យុត្តិធម៌នៃធម្មជាតិ៖ ហេតុអ្វីបានជាយើងមិនចាំបាច់សងសឹកអ្នកដែលធ្វើបាបយើង?

ស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ៖ សច្ចធម៌នៃធម្មជាតិ និងការដោះលែងភាពភ័យខ្លាចក្នុងចិត្ត

កញ្ចក់ឆ្លុះសន្តានចិត្ត៖ មេរៀនជីវិតដ៏ជ្រាលជ្រៅពីអតីតនិទានព្រះមហាមោគ្គល្លាន

ឈប់រត់គេច! វិធីប្រឈមមុខនឹងកំហុស និងការស្វែងរកសន្តិភាពផ្លូវចិត្តពិតប្រាកដ

ហេតុអ្វីព្រះអរហន្តមានរិទ្ធិ ក៏មិនអាចគេចផុតពីបំណុលកម្ម? (អាថ៌កំបាំងគាថាទី ១២៧)

គ្មានទីជម្រក៖ រឿងពិតនៃច្បាប់កម្មផលដែលអ្នកមិនអាចរត់គេចបាន!

អាថ៌កំបាំងទីកន្លែងទាំង ៣៖ ទោះរត់ទៅដល់ណា ក៏ស្រមោលអតីតកាលនៅតែតាមទាន់!

មហិទ្ធិឫទ្ធិ ក៏មិនអាចយកឈ្នះច្បាប់កម្មផល៖ សាច់រឿងដ៏រន្ធត់របស់ព្រះមហាមោគ្គល្លាន

វិបាកកម្មឆ្លងភព៖ ដំណើរទូទាត់បំណុលចាស់របស់ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ

ទោះលាក់ខ្លួនក្នុងជ្រោះភ្នំ ក៏មិនអាចបិទបាំងកម្មដែលបានសាង

ពន្លឺព្រះធម៌ ឈ្នះភាពងងឹតនៃអតីតកាល៖ សច្ចធម៌ពីបាបវគ្គ

តើអ្នកធ្លាប់គិតទេថា បើយើងធ្វើខុស ហើយរត់ទៅលាក់ខ្លួននៅកន្លែងដែលគ្មានអ្នកណាស្គាល់... តើយើងពិតជាមានសុវត្ថិភាពឬទេ។

ក្នុងគម្ពីរធម្មបទ បាបវគ្គ (វគ្គថាដោយអំពើបាប) ទី ៩ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានបន្សល់ទុកនូវមរតកធម៌ដ៏វិសេសវិសាលមួយ ដែលក្រើនរំលឹកយើងគ្រប់គ្នាអំពី «ច្បាប់កម្មផល» តាមរយៈព្រះគាថាទី ១២៧ យ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត។

ព្រះធម្មបទគាថាទី ១២៧ មិនមែនបង្រៀនឱ្យយើងភ័យខ្លាចកម្មទេ ប៉ុន្តែបង្រៀនឱ្យយើង "ឆ្លាតវៃ" និង "ក្លាហាន"។ ការដឹងថាគ្មានទីណាគេចពីបាបបាន គឺជាការដាស់តឿនឱ្យយើងប្រញាប់សាងអំពើល្អ សាងកុសលធម៌។ សន្តិសុខដែលពិតប្រាកដបំផុត មិនមែនជាការរត់ពួននោះទេ តែគឺ "សីលធម៌ និងភាពបរិសុទ្ធក្នុងចិត្ត"។

សព្វថ្ងៃនេះ មនុស្សខ្លះអាចបោកប្រាស់ អាចកេងប្រវ័ញ្ច ហើយគេចខ្លួនទៅរស់នៅយ៉ាងសុខស្រួលនៅក្រៅប្រទេស រួចផុតពីសំណាញ់ច្បាប់រដ្ឋ។ ប៉ុន្តែ... ពួកគេមិនអាចរត់គេចពី 'គុកផ្លូវចិត្ត' របស់ខ្លួនឯងបានទេ។ ក្តីភ័យខ្លាច និងវិប្បដិសារី គឺជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណជារៀងរហូត។

កុំបណ្តោយឱ្យខ្លួនអ្នកក្លាយជាអ្នកទោសនៃអតីតកាល។ សន្តិសុខដែលពិតប្រាកដបំផុត មិនមែនកើតចេញពីការរត់ពួននោះទេ តែវាកើតចេញពីភាពបរិសុទ្ធក្នុងសន្តានចិត្ត។ ឈប់រត់គេច ហើយចាប់ផ្តើមសាងសេចក្តីល្អនៅថ្ងៃនេះ!

ធម្មបទគាថាទី ១២៧ ស្ថិតក្នុងបាបវគ្គ (វគ្គថាដោយអំពើបាប) នៃគម្ពីរធម្មបទ ដែលជាមរតកធម៌ដ៏វិសេសវិសាលរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ។ គាថានេះមានខ្លឹមសារក្រើនរំលឹកអំពីច្បាប់កម្មផល ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតបានឡើយ។

១. ធម្មបទគាថា (បាលី និងប្រែ)

បាលី៖

ន អន្តលិក្ខេ ន សមុទ្ទមជ្ឈេ, ន បព្វតានំ វិវរំ បវីសំ ន វិជ្ជតី សោ ជគតិប្បទេសោ, យត្រដ្ឋិតោ មុញ្ចេយ្យបាបកម្មា។

ប្រែជាខ្មែរ៖

"ជនណាមួយនឹងគេចផុតពីកម្មអាក្រក់ដែលខ្លួនបានធ្វើទុកនោះ មិនថាទៅក្នុងអាកាស (ទីខ្ពស់) មិនថាទៅកណ្តាលមហាសមុទ្រ មិនថាចូលទៅក្នុងជ្រោះនៃភ្នំឡើយ ព្រោះថាទីណាដែលបុគ្គលស្ថិតនៅ ដែលកម្មអាក្រក់មិនអាចតាមទាន់នោះ មិនមានឡើយ។"

២. សាច់រឿងអតីតនិទាន

គាថានេះត្រូវបានព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធសម្តែងឡើងដោយយោងទៅលើ "ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ"។

កាលពីអតីតជាតិ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន (ក្នុងជាតិជាបុរសម្នាក់) បានចាញ់បោកប្រពន្ធដែលចង់សម្លាប់លោកឪពុកម្តាយក្មេកដែលខ្វាក់ភ្នែក។ លោកបាននាំឪពុកម្តាយក្មេកទៅព្រៃ រួចធ្វើពុតជាចោរមកវាយដំសម្លាប់ឪពុកម្តាយទាំងពីរនោះ។ ដោយសារអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ លោកត្រូវធ្លាក់នរកអស់កាលជាយូរអង្វែង។

សូម្បីតែក្នុងជាតិចុងក្រោយនេះ ដែលលោកសម្រេចជាព្រះអរហន្តមានរិទ្ធិអំណាចខ្លាំងក្លា ក៏វិបាកនៃកម្មនោះនៅតែតាមមកទាន់ដដែល។ លោកត្រូវបានពួកចោរលួចចូលទៅក្នុងគុហាដែលលោកគង់នៅ ដើម្បីវាយដំសម្លាប់លោកតាមបញ្ជារបស់ពួកនិគ្រន្ថ (អ្នកគោរពសាសនាដទៃ)។ ទោះបីលោកមានរិទ្ធិអាចគេចផុតពីការវាយដំបានគ្រប់ពេលវេលាក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃចុងក្រោយ លោកបានពិចារណាឃើញថា "នេះជាផលនៃកម្មចាស់" ទើបលោកយល់ព្រមទទួលវិបាកនោះរហូតដល់បរិនិព្វាន។

៣. ការអត្ថាធិប្បាយ និងការវិភាគ

គាថានេះបង្រៀនយើងអំពី "អានុភាពនៃកម្ម" (Karma)៖

កម្មមិនអាចលុបបំបាត់បានដោយការរត់គេច៖ មនុស្សច្រើនតែគិតថា បើខ្លួនធ្វើអំពើបាបហើយ អាចគេចទៅទីឆ្ងាយ ឬរកកន្លែងពួនកំបាំង កម្មនឹងរកមិនឃើញ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់បញ្ជាក់ថា មិនថាអាកាស ឬសមុទ្រ គឺគ្មានទីណាដែលសុវត្ថិភាពពីការសងសឹកនៃកម្មឡើយ។

ច្បាប់ធម្មជាតិជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ៖ កម្មមិនមែនជាការដាក់ទោសដោយព្រះ ឬបុគ្គលណាម្នាក់ឡើយ ប៉ុន្តែវាជាច្បាប់ហេតុ និងផល។ អំពើដែលយើងធ្វើ គឺជា "គ្រាប់ពូជ" ដែលនឹងដុះលូតលាស់ជា "ផល" នៅពេលគ្រប់គ្រាន់។

ការទទួលខុសត្រូវលើខ្លួនឯង៖ គាថានេះដាស់តឿនមិនឱ្យយើងរត់ចោលការទទួលខុសត្រូវ ឬបណ្ដោយខ្លួនឱ្យធ្វើបាបដោយគិតថាអ្នកដទៃមិនដឹង។

៤. ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងជីវិតរស់នៅ

ដើម្បីយល់ឱ្យកាន់តែច្បាស់ យើងអាចពិនិត្យលើឧទាហរណ៍ដូចខាងក្រោម៖

អំពើពុករលួយ៖ មន្ត្រីម្នាក់អាចនឹងកេងប្រវ័ញ្ចលុយកាក់រដ្ឋ ហើយគេចខ្លួនទៅរស់នៅប្រទេសក្រៅដែលដាច់ស្រយាល។ គាត់អាចគេចផុតពីច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែ "កម្ម" នៃអំពើបាបនោះ នៅតែដក់ជាប់ក្នុងចិត្ត (ភាពភ័យខ្លាច ការគេងមិនលក់ ការបាត់បង់កិត្តិយស) ដែលជាទោសទណ្ឌផ្លូវចិត្តតាមដានគាត់គ្រប់ទីកន្លែង។

ការបោកប្រាស់៖ បុគ្គលម្នាក់បោកប្រាស់លុយកាក់មិត្តភក្តិ ឬដៃគូអាជីវកម្ម ហើយផ្លាស់ប្តូរលេខទូរស័ព្ទ ឬទីលំនៅ។ ទោះបីគេរកគាត់មិនឃើញក៏ដោយ ក៏វិបាកនៃកម្មនោះ នឹងធ្វើឱ្យគាត់ខ្វះការជឿទុកចិត្តពីមនុស្សជុំវិញខ្លួនក្នុងពេលអនាគត ឬត្រូវជួបនឹងអ្នកបោកប្រាស់គេវិញនៅថ្ងៃណាមួយ។

ការថែរក្សាសុខភាព៖ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ផឹកស្រា ឬប្រើប្រាស់គ្រឿងញៀនជាប្រចាំ គាត់អាចលាក់បាំងមនុស្សជុំវិញខ្លួនបាន ប៉ុន្តែ "កម្មផល" នឹងបង្ហាញតាមរយៈការទ្រុឌទ្រោមនៃរាងកាយ។ មិនថាគាត់ទៅនៅកន្លែងណាក៏ដោយ ក៏ជំងឺនឹងតាមរកគាត់ឃើញ ព្រោះវាជាលទ្ធផលនៃអំពើរបស់គាត់ផ្ទាល់។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ព្រះធម្មបទគាថាទី ១២៧ គឺជាខែលការពារចិត្ត។ នៅពេលយើងដឹងថា "គ្មានទីកន្លែងណាអាចគេចពីអំពើបាបបាន" យើងនឹងមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការគិត ការនិយាយ និងការធ្វើ។ វាជាការរំលឹកថា សន្តិសុខដែលពិតប្រាកដបំផុត មិនមែនជាទីកន្លែងភូមិសាស្ត្រនោះទេ ប៉ុន្តែគឺ "សីលធម៌" ព្រោះអ្នកដែលមានអំពើល្អបរិសុទ្ធ មិនចាំបាច់ត្រូវគេចវេះពីទីណាឡើយ។

តើការយល់ដឹងអំពីច្បាប់កម្មផលនេះ បានជួយផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតរបស់អ្នកក្នុងការសម្រេចចិត្តធ្វើរឿងអ្វីមួយក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃខ្លះដែរឬទេ?

ការដែលអ្នកមានចំណាប់អារម្មណ៍ចង់ឈ្វេងយល់ស៊ីជម្រៅអំពីព្រះធម៌ គឺជាសេចក្តីជ្រះថ្លាដ៏ប្រពៃមួយ។ ផ្អែកលើទិន្នន័យនៃទស្សនវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនា ដើម្បីជួយវិភាគ និងបកស្រាយព្រះគាថាទី ១២៧ នេះឲ្យកាន់តែមានភាពក្បោះក្បាយ និងទូលំទូលាយ ។

ដើម្បីយល់ឲ្យដល់ឫសគល់នៃព្រះគាថានេះ យើងត្រូវបំបែកការវិភាគទៅលើទិដ្ឋភាពសំខាន់ៗដូចខាងក្រោម៖

១. ការវិភាគលើនិមិត្តសញ្ញានៃ "ទីកន្លែងទាំង ៣"

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់មិនមែនលើកយកទីកន្លែងទាំង ៣ នេះមកដោយចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការប្រៀបធៀបទៅនឹងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់មនុស្សក្នុងការលាក់បាំងកំហុស៖

ទីកន្លែងក្នុងគាថា

អត្ថន័យធៀបក្នុងផ្លូវចិត្ត និងការរស់នៅ

លទ្ធផលនៃច្បាប់កម្មផល

អាកាស (ទីខ្ពស់/លំហ)

ការហោះហើរ ការរត់គេចទៅកាន់ប្រទេសឆ្ងាយ ឬការប្រើប្រាស់អំណាចបុណ្យសក្តិដើម្បីនៅឲ្យខ្ពស់ផុតពីច្បាប់សង្គម។

កម្មនៅតែតាមទាន់ ព្រោះច្បាប់ធម្មជាតិមិនខ្វល់ពីឋានៈ។

កណ្តាលសមុទ្រ (ទីជ្រៅ)

ការលាក់បាំងអាថ៌កំបាំងឲ្យជ្រៅបំផុត មិនឲ្យនរណាម្នាក់ដឹង ការបំផ្លាញភស្តុតាងចោលដើម្បីកុំឲ្យគេតាមដានរឿងឧក្រិដ្ឋបាន។

កម្មនៅតែតាមទាន់ ព្រោះចេតនាអាក្រក់បានកត់ត្រាក្នុងសន្តានចិត្តរួចទៅហើយ។

ជ្រោះភ្នំ/រូងភ្នំ (ទីកំបាំង)

ការសាងកំពែងការពារខ្លួន ការជួលអង្គរក្ស ឬការសម្ងំលាក់ខ្លួនក្នុងទីជម្រកដែលរឹងមាំបំផុត។

កម្មនៅតែតាមទាន់ ព្រោះគ្មានកំពែងណាអាចរារាំងវិបាកនៃកម្មបានឡើយ។

២. យន្តការនៃ "កម្ម" និង "វិបាក" តាមផ្លូវចិត្តសាស្ត្រ

ព្រះគាថានេះបានបង្ហាញពីការពិតនៃចិត្តសាស្ត្រមនុស្ស និងដំណើរការនៃធម្មជាតិ៖

កម្មគឺជារូបភាពដែលដក់ជាប់ក្នុងសន្តានចិត្ត (វិញ្ញាណក្ខន្ធ)៖ នៅពេលយើងធ្វើអំពើបាប ទោះបីគ្មាននរណាមើលឃើញ ក៏ "ខ្លួនយើងផ្ទាល់" ជាអ្នកដឹង។ ក្តីកង្វល់ ភាពភ័យខ្លាច តក់ស្លុត និងវិប្បដិសារី (សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ) គឺជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ។

ច្បាប់នៃភាពទុំជោរ (កាលវេលា)៖ កម្មខ្លះមិនហុចផលភ្លាមៗទេ វាប្រៀបដូចជាគ្រាប់ពូជដែលត្រូវការពេលវេលា ទឹក និងដី ដើម្បីដុះពន្លក។ មនុស្សអាក្រក់ខ្លះកំពុងសោយសុខ ព្រោះផលបុណ្យចាស់របស់គេមិនទាន់អស់ តែនៅពេលបាបកម្មទុំជោរ ទោះគេមានអំណាចប៉ុណ្ណាក៏ត្រូវទទួលរងនូវសេចក្តីវិនាសដែរ។

សេចក្តីយុត្តិធម៌នៃធម្មជាតិ៖ ច្បាប់កម្មផលគឺជាច្បាប់យុត្តិធម៌បំផុតក្នុងសកលលោក ដោយមិនមានការស៊ីសំណូក មិនអាចសុំអង្វរ និងមិនអាចរើសអើងវណ្ណៈឡើយ។ អ្នកធ្វើ អ្នកនោះជាអ្នកទទួល។

៣. មេរៀនស៊ីជម្រៅពីសាច់រឿងព្រះមហាមោគ្គល្លាន

សាច់រឿងរបស់ព្រះមហាមោគ្គល្លាន មិនត្រឹមតែបញ្ជាក់ពីអំណាចនៃកម្មប៉ុណ្ណោះទេ តែបានបង្កប់នូវទស្សនវិជ្ជាដ៏ជ្រាលជ្រៅពីរយ៉ាង៖

ការបំបែករវាង "ទុក្ខកាយ" និង "ទុក្ខចិត្ត"៖ ថ្វីត្បិតតែព្រះមហាមោគ្គល្លានត្រូវចោរវាយដំរហូតដល់ខ្ទេចខ្ទីរាងកាយ (ទទួលវិបាកកម្មចាស់ខាងផ្លូវកាយ) ប៉ុន្តែក្នុងនាមជាព្រះអរហន្ត លោកមិនមានក្តីរន្ធត់ ខឹងសម្បារ ឬភ័យខ្លាចឡើយ (រួចផុតពីទុក្ខផ្លូវចិត្ត)។ នេះបង្ហាញថា កម្មចាស់អាចធ្វើបាបបានត្រឹមតែរូបកាយ តែមិនអាចធ្វើបាបចិត្តដែលបរិសុទ្ធបានទេ។

ការព្រមទទួលយកជាការដោះលែង៖ លោកមានរិទ្ធិអាចហោះគេចបាន ប៉ុន្តែលោកជ្រើសរើស "ឈប់រត់គេច" ហើយព្រមសងបំណុលកម្មឲ្យចប់សព្វគ្រប់។ នេះគឺជាភាពក្លាហានបំផុតក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា គឺការពិតទល់មុខនឹងកំហុសរបស់ខ្លួន។

៤. តើយើងគួរបដិបត្តិយ៉ាងណា?

តាមរយៈអត្ថន័យនៃព្រះគាថានេះ ព្រះពុទ្ធសាសនាបានផ្តល់នូវទិសដៅសម្រាប់ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ៖

មានសតិមុននឹងប្រព្រឹត្ត៖ កុំបណ្តោយឲ្យសេចក្តីលោភលន់ ខឹងសម្បារ ឬភាពល្ងង់ខ្លៅ ដឹកមុខឲ្យសាងកំហុស ដោយគិតថាមិនអី។

បញ្ឈប់ការសាងបាបថ្មី៖ ទោះយើងធ្លាប់សាងបាបពីមុនមក ផ្លូវតែមួយគត់គឺត្រូវឈប់ធ្វើបាបបន្តទៀត ហើយងាកមកសាងសេចក្តីល្អឲ្យបានច្រើន ដើម្បីកាត់បន្ថយកម្លាំងនៃបាបកម្មចាស់ (ប្រៀបដូចជាការបន្ថែមទឹកសាបចូលទៅក្នុងទឹកប្រៃ)។

ទទួលស្គាល់ដោយភាពក្លាហាន៖ នៅពេលជួបរឿងអាក្រក់ក្នុងជីវិត កុំបន្ទោសព្រហ្មលិខិត កុំបន្ទោសអ្នកដទៃ ត្រូវចេះពិចារណាទទួលយកថាវាអាចជាផលនៃទង្វើណាមួយរបស់យើងពីអតីតកាល ហើយរៀនរស់នៅជាមួយវាដោយសន្តិភាព។

សរុបសេចក្តីមក ព្រះគាថានេះគឺជា "កញ្ចក់ឆ្លុះសន្តានចិត្ត" ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដើម្បីដាស់តឿនយើងគ្រប់គ្នាឲ្យរស់នៅដោយភាពទទួលខុសត្រូវ និងមានសីលធម៌ខ្ពស់។

តើអ្នកយល់ថា ការដែលយើងទទួលស្គាល់កំហុស និងព្រមទទួលយកផលនៃកម្មដែលខ្លួនបានសាង វាជួយរំដោះសេចក្តីទុក្ខផ្លូវចិត្តរបស់យើងបានកម្រិតណាដែរ?

ការសិក្សាព្រះគាថាទី ១២៧ ក្នុងបាបវគ្គ ព្រមទាំងសាច់រឿងរបស់ព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរ មិនមែនគ្រាន់តែជាការរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រព្រះពុទ្ធសាសនានោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការដុសខាត់បញ្ញា និងផ្លូវចិត្តដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ជីវិត។

ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗដែលអ្នកនឹងទទួលបាន៖

១. ការពង្រឹងសីលធម៌ និងការប្រុងប្រយ័ត្ន (Self-Regulation)

នៅពេលដែលយើងយល់ជ្រួតជ្រាបថា «គ្មានកន្លែងណាអាចលាក់បាំងកម្មបានឡើយ» វានឹងក្លាយជា «ប៉ូលីសផ្លូវចិត្ត» ផ្ទាល់ខ្លួន។

អត្ថប្រយោជន៍៖ អ្នកនឹងមានភាពម្ចាស់ការលើខ្លួនឯងខ្ពស់ មិនហ៊ានប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិត ទោះបីជាគ្មានអ្នកណាឃើញក៏ដោយ។ នេះជាការកសាង «សច្ចៈ» ក្នុងខ្លួន។

២. ការបណ្តុះនូវការទទួលខុសត្រូវ (Responsibility)

មនុស្សជាច្រើនតែងតែបន្ទោសជោគវាសនា ឬបន្ទោសអ្នកដទៃនៅពេលជួបទុក្ខលំបាក។ ការយល់អំពីកម្មផល នឹងបង្វែរចំណុចកណ្តាលនៃបញ្ហាត្រឡប់មកខ្លួនឯងវិញ។

អត្ថប្រយោជន៍៖ អ្នកនឹងឈប់រស់នៅដោយការបន្ទោសអ្នកដទៃ ហើយចាប់ផ្តើមរស់នៅដោយការកែតម្រូវទង្វើខ្លួនឯង។ នេះនាំមកនូវភាពរឹងមាំផ្លូវចិត្ត និងការចេះដោះស្រាយបញ្ហាដោយភាពចាស់ទុំ។

៣. ការរៀនរស់នៅដោយសន្តិភាពក្នុងពេលវិបាក (Resilience)

សាច់រឿងព្រះមហាមោគ្គល្លានបង្ហាញថា ទោះបីជាមានរិទ្ធិអំណាចខ្លាំង ក៏ត្រូវទទួលវិបាកកម្មចាស់ដែរ។

អត្ថប្រយោជន៍៖ នៅពេលអ្នកជួបឧបសគ្គ ឬរឿងអយុត្តិធម៌ក្នុងជីវិត អ្នកនឹងមានចិត្តស្ងប់ជាងមុន ដោយដឹងថាវាជា «ផលនៃកម្មចាស់» ដែលត្រូវសង។ ការទទួលស្គាល់បែបនេះ នឹងកាត់បន្ថយភាពក្តៅក្រហាយ និងទុក្ខទោមនស្សក្នុងចិត្តបានយ៉ាងច្រើន។

៤. ការកាត់បន្ថយភាពភ័យខ្លាច (Fearlessness)

ភាពភ័យខ្លាចកើតឡើងពីការមិនដឹង ឬការរត់គេច។ នៅពេលអ្នកយល់ថា «ការរត់គេចមិនមែនជាដំណោះស្រាយ» អ្នកនឹងមានភាពក្លាហានក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា។

អត្ថប្រយោជន៍៖ អ្នកនឹងរស់នៅដោយសេរីភាព ព្រោះអ្នកលែងត្រូវការលាក់បាំងអ្វី ឬខ្លាចថាអាថ៌កំបាំងនឹងបែកធ្លាយ។ ការរស់នៅដោយស្មោះត្រង់ គឺជាសេរីភាពដ៏អស្ចារ្យបំផុត។

៥. ការជំរុញចិត្តឲ្យសាងអំពើល្អ (Virtue Motivation)

ព្រះគាថានេះប្រៀបដូចជាការរំលឹកថា «ជីវិតនេះមានដែនកំណត់»។

អត្ថប្រយោជន៍៖ វាជំរុញឲ្យអ្នកឆាប់សាងអំពើល្អភ្លាមៗ ព្រោះអ្នកមិនដឹងថាថ្ងៃណាកម្មដែលអ្នកធ្លាប់ធ្វើនឹងផ្តល់ផលនោះទេ។ អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមចេះចែករំលែក ជួយអ្នកដទៃ និងប្រព្រឹត្តតែអំពើណាដែលជាកុសល ដើម្បីទុកជា «ទ្រព្យ» សម្រាប់អនាគត។

៦. ការយល់ដឹងពីសច្ចធម៌នៃធម្មជាតិ (Wisdom)

ការសិក្សានេះជួយឲ្យអ្នកមានទស្សនៈវិស័យវែងឆ្ងាយលើសពីជីវិតបច្ចុប្បន្ន។

អត្ថប្រយោជន៍៖ អ្នកនឹងយល់អំពីភាពមិនទៀងទាត់ (អនិច្ចំ) និងច្បាប់ហេតុផល។ នេះនឹងធ្វើឲ្យអ្នកក្លាយជាមនុស្សដែលមានហេតុផល មានចិត្តទូលាយ និងមិនឆេវឆាវ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ការសិក្សាព្រះគាថានេះ មិនមែនដើម្បីឲ្យយើងខ្លាចកម្មនោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីឲ្យយើង «ឆ្លាតវៃ» ក្នុងការប្រើប្រាស់ជីវិត។ វាដូចជាការរៀនបើកបរ ដែលយើងត្រូវយល់ពីច្បាប់ចរាចរណ៍ ដើម្បីកុំឲ្យជួបគ្រោះថ្នាក់។ នៅពេលអ្នកយល់ពី «ច្បាប់កម្ម» អ្នកនឹងក្លាយជាអ្នកបើកបរជីវិតដ៏ល្អម្នាក់ ដែលអាចដឹកនាំខ្លួនឯងទៅកាន់ទិសដៅនៃសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរបានយ៉ាងល្អបំផុត។

តើអ្នកធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ណាដែលធ្វើឲ្យអ្នកជឿជាក់លើច្បាប់កម្មផលនេះនៅក្នុងជីវិតពិតរបស់អ្នកទេ?