«រំដោះចិត្តពីវិប្បដិសារី៖ វិធីរស់នៅដោយមិនបង្កើត "ដំបៅចិត្ត"»
«កំហុសអចេតនា មិនមែនជាកម្មពៀរ៖ ឈប់បន្ទោសខ្លួនឯងដោយសាររឿងនេះ!»
«សិល្បៈនៃការបំពេញតួនាទី៖ ធ្វើការងារដោយសន្តិភាព មិនជាប់ជំពាក់នឹងបាបកម្ម»
«វិធីថែរក្សាចិត្តកុំឲ្យមាន "ដំបៅ" នៅក្នុងសង្គមដែលពោរពេញដោយ "ថ្នាំពិស"»
«អាថ៌កំបាំងព្រះសោតាបន្ន៖ ហេតុអ្វីហុចអាវុធឲ្យប្តីទៅសម្លាប់សត្វ តែមិនជាប់បាបកម្ម?»
«ភរិយានាយព្រាន និងអាវុធគ្មានបាប៖ រឿងរ៉ាវដែលកែប្រែការយល់ខុសរបស់អ្នក»
«បើគ្មានចេតនា តើបាបកម្មមកពីណា? (រឿងភរិយានាយកុក្កុដមិត្ត)»
«ការភាន់ច្រឡំរបស់ភិក្ខុ និងចម្លើយដ៏កក្រើករបស់ព្រះពុទ្ធ អំពីអំពើបាប!»
តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ស្តាយក្រោយ ឬបន្ទោសខ្លួនឯងចំពោះកំហុសដែលអ្នកមិនបានតាំងចិត្តធ្វើដែរឬទេ? តើអ្នកធ្លាប់បន្ទោសខ្លួនឯង ក្តៅក្រហាយ និងមានវិប្បដិសារី ចំពោះរឿងដែលអ្នកមិនបានតាំងចិត្តធ្វើដែរឬទេ? អ្នកខ្លះបារម្ភថាខ្លួនឯងនឹងធ្លាក់នរក ព្រោះតែដើរជាន់សត្វល្អិតស្លាប់ដោយមិនដឹងខ្លួន។ ប៉ុន្តែ... តើអ្នកដឹងទេថា នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា សំណាញ់នៃកម្មពៀរ មិនអាចចងរឹតចិត្តដែលបរិសុទ្ធបានឡើយ។ សេចក្តីល្អ ឬអាក្រក់ ឋិតនៅលើចេតនាដើមចមនៃចិត្ត។ បើយើងរក្សាចិត្តឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធ (គ្មានដំបៅ) នោះអំពើបាបទាំងឡាយ (ថ្នាំពិស) ក៏មិនអាចជ្រួតជ្រាបមកបំផ្លាញសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្តរបស់យើងបានឡើយ! 
ព្រះគាថានេះ បានលាតត្រដាងអាថ៌កំបាំងដ៏ធំបំផុតនៃទ្រឹស្តីកម្ម គឺ "ចេតនា ជាតួកម្ម"។ បើអ្នកគ្មានចេតនា (គ្មានដំបៅក្នុងចិត្ត) ទោះសកម្មភាពមើលទៅដូចជាមានបាប (ថ្នាំពិស) ក៏កម្មនោះមិនអាចចងរឹតអ្នកបានដែរ។
ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង៖ គ្រូពេទ្យវះកាត់ មើលពីក្រៅគឺយកកាំបិតទៅវះសាច់មនុស្ស តែ "ចេតនាពិត" គឺចង់សង្គ្រោះជីវិត។ បើអ្នកជំងឺស្លាប់ដោយចៃដន្យ គ្រូពេទ្យក៏គ្មានទោសបាណាតិបាតដែរ ព្រោះចិត្តគាត់គ្មាន "ដំបៅសម្លាប់" នោះទេ។
ដូច្នេះ សូមឈប់ក្តៅក្រហាយនឹងកំហុសអចេតនា។ អ្វីដែលអ្នកត្រូវធ្វើ គឺរក្សាសតិ ថែរក្សាសន្តានចិត្តកុំឲ្យមានដំបៅនៃសេចក្តីលោភលន់ កំហឹង ឬការគុំកួន។ កាលណាចិត្តបរិសុទ្ធ ថ្នាំពិសនៃលោកីយ៍នេះ ក៏មិនអាចធ្វើអ្វីអ្នកបានឡើយ។
សូមអនុមោទនា និងចែករំលែកធម្មទាននេះ ដើម្បីជាការរំដោះផ្លូវចិត្តដល់មនុស្សជាច្រើនទៀត។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការលើកយកនូវ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១២៤ ក្នុងបាបវគ្គ ទី ៩ ព្រមទាំងប្រវត្តិសាច់រឿង ការអត្ថាធិប្បាយ និងឧទាហរណ៍មកបង្ហាញជូនយ៉ាងក្បោះក្បាយ៖
១. ព្រះគាថា និងសេចក្តីប្រែ
បាណិម្ហិ ចេ វណោ នស្ស ហរេយ្យ បាណិនា វិសំ នាព្វណំ វិសមន្វេតិ នត្ថិ បាបំ អកុព្វតោ ។ (Pāṇimhi ce vaṇo nāssa, hareyya pāṇinā visaṃ; nābbaṇaṃ visamanveti, natthi pāpaṃ akubbato.)
ប្រែសម្រួលជាខេមរភាសា៖ "បើបាតដៃមិនមានដំបៅទេ បុគ្គលអាចកាន់យកនូវថ្នាំពិសដោយបាតដៃបាន ព្រោះថ្នាំពិសរមែងមិនជ្រួតជ្រាបចូលទៅតាមបាតដៃដែលគ្មានដំបៅនោះឡើយ យ៉ាងណាមិញ បាបរមែងមិនមានដល់បុគ្គលដែលមិនធ្វើ (អ្នកដែលគ្មានចេតនា) ឡើយ។"
២. ទីតាំងសាច់រឿង (រឿងភរិយារបស់នាយកុក្កុដមិត្ត)
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងព្រះគាថានេះឡើង នៅពេលដែលព្រះអង្គគង់នៅវត្តវេឡុវ័ន ដោយប្រារព្ធនូវ ភរិយារបស់ព្រានព្រៃឈ្មោះ កុក្កុដមិត្ត។
សាច់រឿងសង្ខេប៖ ភរិយារបស់នាយកុក្កុដមិត្ត គឺជារាជធីតារបស់សេដ្ឋីម្នាក់ ហើយនាងបានសម្រេចធម៌ជា ព្រះសោតាបន្ន តាំងពីនាងនៅវ័យក្មេងម្ល៉េះ។ ថ្ងៃមួយ នាងបានលួចរត់តាមបុរសម្នាក់ដែលជាព្រានព្រៃ (នាយកុក្កុដមិត្ត) ហើយបានសាងគ្រួសារជាមួយគ្នា រហូតមានកូនប្រុសចំនួន ៧ នាក់។ ជារៀងរាល់ព្រឹក នាងតែងតែបំពេញតួនាទីជាភរិយាដ៏ល្អ ដោយរៀបចំអាវុធ មានធ្នូ ព្រួញ និងលំពែង ហុចទៅឲ្យស្វាមី និងកូនៗ ដើម្បីយកទៅបរបាញ់សត្វ។
ថ្ងៃមួយ ភិក្ខុទាំងឡាយបានជ្រាបរឿងនេះ ក៏មានសេចក្តីសង្ស័យយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានទូលសួរព្រះបរមសាស្តាថា៖ "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន! ភរិយារបស់នាយព្រាន ជាព្រះសោតាបន្ន (អ្នកមានសីល៥បរិបូណ៌) ហេតុអ្វីក៏នាងនៅតែរៀបចំអាវុធហុចឲ្យប្ដី និងកូនទៅសម្លាប់សត្វទៀត? តើនាងមិនមានបាបកម្មទេឬ?"
ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ ទ្រង់ត្រាស់តបវិញថា៖ "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ! ធីតាសេដ្ឋីដែលជាសាវ័ករបស់តថាគត មិនមានបាបនោះទេ។ ការដែលនាងរៀបចំអាវុធហុចឲ្យស្វាមី គឺគ្រាន់តែធ្វើតាមតួនាទីជាភរិយាដែលត្រូវស្ដាប់បង្គាប់ និងបម្រើស្វាមីប៉ុណ្ណោះ។ នៅក្នុងចិត្តរបស់នាង មិនមាន ចេតនា សូម្បីតែបន្តិចសោះថា 'សូមឲ្យស្វាមីរបស់ខ្ញុំយកអាវុធនេះទៅសម្លាប់សត្វចុះ' ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បាបកម្មរមែងមិនកើតមានដល់បុគ្គលដែលគ្មានចេតនានោះឡើយ។" រួចហើយព្រះអង្គក៏ត្រាស់នូវព្រះគាថាទី ១២៤ នេះឡើង។
៣. ការអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងក្បោះក្បាយ
នៅក្នុងព្រះគាថានេះ ព្រះពុទ្ធទ្រង់បានប្រើប្រាស់នូវការប្រៀបធៀប (ឧបមា) យ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត ដើម្បីពន្យល់ពីធម្មជាតិពិតនៃ កម្ម និង ចេតនា នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា៖
បាតដៃដែលគ្មានដំបៅ៖ ប្រៀបបានទៅនឹង ចិត្តដែលបរិសុទ្ធ គ្មានចេតនាអាក្រក់។
ថ្នាំពិស៖ ប្រៀបបានទៅនឹង អំពើបាប ឬអកុសលកម្ម។
ការកាន់ថ្នាំពិស៖ ប្រៀបបានទៅនឹង ការធ្វើសកម្មភាពផ្លូវកាយ ឬវាចា ដែលមើលទៅពីសំបកក្រៅហាក់ដូចជាអំពើបាប។
អត្ថន័យស្នូល៖ នៅក្នុងទ្រឹស្តីកម្មរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រះពុទ្ធទ្រង់សង្កត់ធ្ងន់ថា "ចេតនាហំ ភិក្ខវេ កម្មំ វទាមិ" (ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ចេតនា គឺជាតួកម្ម)។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ធ្វើទង្វើអ្វីមួយដោយគ្មាន "ចេតនា" ចង់ឲ្យវិនាស ចង់ឲ្យស្លាប់ ឬចង់ឲ្យខូចខាតទេ នោះអំពើនោះមិនចាត់ទុកជាបាបកម្មពេញលេញ ដែលនាំឲ្យឲ្យផលជាទុក្ខទោសធ្ងន់ធ្ងរនោះទេ។ ដូចជាបាតដៃដែលរលីងស្អាត គ្មានដំបៅសូម្បីតែបន្តិច ទោះបីជាយើងយកដៃនោះទៅកូរថ្នាំពិស ឬកាន់ថ្នាំពិសផ្ទាល់ ក៏ពិសនោះមិនអាចជ្រាបចូលទៅធ្វើឲ្យយើងស្លាប់បានឡើយ។ សេចក្តីនេះបញ្ជាក់ថា បើចិត្តយើងគ្មានកិលេស គ្មានចេតនាបៀតបៀន ទោះបីជាសកម្មភាពនោះប្រព្រឹត្តទៅដោយចៃដន្យ ឬតាមតួនាទី ក៏បាបមិនអាចជ្រួតជ្រាបចូលមកក្នុងសន្តានចិត្តយើងបានដែរ។
៤. ឧទាហរណ៍បញ្ជាក់បន្ថែម
ដើម្បីឲ្យកាន់តែងាយយល់ សូមលើកយកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមកបញ្ជាក់៖
ឧទាហរណ៍ទី ១៖ ការជាន់សត្វល្អិតដោយចៃដន្យ (អចេតនា) បុរសម្នាក់កំពុងដើរហាត់ប្រាណនៅសួនច្បារដោយចិត្តជ្រះថ្លា។ ពេលដើរ គាត់បានជាន់ខ្យង ឬសត្វស្រមោចស្លាប់ដោយអចេតនា ព្រោះគាត់មើលមិនឃើញ។ ក្នុងករណីនេះ គាត់មិនមានសាច់ដំបៅ (ចេតនា) នៅក្នុងចិត្តចង់សម្លាប់សត្វទាំងនោះទេ។ ដូច្នេះ ពិស (អំពើបាបនៃបាណាតិបាត) មិនជ្រាបចូលក្នុងចិត្តគាត់ឡើយ ពោលគឺគាត់មិនទទួលបាបកម្មពីការសម្លាប់នេះទេ។
ឧទាហរណ៍ទី ២៖ គ្រូពេទ្យវះកាត់អ្នកជំងឺ គ្រូពេទ្យម្នាក់បានយកកាំបិតទៅវះកាត់ពោះអ្នកជំងឺ។ ការយកកាំបិតទៅវះសាច់មនុស្ស មើលពីក្រៅគឺជារឿងឈឺចាប់ ឬអាចឲ្យគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិត។ ប៉ុន្តែ "ចេតនា" របស់គ្រូពេទ្យ គឺចង់ជួយសង្គ្រោះជីវិតអ្នកជំងឺ មិនមែនចង់សម្លាប់ទេ។ ប្រសិនបើអ្នកជំងឺនោះស្លាប់ដោយសារការវះកាត់នោះមិនទទួលបានជោគជ័យ គ្រូពេទ្យក៏មិនទទួលរងនូវបាបកម្មនៃការសម្លាប់មនុស្សដែរ ព្រោះចិត្តគាត់គ្មាន "ដំបៅ" (ចេតនាសម្លាប់) នោះទេ។
ឧទាហរណ៍ទី ៣៖ អ្នកលក់កាំបិតនៅក្នុងផ្សារ ស្រ្តីម្នាក់លក់កាំបិតនៅក្នុងផ្សារដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ មានជនខិលខូចម្នាក់មកទិញកាំបិតពីនាង ហើយយកទៅចាក់សម្លាប់គេ។ អ្នកលក់កាំបិត គ្រាន់តែលក់ទំនិញរបស់ខ្លួន មិនមានចេតនាថាចង់ឲ្យអ្នកទិញយកទៅសម្លាប់មនុស្សឡើយ។ ដូច្នេះ អ្នកលក់មិនមានបាបកម្មរួមចំណែកក្នុងការសម្លាប់នោះទេ។
សរុបសេចក្តីមក៖ ព្រះគាថាទី ១២៤ នេះ ជាការដាស់តឿនឲ្យពុទ្ធសាសនិកជន យល់ច្បាស់អំពីតម្លៃនៃ "ចេតនា"។ សេចក្តីល្អ ឬសេចក្តីអាក្រក់ ឋិតនៅលើេតនាដើមចមនៃចិត្ត។ បើយើងរក្សាចិត្តឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធ គ្មានគំនុំ គ្មានចេតនាបៀតបៀន (គ្មានដំបៅ) នោះអំពើបាបទាំងឡាយ (ថ្នាំពិស) ក៏មិនអាចធ្វើអ្វីយើងបានឡើយ។
ការស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅអំពីព្រះគាថាធម្មបទទី ១២៤ នេះ គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់ ពីព្រោះវាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទ្រឹស្តីកម្ម (Karma) នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ដើម្បីអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមឲ្យកាន់តែក្បោះក្បាយ និងស៊ីជម្រៅ ខ្ញុំសូមបែងចែកការវិភាគនេះជាផ្នែកៗដូចខាងក្រោម៖
១. ទស្សនវិជ្ជាស៊ីជម្រៅនៃពាក្យ "ដំបៅ" និង "ថ្នាំពិស"
នៅក្នុងព្រះគាថានេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមិនត្រឹមតែលើកយកឧទាហរណ៍ខាងផ្លូវកាយមកបញ្ជាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់បានបង្កប់នូវអត្ថន័យផ្លូវចិត្តយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ៖
ដំបៅ (Vaṇo) គឺជា តណ្ហា និងកិលេស៖ ដំបៅនៅលើបាតដៃ តំណាងឲ្យសន្តានចិត្តដែលមានមន្ទិលសៅហ្មង ពោលគឺចិត្តដែលប្រឡាក់ដោយ លោភៈ (ការលោភលន់) ទោសៈ (ការស្អប់ ឬកំហឹង) និង មោហៈ (ការវង្វេងមិនដឹងខុសត្រូវ)។
ថ្នាំពិស (Visaṃ) គឺជា អកុសលកម្ម ឬបាបកម្ម៖ ពិសដែលជ្រួតជ្រាប តំណាងឲ្យផលវិបាកនៃអំពើអាក្រក់ដែលចូលមកដុតរោលសន្តានចិត្ត។
បាតដៃដែលគ្មានដំបៅ (Nābbaṇaṃ)៖ តំណាងឲ្យចិត្តរបស់អ្នកដែលបានជម្រះកិលេស ឬចិត្តដែលកំពុងឋិតក្នុងសភាពបរិសុទ្ធ គ្មានចេតនាទុច្ចរិតក្នុងខណៈពេលកំពុងធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានផ្នែកនេះ៖ ប្រសិនបើចិត្តរបស់យើងគ្មាន "ដំបៅ" (គ្មានចេតនាអាក្រក់) ទេនោះ ទោះបីជាយើងត្រូវប៉ះពាល់ជាមួយ "ថ្នាំពិស" (ស្ថានភាព ឬសកម្មភាពដែលមើលទៅសៅហ្មង) ក៏អកុសលកម្មមិនអាចជ្រួតជ្រាបចូលមកចងជាកម្មពៀរបានដែរ។
២. ភាពខុសគ្នារវាង "កម្ម" និង "កិរិយា"
ព្រះគាថានេះ បំភ្លឺយ៉ាងច្បាស់អំពីបន្ទាត់ព្រំដែនរវាង អំពើដែលមានបាប និង អំពើដែលគ្មានបាប តាមរយៈពាក្យថា "ចេតនា"៖
មានចេតនា = កម្ម៖ រាល់ទង្វើ (កាយ វាចា ចិត្ត) ដែលជំរុញដោយចេតនា (ការតាំងចិត្ត ការក្លែង) ទើបចាត់ទុកជាតួ "កម្ម" ដែលនឹងហុចផលជាបុណ្យ ឬបាប។ ឧទាហរណ៍៖ ការយកកាំភ្លើងទៅបាញ់សត្វដោយផ្ទាល់ដៃ ឬបញ្ជាឲ្យគេបាញ់។
គ្មានចេតនា = កិរិយា (ឬសកម្មភាពទទេ)៖ សកម្មភាពដែលកើតឡើងដោយកង្វះការតាំងចិត្ត គ្មានបំណងផ្ដាច់សង្ខារ ឬបៀតបៀនអ្នកដទៃ ចាត់ទុកត្រឹមតែជា "កិរិយា" ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាអកុសលកម្មពេញលេញទេ។ ដូចជាភរិយានាយព្រាន ដែលហុចអាវុធឲ្យប្តីតាមទម្លាប់ និងតួនាទី ដោយចិត្តមិនបានគិតដល់ការស្លាប់រស់របស់សត្វព្រៃ។
៣. ការកែតម្រូវការយល់ខុសទូទៅ (Misconceptions)
មនុស្សជាច្រើនតែងតែមានការយល់ខុស ហើយបន្ទោសខ្លួនឯងចំពោះរឿងអចេតនា។ ព្រះគាថានេះជួយរំដោះចិត្តយើងពីវិប្បដិសារីដែលមិនសមហេតុផល៖
ការបារម្ភជ្រុល៖ អ្នកខ្លះដើរជាន់សត្វល្អិតដោយអចេតនា ហើយកើតទុក្ខព្រួយបារម្ភថានឹងធ្លាក់នរក។ ព្រះពុទ្ធសាសនាផ្អែកលើការពិតនិងយុត្តិធម៌ គឺទោសកំហុសមិនធ្លាក់លើអ្នកដែលគ្មានបំណងប្រព្រឹត្តនោះទេ។
អ្នកចូលរួមដោយប្រយោល៖ ការយល់ថា ឲ្យតែពាក់ព័ន្ធគឺសុទ្ធតែបាប គឺជាការយល់ខុស។ ឧទាហរណ៍៖ កសិករដាំស្រូវ អ្នកហូបបាយមិនមានបាបដោយសារកសិករប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតនៅលើស្រូវនោះទេ ព្រោះអ្នកហូបគ្មានចេតនាសម្លាប់សត្វល្អិតដើម្បីបានបាយហូបឡើយ។
៤. ការអនុវត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ
ការយល់ដឹងពីព្រះគាថានេះ ផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែង៖
ការរក្សាសតិ (Mindfulness)៖ យើងត្រូវបណ្តុះស្មារតីឲ្យបានរឹងមាំ ដើម្បីការពារកុំឲ្យចិត្តមាន "ដំបៅ"។ រាល់ពេលធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ ត្រូវសួរខ្លួនឯងថា "តើខ្ញុំកំពុងធ្វើនេះដោយចេតនាអ្វី?"
ការរំដោះខ្លួនពីវិប្បដិសារី៖ បើយើងបានធ្វើរឿងអ្វីមួយខុសឆ្គងដោយកំហុសអចេតនា យើងគប្បីទទួលស្គាល់ការពិត កែតម្រូវ ប៉ុន្តែមិនត្រូវទុកឲ្យវិប្បដិសារី (សេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ) មកដុតបំផ្លាញសន្តិភាពផ្លូវចិត្តយើងឡើយ ព្រោះសេចក្តីសៅហ្មងចិត្តនោះហើយ ទើបជា "ដំបៅ" ថ្មីដែលយើងបង្កើតឡើងខ្លួនឯង។
ការសិក្សាព្រះគាថាទី ១២៤ នៃបាបវគ្គ ព្រមទាំងសាច់រឿងភរិយារបស់នាយព្រានកុក្កុដមិត្តនេះ មិនត្រឹមតែជាការសិក្សាផ្នែកអក្សរសាស្ត្រ ឬប្រវត្តិសាស្ត្រសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍ និងមេរៀនជីវិតយ៉ាងជ្រាលជ្រៅសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗដែលយើងទទួលបានពីការសិក្សាព្រះគាថា និងសាច់រឿងនេះ៖
១. ការយល់ដឹងច្បាស់អំពីច្បាប់កម្ម និង "ចេតនា"
នេះជាអត្ថប្រយោជន៍ធំបំផុត។ ជាញឹកញាប់ មនុស្សតែងតែយល់ច្រឡំថា ឲ្យតែសកម្មភាពហាក់ដូចជាអាក្រក់ គឺសុទ្ធតែទទួលបានបាបកម្មទាំងអស់។ ប៉ុន្តែការសិក្សាគាថានេះ បានពន្យល់យ៉ាងច្បាស់ថា ចេតនា (ការតាំងចិត្ត ការក្លែងចង់ឲ្យគេវិនាស) គឺជាតួអង្គសម្រេចនៃកម្ម។ បើគ្មានចេតនាទេ អំពើនោះក៏មិនចាត់ទុកជាអកុសលកម្មពេញលេញ ដែលហុចផលជាទុក្ខទោសធ្ងន់ធ្ងរឡើយ។
២. ការរំដោះចិត្តពីក្ដីកង្វល់ និងវិប្បដិសារី
មនុស្សជាច្រើនតែងតែបន្ទោសខ្លួនឯង ឈឺចាប់ និងកើតទុក្ខដោយសារតែកំហុសអចេតនា (ឧទាហរណ៍៖ ដើរជាន់សត្វល្អិតដោយមិនដឹងខ្លួន ឬធ្វើឲ្យរបស់របរខូចខាតដោយចៃដន្យ)។ ព្រះគាថានេះជាឱសថផ្លូវចិត្តដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិ ដែលជួយរំដោះយើងពី វិប្បដិសារី (ការក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយ) ដោយប្រាប់យើងថា ដរាបណាចិត្តយើងគ្មាន "ដំបៅ" (ចេតនាអាក្រក់) នោះ "ថ្នាំពិស" (បាបកម្ម) ក៏មិនអាចជ្រួតជ្រាបចូលមកបំផ្លាញសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្តរបស់យើងបានដែរ។
៣. ការមិនវាយតម្លៃមនុស្សត្រឹមតែសំបកក្រៅ (សកម្មភាព)
តាមរយៈសាច់រឿង ភិក្ខុទាំងឡាយបានកើតក្តីសង្ស័យ និងវាយតម្លៃភរិយារបស់នាយព្រានថាជានារីដែលនៅមានបាប ដោយឃើញនាងហុចអាវុធឲ្យប្តីរាល់ថ្ងៃ។ ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធបានបង្ហាញថា នាងជាព្រះសោតាបន្នដែលមានចិត្តបរិសុទ្ធរួចទៅហើយ។ មេរៀននេះបង្រៀនយើងកុំឲ្យប្រញាប់វិនិច្ឆ័យ ឬវាយតម្លៃអ្នកដទៃ តាមរយៈអ្វីដែលយើងឃើញពីសំបកក្រៅ ព្រោះយើងមិនអាចមើលដឹងពីទំហំនៃចេតនានៅក្នុងចិត្តរបស់គេឡើយ។
៤. ការបណ្ដុះស្មារតីថែរក្សាចិត្ត (ការពារកុំឲ្យមានដំបៅ)
គាថានេះជាការដាស់តឿនស្មារតីឲ្យយើងប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ក្នុងការថែរក្សាសន្តានចិត្តកុំឲ្យមាន "ដំបៅ"។ ដំបៅផ្លូវចិត្ត គឺសេចក្តីលោភលន់ កំហឹង គំនុំ និងសេចក្តីច្រណែន។ ប្រសិនបើយើងអាចរក្សាចិត្តឲ្យស្អាត ទោះបីជាយើងត្រូវរស់នៅក្នុងសង្គមដែលពោរពេញដោយភាពវឹកវរ ឬត្រូវបំពេញការងារដែលមានភាពស្មុគស្មាញ (ប៉ះពាល់ថ្នាំពិស) ក៏សេចក្តីសៅហ្មងទាំងនោះមិនអាចធ្វើឲ្យយើងបាត់បង់សីលធម៌បានឡើយ។
៥. ការយល់ពីរបៀបបំពេញតួនាទីក្នុងសង្គមប្រកបដោយសេចក្តីស្ងប់
ភរិយានាយព្រាន បានធ្វើជាគំរូអំពីការបំពេញតួនាទីជាភរិយា ដោយគ្រាន់តែធ្វើតាមភារកិច្ច និងសេចក្តីគោរពចំពោះស្វាមី ដោយមិនបានភ្ជាប់នូវគំនិតចង់សម្លាប់សត្វចូលទៅក្នុងសកម្មភាពនោះទេ។ នេះបង្រៀនយើងថា នៅក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង យើងម្នាក់ៗសុទ្ធតែមានតួនាទីត្រូវបំពេញ (ជាកូន ជាឪពុកម្តាយ ជាបុគ្គលិក ជាមន្ត្រី)។ យើងអាចបំពេញតួនាទីទាំងនោះបានយ៉ាងល្អប្រសើរ ដោយគ្រាន់តែតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ ដោយមិនចាំបាច់មានចិត្តគុំកួន ឬបៀតបៀននរណាម្នាក់ឡើយ។
Tags:
Buddhism
