នៅក្នុងទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនា លក្ខណៈរូបវន្ត និងចរិតធម្មជាតិរបស់សត្វក្អែក

នៅក្នុងទស្សនៈព្រះពុទ្ធសាសនា លក្ខណៈរូបវន្ត និងចរិតធម្មជាតិរបស់សត្វក្អែក គឺឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ដូចកញ្ចក់ពី **«ស្ថានភាពផ្លូវចិត្ត និងវាសនារបស់ជនពាល»**។

យើងអាចធ្វើការប្រៀបធៀបចំណុចដូចគ្នារវាងសត្វក្អែក និងជនពាល ទៅតាមគោលធម៌ដូចខាងក្រោម៖

១. ការរស់នៅដោយការបៀតបៀន និងបង្កើតសត្រូវ

* **សត្វក្អែក៖** ចូលចិត្តលួច ឆក់ ប្លន់ និងបៀតបៀនចំណីសត្វដទៃ មិនសូវរកស៊ីដោយកម្លាំងខ្លួនឯងត្រឹមត្រូវឡើយ។

* **ជនពាល៖** ចូលចិត្តស្វែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ដោយការកេងប្រវ័ញ្ច បំផ្លាញ ឬបៀតបៀនអ្នកដទៃទាំងតាមកាយ វាចា និងចិត្ត។ ជនពាលមិនខ្វល់ពីទុក្ខវេទនារបស់អ្នកដទៃឡើយ ឱ្យតែខ្លួនឯងបានសម្រេចបំណង។

២. ចិត្តអន្ទះអន្ទែង ភ័យខ្លាច និងតក់ស្លុតជានិច្ច

* **សត្វក្អែក៖** ពេលស៊ីចំណីម្តងៗ ត្រូវក្រឡេកឆ្វេងមើលស្តាំ ហើរចុះហើរបើង ព្រោះដឹងខ្លួនថាទៅលួចគេ ហើយខ្លាចគេដេញវាយធ្វើបាប។

* **ជនពាល៖** ទោះបីជាអាចលួចប្លន់ ឬកេងប្រវ័ញ្ចបានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ចិត្តរបស់ពួកគេមិនដែលស្ងប់សុខឡើយ។ ជនពាលតែងរស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាចជានិច្ច គឺភ័យខ្លាចគេដឹងកំហុស ខ្លាចច្បាប់ទម្លាប់ទណ្ឌកម្ម ខ្លាចការសងសឹក និងភ័យព្រួយពីផលកម្មដែលខ្លួនបានសាង។ ចិត្តរបស់ពួកគេតែងតែមានការសង្ស័យ និងមិនទុកចិត្តមនុស្សជុំវិញខ្លួនឡើយ។

៣. ការខ្វះខាតខ្លឹមសារ ឬ «ខ្លាញ់» នៃជីវិត

* **សត្វក្អែក៖** ទោះបីជាស៊ីចំណីច្រើនយ៉ាងណា (សូម្បីសាច់ដំរីស្លាប់ក៏ស៊ីអស់) ក៏មិនដែលកកើតទៅជាខ្លាញ់ ឬសាច់ធាត់ទ្រលុកទ្រលន់បានឡើយ ព្រោះតែភ្លើងអន្ទះអន្ទែងក្នុងចិត្តដុតរំលាយអស់។

* **ជនពាល៖** ទោះបីជាខំប្រឹងក្រសោបយកលាភសក្ការៈ មាសប្រាក់ ឬអំណាចបានច្រើនប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏ជីវិតរបស់ពួកគេ **«គ្មានខ្លឹមសារ»** ឡើយ។ ពួកគេគ្មានសេចក្តីសុខពិតប្រាកដក្នុងចិត្ត គ្មានគុណធម៌ គ្មានសេចក្តីជ្រះថ្លា ដែលជា «ខ្លាញ់ ឬសាច់ជម្រៅ» នៃជីវិតនោះទេ។ អំពើអាក្រក់ និងចិត្តក្តៅក្រហាយ តែងតែដុតបំផ្លាញក្តីសុខផ្លូវចិត្តរបស់ពួកគេជានិច្ច។

> **សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖**

> ព្រះពុទ្ធសាសនាចង់បង្ហាញថា ជនពាលក៏ដូចជាសត្វក្អែកដូច្នោះដែរ គឺ **«រកបានច្រើន បៀតបៀនគេច្រើន ប៉ុន្តែចិត្តរស់នៅក្នុងភក់ជ្រាំនៃសេចក្តីភ័យខ្លាច និងមិនដែលស្គាល់រសជាតិនៃសេចក្តីសុខពិតប្រាកដឡើយ»*