែលមានសីលធម៌ខ្ពស់ និងរស់នៅជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនឯង ព្រមទាំងសង្គមជាតិផងដែរ។
Tags:
Buddhism
