របៀបឈ្នះមនុស្សដែលចូលចិត្តជេរប្រមាថ ដោយមិនបាច់តបត (ព្រះគាថា ១៣៣)

"របៀបឈ្នះមនុស្សដែលចូលចិត្តជេរប្រមាថ ដោយមិនបាច់តបត (ព្រះគាថា ១៣៣)"

"កុំយកភ្លើងទៅពន្លត់ភ្លើង! មេរៀនដ៏អស្ចារ្យពីព្រះពុទ្ធក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះ"

"ឈឺចាប់ដោយសារសម្តីអ្នកដទៃមែនទេ? នេះគឺជាព្រះគាថាដែលអ្នកគួរតែស្តាប់!"

"អាថ៌កំបាំងនៃភាពស្ងប់ស្ងៀម៖ ឈ្នះការនិន្ទាដោយសម្មាវាចា"

"អំណាចនៃភាពស្ងៀមស្ងាត់៖ ការផ្តាច់វដ្តនៃការពៀរវេរា និងការតបត"

"រលត់ភ្លើងកំហឹងដោយទឹកមេត្តា៖ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣"

"ច្បាប់កម្មផលនៃពាក្យសម្តី៖ ហេតុអ្វីព្រះពុទ្ធហាមមិនឲ្យយើងពោលពាក្យអាក្រក់?"

"សិល្បៈនៃការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ តាមសាច់រឿងព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ"

"កម្មផលពីអតីតជាតិ និងសេចក្តីអត់ធ្មត់របស់ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ"

"ដំណើរនៃការសំដែងព្រះគាថាទី ១៣៣៖ ហេតុអ្វីព្រះពុទ្ធហាមភិក្ខុតបតនឹងអ្នកស្រុក?"

"កំហុសពីអតីតកាល និងការលាងជម្រះចិត្តក្នុងជាតិចុងក្រោយ (រឿងព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ)"

ឈ្នះដោយមិនតបត! អាថ៌កំបាំងនៃភាពស្ងប់ស្ងៀមតាមព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣

តើអ្នកធ្លាប់រងការឈឺចាប់ដោយសារពាក្យសម្តីរបស់អ្នកដទៃ ហើយមានអារម្មណ៍ចង់ជេរតបតទៅវិញឲ្យស្កប់ចិត្តដែរឬទេ? តើអ្នកធ្លាប់មានអារម្មណ៍ក្តៅក្រហាយ ពេលត្រូវគេនិយាយអាក្រក់ដាក់ ឬជេរប្រមាថ ហើយចង់តែជេរតបតទៅវិញឲ្យស្កប់ចិត្តដែរឬទេ? ឈប់សិន! មុននឹងបណ្តោយឲ្យកំហឹងគ្រប់គ្រងអណ្តាតរបស់អ្នក សូមស្តាប់មេរៀនដ៏អស្ចារ្យមួយនេះសិន។ សូមចំណាយពេលបន្តិចស្តាប់នូវអត្ថន័យដ៏ជ្រាលជ្រៅនៃ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣ (ក្នុងទណ្ឌវគ្គ ទី ១០) នេះ ដែលជារូបមន្តដ៏ស័ក្តិសិទ្ធិបំផុតក្នុងការការពន្លត់ភ្លើងជម្លោះ ។

អ្នកត្រូវចាំថា ច្បាប់នៃធម្មជាតិ គឺការឆ្លើយតប។ បើអ្នកជេរគេ គេច្បាស់ជាឈឺចាប់ ហើយជេរអ្នកវិញ។

អ្នកដែលកាន់ដុំភ្លើងគប់គេ គឺជាអ្នកដែលក្តៅដៃមុនគេ។ ការយកឈ្នះអ្នកដទៃដោយការជេរតបត គឺជាជ័យជម្នះក្លែងក្លាយ ដែលនាំមកនូវតែគំនុំ និងសេចក្តីទុក្ខប៉ុណ្ណោះ។

អំណាចពិតប្រាកដ មិនស្ថិតនៅលើការប្រើពាក្យសម្តីខ្លាំងៗដើម្បីបំបាក់អ្នកដទៃនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង។ ការមិនតបត គឺជាការកាត់ផ្តាច់រង្វង់នៃកម្មផលអាក្រក់ និងការពៀរវេរា។

* ចាប់ពីថ្ងៃនេះទៅ ពេលមានគេនិយាយអាក្រក់ដាក់អ្នក សូមប្រើប្រាស់អាវុធ ៣ យ៉ាង៖ ដកដង្ហើមវែងៗដើម្បីហៅ សតិ ត្រឡប់មកវិញ, ប្រើប្រាស់ ខន្តី (ភាពអត់ធ្មត់) ដើម្បីឈរឲ្យរឹងមាំ, និងប្រើ មេត្តា ដោយក្តីអាណិត ព្រោះអ្នកដែលចូលចិត្តជេរប្រមាថគេ គឺជាអ្នកដែលកំពុងមានសេចក្តីទុក្ខក្នុងចិត្ត។

អំណាចពិតប្រាកដ គឺការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង មិនមែនការជេរតបតនោះទេ។

បើអ្នកយល់ថាវីដេអូនេះមានប្រយោជន៍ សូមជួយចែករំលែកដើម្បីជាធម្មទានទាំងអស់គ្នា។

ការសិក្សានូវព្រះគាថាធម្មបទ គឺជាការក្រេបជញ្ជក់នូវទឹកអម្រឹតនៃព្រះធម៌ ដែលជួយកែលម្អការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើងឲ្យមានសេចក្តីសុខសន្តិភាព។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាការលើកយកនូវ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣ ក្នុងទណ្ឌវគ្គ ទី ១០ ព្រមទាំងសាច់រឿង អត្ថាធិប្បាយ និងឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ជូនយ៉ាងក្បោះក្បាយ៖

១. ព្រះគាថា និងសេចក្តីប្រែ

មាវោច ផរុសំ កញ្ចិ, វុត្តា បដិវទេយ្យុំ តំ; ទុក្ខា ហិ សារម្ភកថា, បដិទណ្ឌា ផុសេយ្យុំ តំ។

សេចក្តីប្រែជាភាសាខ្មែរ៖ "អ្នកកុំពោលពាក្យទ្រគោះ (ពាក្យអាក្រក់) ទៅកាន់បុគ្គលណាមួយឡើយ ជនទាំងឡាយដែលត្រូវអ្នកថាឲ្យហើយ គេគប្បីថាឲ្យអ្នកវិញ ព្រោះការពោលពាក្យប្រកួតប្រជែងគ្នា នាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ អាជ្ញាតប (ការតបតវិញ) គប្បីប៉ះពាល់នូវអ្នក។"

២. សាច់រឿងទាក់ទងនឹងព្រះគាថា (រឿងព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ)

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងព្រះគាថានេះ ក្នុងពេលដែលព្រះអង្គគង់នៅវត្តជេតពន ដោយប្រារព្ធចំពោះ ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ។

ប្រវត្តិសាច់រឿង៖ ក្នុងអតីតជាតិ ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ ធ្លាប់កើតជាទេវតាមួយអង្គ។ ដោយសារចង់លេងសើច បានប្រែកាឡាជារូបស្ត្រីម្នាក់ដើរតាមក្រោយភិក្ខុពីរអង្គដែលជាមិត្តសម្លាញ់នឹងគ្នា ធ្វើឲ្យភិក្ខុទាំងពីរអង្គនោះយល់ខុសទាស់ទែងគ្នា។ ដោយសារកម្មពៀរនេះ ក្នុងជាតិជាចុងក្រោយ ទោះបីជាលោកបានបួសជាភិក្ខុក្នុងសាសនាព្រះពុទ្ធក៏ដោយ ក៏តែងតែមានរូបនិម្មិតជារាងស្ត្រីម្នាក់ (ដែលលោកមើលមិនឃើញ តែអ្នកដទៃមើលឃើញ) ដើរតាមក្រោយលោកជានិច្ច។

ដោយសារឃើញទិដ្ឋភាពបែបនេះ ប្រជាជន និងភិក្ខុដទៃទៀតតែងតែយល់ខុស ហើយនាំគ្នាពោលពាក្យនិន្ទា តិះដៀល និងចំអកឡកឡឺយឲ្យលោកថា ជាអ្នកបួសទ្រុស្តសីល ដើរជាមួយស្រីញី។ ថ្ងៃមួយ ដោយសេចក្តីក្តៅក្រហាយ និងអត់ធ្មត់លែងបាន ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ ក៏បានតបតទៅកាន់ជនទាំងនោះវិញដោយពាក្យអាក្រក់ៗ ជេរប្រទេច និងទ្រគោះបោះបោកទៅវិញ។

រឿងរ៉ាវនេះបានជ្រាបដល់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ហៅព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរមកសួរនាំ រួចទ្រង់ពន្យល់ពីកម្មចាស់របស់លោក។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គក៏បានទូន្មានលោកមិនឲ្យតបតដោយពាក្យអាក្រក់ទៅកាន់អ្នកដទៃវិញឡើយ ទោះក្នុងកាលៈទេសៈណាក៏ដោយ ដោយទ្រង់លើកឡើងនូវព្រះគាថា "មាវោច ផរុសំ កញ្ចិ..." នេះឯង។

៣. សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយក្បោះក្បាយ

ព្រះគាថានេះ គឺជាការទូន្មានប្រៀនប្រដៅយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពី "សម្មាវាចា" (ការនិយាយស្តីត្រឹមត្រូវ) និងផលវិបាកនៃការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាតាមរយៈពាក្យសម្តី។ យើងអាចបែងចែកអត្ថន័យជា ៣ ចំណុចសំខាន់ៗ៖

កុំពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោក (មាវោច ផរុសំ កញ្ចិ)៖ ពាក្យអាក្រក់ ជេរប្រទេច មើលងាយ (ផរុសវាចា) គឺជាអាវុធមុតស្រួចដែលចាក់ទម្លុះបេះដូងអ្នកស្តាប់។ ព្រះពុទ្ធហាមមិនឲ្យយើងប្រើប្រាស់ពាក្យទាំងនេះទៅកាន់ "បុគ្គលណាមួយ" ឡើយ ទោះបីជាបុគ្គលនោះជាអ្នកខុស ជាអ្នកអន់ជាង ឬជាអ្នកដែលធ្វើឲ្យយើងខឹងមុនក៏ដោយ។ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងៀមនៃវាចា គឺជាការរក្សាសីល និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ខ្លួនឯង។

ច្បាប់នៃកម្ម ឬការឆ្លើយតប (វុត្តា បដិវទេយ្យុំ តំ)៖ នេះគឺជាចិត្តសាស្ត្រធម្មជាតិរបស់មនុស្ស។ នៅពេលដែលអ្នកជេរគេ ឬបញ្ចេញកំហឹងដាក់គេ គេកម្រនឹងនៅស្ងៀមណាស់ គេច្បាស់ជាឈឺចាប់ ហើយនឹងបកស្រាយ ឬជេរតបតមកអ្នកវិញជាមិនខាន។ វាដូចជាការគប់ភក់ទៅលើគេ ដៃអ្នកក៏ប្រឡាក់ ហើយគេក៏គប់ភក់នោះមកអ្នកវិញដែរ។

ការឈ្លោះប្រកែកនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ និងអាជ្ញាតប (ទុក្ខា ហិ សារម្ភកថា...)៖ ការតបតគ្នាដោយពាក្យសម្តី មិនត្រឹមតែមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានទេ តែវាបង្កើតនូវកំហឹងគំនុំដែលឆេះរាលដាលគ្មានទីបញ្ចប់។ ពាក្យថា "អាជ្ញាតប (បដិទណ្ឌា)" គឺមានន័យថា ទោសទណ្ឌ ឬការវាយតប។ ការជេរប្រទេចគ្នាដោយពាក្យសម្តី តែងតែឈានទៅដល់ការប្រើប្រាស់កម្លាំងបាយ ការវាយតប់ ឬការចងពៀរវេរាដែលធ្វើឲ្យខូចខាតទាំងទ្រព្យសម្បត្តិ កិត្តិយស និងរាងកាយ។

៤. ឧទាហរណ៍បញ្ជាក់ក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង

ដើម្បីឲ្យកាន់តែងាយយល់ សូមពិនិត្យមើលឧទាហរណ៍ខាងក្រោមនេះ៖

ឧទាហរណ៍ទី ១ (ក្នុងសង្គមការងារ ឬជីវិតប្រចាំថ្ងៃ)៖ ឧបមាថា អ្នកកំពុងបើកបរតាមផ្លូវ ហើយមានរថយន្តមួយផ្សេងទៀតបើកវ៉ាជិតប៉ះអ្នក។ ប្រសិនបើអ្នកបើកកញ្ចក់ឡាន រួចស្រែកជេរប្រទេច ឬលើកម្រាមដៃដាក់គេ (ពោលពាក្យទ្រគោះ) អ្នកបើកបរម្ខាងទៀតដែលកំពុងតែមានអារម្មណ៍ភ័យ ឬក្តៅក្រហាយស្រាប់ អាចនឹងបើកកញ្ចក់ជេរតបតវិញ ឬឈានដល់ការកៀរឡានគ្នាឲ្យមានគ្រោះថ្នាក់ (គេគប្បីថាឲ្យអ្នកវិញ)។ ទីបំផុត ជម្លោះពាក្យសម្តីនេះអាចឈានដល់ការវាយតប់គ្នា ឬប្តឹងផ្តល់គ្នាដល់តុលាការ (អាជ្ញាតបគប្បីប៉ះពាល់អ្នក) ដែលនាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខទ្វេដង។

ឧទាហរណ៍ទី ២ (នៅលើបណ្តាញសង្គម)៖ យុវជនម្នាក់មិនពេញចិត្តនឹងការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកដទៃនៅលើ Facebook ក៏ចូលទៅ Comment ជេរប្រមាថមើលងាយដល់ពូជអម្បូរគេ។ ម្ចាស់គណនីនោះមិនសុខចិត្ត ក៏ Response តបតវិញដោយពាក្យអាក្រក់ៗជាងនេះ។ ការប្រកួតប្រជែងគ្នាតាមរយៈ Keyboard នេះ បានធ្វើឲ្យពួកគេទាំងពីរមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ដេកមិនលក់ (សេចក្តីទុក្ខ) ហើយទីបំផុតឈានដល់ការត្រូវគេ Screenshot បង្ហោះបរិហារកេរ្តិ៍ ឬប្តឹងរវាងគ្នានិងគ្នា។

សរុបសេចក្តីមក៖ ព្រះគាថាទី ១៣៣ នេះ គឺជាសារដាស់តឿនសតិយ៉ាងសំខាន់ ឲ្យយើងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ កុំបណ្តោយឲ្យកំហឹងគ្រប់គ្រងអណ្តាតរបស់យើង។ ការឈ្នះអ្នកដទៃដោយការប្រើពាក្យអាក្រក់ជេរតបត គឺជាជ័យជម្នះក្លែងក្លាយដែលនាំមកនូវគំនុំនិងសេចក្តីទុក្ខ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងៀម ការប្រើប្រាស់ "បិយវាចា" (ពាក្យពីរោះ) និងមេត្តាធម៌ ទើបជាការកាត់ផ្តាច់រង្វង់នៃជម្លោះយ៉ាងពិតប្រាកដ។

ការសិក្សាស៊ីជម្រៅទៅលើព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣ នេះ គឺជារឿងដ៏ប្រសើរបំផុត ព្រោះវាជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីសីលធម៌នៃការរស់នៅ និងការគ្រប់គ្រងផ្លូវចិត្ត ដែលយើងអាចយកមកអនុវត្តបានគ្រប់កាលៈទេសៈ។ ខ្ញុំសូមធ្វើការអត្ថាធិប្បាយពង្រីកសេចក្តីបន្ថែមឲ្យកាន់តែជ្រាលជ្រៅ និងក្បោះក្បាយ លើទិដ្ឋភាពផ្លូវចិត្ត និងទស្សនវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនាដូចខាងក្រោម៖

១. ការវិភាគអត្ថន័យធម៌ឲ្យស៊ីជម្រៅ (ទិដ្ឋភាពផ្លូវចិត្ត និងកម្មផល)

ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីព្រះគាថានេះ យើងត្រូវស្វែងយល់ពីពាក្យគន្លឹះសំខាន់ៗចំនួន ៣ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានបង្កប់អត្ថន័យយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ៖

ផរុសវាចា (ការប្រើពាក្យទ្រគោះបោះបោក)៖ ក្នុងផ្លូវធម៌ ពាក្យអាក្រក់មិនមែនសំដៅតែលើពាក្យជេរប្រទេចនោះទេ តែវាសូម្បីតែពាក្យបញ្ចើចបញ្ចើ ពាក្យដៀមដាម ពាក្យប្រៀបធៀបដែលធ្វើឲ្យអ្នកដទៃឈឺចាប់ ខ្មាសអៀន ឬបាត់បង់តម្លៃ។ តាមការស្រាវជ្រាវផ្នែកចិត្តសាស្ត្រ ស្នាមរបួសផ្លូវកាយអាចនឹងជាសះស្បើយក្នុងរយៈពេលខ្លី តែស្នាមរបួសផ្លូវចិត្តដែលបង្កដោយពាក្យសម្តី អាចដក់ជាប់ក្នុងបេះដូងមនុស្សរាប់សិបឆ្នាំ ឬអស់មួយជីវិត។

សារម្ភកថា (ការពោលពាក្យប្រកួតប្រជែង ឬចង់ចាញ់ចង់ឈ្នះ)៖ មនុស្សយើងតែងតែមាន "អត្តា" (ការប្រកាន់តួខ្លួន)។ នៅពេលមានជម្លោះ ម្នាក់ៗតែងតែចង់ឈ្នះ ដោយខំជីកកកាយពាក្យអាក្រក់ៗមកវាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ពន្យល់ថា ការប្រកួតប្រជែងគ្នាតាមរយៈទំហំនៃកំហឹងនេះ គ្មានអ្នកណាឈ្នះឡើយ គឺមានតែការបង្កើត "សេចក្តីទុក្ខ" ដាក់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ ព្រោះចិត្តដែលកំពុងតែខឹង គឺជាចិត្តដែលកំពុងតែឆេះសន្ធោសន្ធៅ។

បដិទណ្ឌា (ការឆ្លើយតបនៃកម្មផល ឬច្បាប់ចំណាំងផ្លាត)៖ នេះគឺជាច្បាប់ធម្មជាតិ។ កាលណាអ្នកផ្តល់នូវថាមពលអវិជ្ជមាន (ពាក្យជេរប្រមាថ) ទៅកាន់សកលលោក ឬអ្នកដទៃ ថាមពលនោះនឹងវាយបកមកអ្នកវិញក្នុងទម្រង់ណាមួយជាមិនខាន អាចជាការជេរតប ការវាយតប់ ឬការចងគំនុំ។ "អាជ្ញាតប" ទីនេះគឺជារលកសញ្ញានៃកម្មផលភ្លាមៗក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ។

២. ហេតុផលដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់ហាមប្រាមដាច់ខាតនូវការតបត

អ្នកកាន់ដុំភ្លើង គឺជាអ្នកដែលក្តៅមុនគេ៖ មុននឹងអ្នកអាចស្តោះទឹកមាត់ ឬពោលពាក្យអាក្រក់ទៅកាន់អ្នកដទៃបាន ចិត្តរបស់អ្នកត្រូវតែពោរពេញទៅដោយកំហឹងនិងសេចក្តីស្អប់ជាមុនសិន។ ដូច្នេះ មុននឹងពាក្យនោះធ្វើឲ្យគេឈឺចាប់ ភ្លើងកំហឹងនោះបានដុតបំផ្លាញសេចក្តីសុខក្នុងចិត្តរបស់អ្នកបាត់ទៅហើយ។

ការកាត់ផ្តាច់វដ្តនៃជម្លោះ៖ បើគេជេរអ្នក ហើយអ្នកជេរគេវិញ ជម្លោះនោះនឹងគ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ឡើយ (វេរា រមែងមិនស្ងប់ដោយការចងពៀរ)។ ព្រះអង្គទ្រង់បង្រៀនឲ្យប្រើភាពស្ងៀមស្ងាត់ ឬទឹកចិត្តមេត្តា ដើម្បីពន្លត់ភ្លើងកំហឹងរបស់អ្នកដទៃ ដូចជាការយកទឹកទៅស្រោចលើភ្លើង។

៣. វិធីសាស្ត្រអនុវត្តជាក់ស្តែងតាមផ្លូវធម៌

ដើម្បីចៀសវាងការធ្លាក់ចូលក្នុងអន្លង់នៃ "ផរុសវាចា" និង "សារម្ភកថា" ព្រះពុទ្ធសាសនាបានផ្តល់នូវគ្រឿងការពារចំនួន ៣ យ៉ាង៖

ការចម្រើនសតិ (ការដឹងខ្លួន)៖ នៅពេលមានគេនិយាយអាក្រក់ដាក់ សូមប្រមូលអារម្មណ៍មកសង្កេតមើលចិត្តខ្លួនឯងជាមុនសិន។ តើចិត្តកំពុងតែខឹងឬទេ? ការមានសតិ ជួយឲ្យអ្នកមានចន្លោះពេលក្នុងការសម្រេចចិត្ត មុននឹងបញ្ចេញវាចាតបតត្រឡប់ទៅវិញ។ ត្រឹមតែការដកដង្ហើមវែងៗ ៣ ដង អាចជួយសង្គ្រោះអ្នកពីការនិយាយពាក្យដែលត្រូវស្តាយក្រោយអស់មួយជីវិត។

ការប្រើប្រាស់ខន្តីបារមី (សេចក្តីអត់ធ្មត់)៖ ខន្តី មិនមែនមានន័យថាអ្នកទន់ខ្សោយ ខ្លាចគេ ឬទទួលស្គាល់ថាគេត្រូវនោះទេ។ ខន្តី គឺជាភាពរឹងមាំបំផុតនៃផ្លូវចិត្ត ដែលអាចទប់ទល់នឹងព្យុះភ្លៀងនៃពាក្យនិន្ទាដោយមិនរង្គើ។ អ្នកដែលអត់ធ្មត់មិនតបត គឺជាអ្នកដែលឈ្នះសង្គ្រាមផ្លូវចិត្តពិតប្រាកដ។

ការផ្សាយមេត្តាធម៌៖ សូមគិតថា បុគ្គលដែលកំពុងតែជេរប្រទេចអ្នក គឺពួកគេកំពុងតែមានសេចក្តីទុក្ខ កំពុងតែក្តៅក្រហាយ និងខ្វះខាតសេចក្តីសុខក្នុងចិត្តយ៉ាងខ្លាំង។ ការមើលឃើញពីសេចក្តីទុក្ខរបស់ពួកគេ នឹងជួយឲ្យអ្នកមានក្តីអាណិត ជំនួសឲ្យការខឹងសម្បាវិញ។

សរុបមក ព្រះគាថាទី ១៣៣ នេះ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងប្រាប់យើងថា អំណាចពិតប្រាកដមិនស្ថិតនៅលើការប្រើពាក្យសម្តីខ្លាំងៗដើម្បីបំបាក់អ្នកដទៃនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង មិនឲ្យធ្លាក់ចុះទៅក្នុងភាពអសីលធម៌តាមរយៈការវាយបកទៅវិញ។

ការសិក្សានូវព្រះគាថាធម្មបទទី ១៣៣ និងសាច់រឿងរបស់ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ មិនត្រឹមតែជាការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានផ្តល់នូវមេរៀនជីវិតយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ធំធេងសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង។ ខាងក្រោមនេះគឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗដែលទទួលបានពីការសិក្សាព្រះគាថានេះ៖

១. អត្ថប្រយោជន៍ចំពោះការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង (ផ្លូវចិត្ត)

ការបណ្តុះសតិ និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍៖ សាច់រឿងនេះបង្រៀនយើងឲ្យចេះដាក់ហ្វ្រាំងសតិមុននឹងបញ្ចេញវាចា។ នៅពេលដែលយើងយល់ពីផលវិបាកនៃ "ផរុសវាចា" យើងនឹងចេះសង្កេតមើលកំហឹងរបស់ខ្លួនឯង ហើយមិនបណ្តោយឲ្យអារម្មណ៍ឆេវឆាវមកបញ្ជាអណ្តាតរបស់យើងបានឡើយ។

ការកសាងខន្តីបារមី (សេចក្តីអត់ធ្មត់)៖ ដូចដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់បានទូន្មានព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរឲ្យអត់ធ្មត់ចំពោះការនិន្ទា ការសិក្សាគាថានេះជួយឲ្យចិត្តយើងរឹងមាំ មិនងាយរង្គើ ឬឈឺចាប់ដោយសារពាក្យសម្តីវាយប្រហាររបស់អ្នកដទៃ។

ការថែរក្សាសេចក្តីសុខសន្តិភាពខាងក្នុង៖ អ្នកដែលមិនពោលពាក្យអាក្រក់តបត គឺជាអ្នកដែលរក្សាបាននូវភាពស្ងប់ស្ងៀមក្នុងចិត្ត។ យើងរៀនពីរបៀបមិនទទួលយកនូវ "សំរាមផ្លូវចិត្ត" ដែលអ្នកដទៃយកមកគប់ចោលដាក់យើង។

២. អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងទំនាក់ទំនងសង្គម

ការបញ្ចៀស និងបញ្ចប់ជម្លោះ៖ ជម្លោះភាគច្រើនក្នុងសង្គម មិនថាក្នុងគ្រួសារ កន្លែងធ្វើការ ឬទីសាធារណៈ សុទ្ធតែកើតចេញពីការចង់ចាញ់ចង់ឈ្នះតាមរយៈពាក្យសម្តី។ ការអនុវត្តតាមគាថានេះ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្អបំផុតក្នុងការកាត់ផ្តាច់ឫសគល់នៃជម្លោះមិនឲ្យរីករាលដាលធំឡើង។

ការរក្សាសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងកិត្តិយស៖ ការប្រើពាក្យទ្រគោះបោះបោក ធ្វើឲ្យតម្លៃរបស់អ្នកនិយាយធ្លាក់ចុះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងៀម ឬការឆ្លើយតបដោយភាពទន់ភ្លន់ នឹងធ្វើឲ្យអ្នកដទៃគោរព កោតសរសើរ និងមើលឃើញពីភាពចាស់ទុំរបស់អ្នក។

ការលើកកម្ពស់សីលធម៌សង្គម៖ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់ៗឈប់ប្រើប្រាស់ពាក្យអាក្រក់ សង្គមទាំងមូលនឹងពោរពេញទៅដោយការយោគយល់ ភាពសុខដុមរមនា និងការផ្តល់តម្លៃឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។

៣. អត្ថប្រយោជន៍ផ្លូវធម៌ និងការយល់ដឹងពីកម្មផល

ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីច្បាប់កម្មផល៖ សាច់រឿងរបស់ព្រះកុណ្ឌធានត្ថេរ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីផលនៃកម្មចាស់ (ការធ្វើបាបភិក្ខុពីរអង្គឲ្យទាស់ទែងគ្នា) ដែលតាមហុចផលសូម្បីតែក្នុងជាតិចុងក្រោយ។ នេះដាស់តឿនយើងឲ្យប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះរាល់ទង្វើ និងពាក្យសម្តីរបស់យើង ព្រោះអ្វីដែលយើងធ្វើដាក់គេ នឹងវិលត្រឡប់មកយើងវិញ (បដិទណ្ឌា)។

ការកាត់ផ្តាច់វដ្តនៃការពៀរវេរា៖ ការជេរតបត គឺជាការចងពៀរថ្មីបន្ថែមទៀត។ ការមិនតបត គឺជាការកាត់ផ្តាច់រង្វង់នៃកម្មផលអាក្រក់ ជួយឲ្យយើងរួចផុតពីការតាមសងសឹកគ្នានៅក្នុងសង្សារវដ្ត។

ជារួម មេរៀនពីព្រះគាថានេះ គឺជាឱសថទិព្វសម្រាប់ព្យាបាលជំងឺផ្លូវចិត្ត ដែលកើតចេញពីកំហឹង និងការប្រកាន់អត្តា ដោយប្តូរមកវិញនូវការប្រើប្រាស់មេត្តាធម៌ជាត្រីវិស័យក្នុងការរស់នៅ។