ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីអភ័យ (Dutugamunu ឬ Duṭṭhagāmaṇī Abhaya) គឺព្រះមហាក្សត្រដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយព្រះអង្គក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសស្រីលង្កា ដែលបានសោយរាជ្យចាប់ពីឆ្នាំ ១៦១ ដល់ ១៣៧ មុនគ្រិស្តសករាជ នៅរាជធានីអនុរាធបុរៈ។ ព្រះអង្គត្រូវបានគេចាត់ទុកជាវីរបុរសជាតិ ដោយសារស្នាព្រះហស្តក្នុងការបង្រួបបង្រួមទឹកដីស្រីលង្កាឱ្យមានឯកភាពឡើងវិញ និងការទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ខាងក្រោមនេះជាប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ព្រះអង្គតាមរយៈកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ៖
១. ដើមកំណើត និងយុវវ័យព្រះរាជវង្ស៖ ព្រះអង្គមានព្រះនាមដើមថា ព្រះអង្គម្ចាស់គាមណីអភ័យ (Gamani Abhaya)។ ព្រះបិតាព្រះនាម កាវណ្ណភិស្សៈ (Kavantissa) ជាស្តេចគ្រប់គ្រងនគររុហុណា (Ruhuna) នៅភាគខាងត្បូង ហើយព្រះមាតាព្រះនាម វិហារមហាទេវី (Viharamahadevi)។ ព្រះអង្គមានព្រះអនុជមួយព្រះអង្គព្រះនាម តិស្សៈ (Tissa)។ប្រភពនៃព្រះនាម "ទុដ្ឋគាមណី"៖ ពាក្យថា "ទុដ្ឋ" (Duttha) មានន័យថា "រឹងរូស" ឬ "មិនស្តាប់បង្គាប់"។ កាលពីក្មេង ព្រះអង្គម្ចាស់គាមណីមានមហិច្ឆតាចង់លើកទ័ពទៅវាយបណ្តេញស្តេចទមិឡ (Tamil) ព្រះនាម អេឡារ៉ា (Elara) ដែលបានមកទន្ទ្រានកាន់កាប់ដែនដីភាគខាងជើង (រាជធានីអនុរាធបុរៈ)។ ប៉ុន្តែព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គជាស្តេចស្រឡាញ់សន្តិភាព បានហាមឃាត់មិនឱ្យធ្វើសង្រ្គាមឡើយ។ ដោយសារតែការទាស់ទែងគ្នានេះ ព្រះអង្គម្ចាស់គាមណីបានផ្ញើសំលៀកបំពាក់ស្ត្រីទៅឱ្យព្រះបិតាដើម្បីបញ្ឈឺចិត្ត រួចព្រះអង្គក៏បានភៀសព្រះកាយទៅគង់នៅតំបន់ភ្នំ។ ចាប់ពីពេលនោះមក មនុស្សទូទៅក៏បានហៅព្រះអង្គថា "ទុដ្ឋគាមណី" (គាមណីអ្នករឹងរូស)។
២. ការឡើងសោយរាជ្យ និងការបង្រួបបង្រួមជាតិសង្រ្គាមបងប្អូន៖ ក្រោយពេលព្រះបិតាសោយទិវង្គត ព្រះអង្គម្ចាស់គាមណី និងព្រះអនុជតិស្សៈ បានធ្វើសង្រ្គាមដណ្តើមរាជ្យ និងដណ្តើមដំរីសឹកដ៏ល្បីល្បាញឈ្មោះ កណ្ឌុលៈ (Kandula)។ ក្រោយមក ដោយមានការសម្របសម្រួលពីព្រះមាតា និងព្រះសង្ឃ បងប្អូនទាំងពីរនាក់ក៏បានជាសះជាគ្នាវិញ ហើយព្រះអនុជតិស្សៈបានក្លាយជាមេទ័ពដ៏ស្មោះត្រង់របស់ព្រះអង្គ។ជ័យជម្នះលើស្តេចអេឡារ៉ា៖ ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីបានដឹកនាំកងទ័ពដ៏ខ្លាំងក្លា រួមទាំង "កំពូលយុទ្ធជនទាំង ១០ រូប" (Ten Giant Warriors) លើកទៅវាយរំដោះដែនដីភាគខាងជើង។ សង្រ្គាមចុងក្រោយបានបញ្ចប់ទៅដោយការប្រយុទ្ធគ្នាមួយទល់នឹងមួយនៅលើខ្នងដំរីរវាងព្រះបាទទុដ្ឋគាមណី និងស្តេចអេឡារ៉ា។ ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីទទួលបានជ័យជម្នះ ហើយបានបង្រួបបង្រួមដីកោះស្រីលង្កាទាំងមូលឱ្យស្ថិតនៅក្រោមទង់តែមួយជាលើកដំបូងក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ព្រះអង្គក៏បានរៀបចំពិធីបុណ្យសពដ៏สมកិត្តិយសជូនស្តេចអេឡារ៉ាផងដែរ ដោយសារតែភាពយុត្តិធម៌របស់ស្តេចអង្គនោះ។
៣. ស្នាព្រះហស្តចំពោះព្រះពុទ្ធសាសនាក្រោយពីបញ្ចប់សង្រ្គាម ព្រះអង្គបានខិតខំស្តារ និងលើកស្ទួយព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងខ្លាំង រហូតបង្កើតបានជា "យុគសម័យមាសនៃព្រះពុទ្ធសាសនា" នៅស្រីលង្កា។ សំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗរបស់ព្រះអង្គរួមមាន៖មហាថូបៈ ឬ រុវន្វេលិសេយ្យ (Ruwanweliseya Stupa)៖ ជាមហាចេតិយដ៏ធំស្កឹមស្កៃបំផុតមួយក្នុងលោក ដែលសាងសង់ឡើងដើម្បីបញ្ចុះព្រះបរមសារីរិកធាតុ។លោហប្រាសាទ (Lovamahapaya ឬ Brazen Palace)៖ ជាប្រាសាទកម្ពស់ ៩ ជាន់ មានដំបូលប្រក់ដោយទង់ដែង ធ្វើជាកន្លែងគង់នៅរបស់ព្រះសង្ឃ។មិរិសវេដិយ ចេតិយ (Mirisawetiya Stupa)៖ ជាចេតិយសំខាន់មួយទៀតដែលព្រះអង្គបានកសាងឡើង។
៤. ការសោយទិវង្គតព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីបានសោយទិវង្គតនៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៧ មុនគ្រិស្តសករាជ។ តាមរឿងរ៉ាវក្នុងគម្ពីរមហាវង្ស (Mahavamsa) មុនពេលព្រះអង្គដកដង្ហើមចុងក្រោយ មហាចេតិយរុវន្វេលិសេយ្យមិនទាន់សាងសង់រួចរាល់ជាស្ថាពរឡើយ។ ព្រះអនុជតិស្សៈបានយកក្រណាត់សមកព័ទ្ធជុំវិញចេតិយ ដើម្បីធ្វើឱ្យមើលទៅដូចជាសាងសង់រួចរាល់ ដើម្បីឱ្យព្រះរាមបានទត និងមានសេចក្តីជ្រះថ្លាជាចុងក្រោយ។ ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គតទៅទាំងចិត្តជ្រះថ្លាក្នុងព្រះរតនត្រ័យ ហើយប្រជាជនស្រីលង្កានៅតែចងចាំព្រះនាមព្រះអង្គរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។
យោងទៅតាមកំណត់ត្រានៅក្នុង គម្ពីរមហាវង្ស (Mahavamsa) ដែលជាគម្ពីរប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសាសនាដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ប្រទេសស្រីលង្កា បានចែងថា អនាគតជាតិរបស់ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីអភ័យ គឺព្រះអង្គនឹងត្រូវទៅចាប់ជាតិជា ព្រះអគ្គសាវ័កខាងស្តាំ (ទក្ខិណសាវ័ក) របស់ព្រះសិអារ្យមេត្រី (Maitreya Buddha) ដែលជាព្រះពុទ្ធនាពេលអនាគត។
នៅក្នុងគម្ពីរបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតអំពីការយាងទៅចាប់ជាតិរបស់បុគ្គលសំខាន់ៗក្នុងរជ្ជកាលព្រះអង្គដូចខាងក្រោម៖
ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីអភ័យ៖ នឹងក្លាយជាព្រះអគ្គសាវ័កខាងស្តាំរបស់ព្រះពុទ្ធសិអារ្យមេត្រី។
ព្រះអនុជតិស្សៈ (Tissa)៖ នឹងទៅចាប់ជាតិជា ព្រះអគ្គសាវ័កខាងឆ្វេង (វាមសាវ័ក) របស់ព្រះពុទ្ធសិអារ្យមេត្រី។
ព្រះបិតាកាវណ្ណភិស្សៈ (Kavantissa)៖ នឹងទៅចាប់ជាតិជា ព្រះពុទ្ធបិតា របស់ព្រះពុទ្ធសិអារ្យមេត្រី។
ព្រះមាតាវិហារមហាទេវី (Viharamahadevi)៖ នឹងទៅចាប់ជាតិជា ព្រះពុទ្ធមាតា របស់ព្រះពុទ្ធសិអារ្យមេត្រី។
តាមជំនឿបែបព្រះពុទ្ធសាសនានៅស្រីលង្កា ក្រោយពេលសោយទិវង្គតទៅ ព្រះបាទទុដ្ឋគាមណីបានទៅបង្កើតសិរីសួស្តី និងគង់ប្រថាប់នៅ ស្ថានសួគ៌តុសិត (Tushita Heaven) ដើម្បីរង់ចាំពេលវេលាចុះមកត្រាស់ដឹង និងជួយស្រោចស្រង់សត្វលោកជាមួយព្រះពុទ្ធសិអារ្យមេត្រី។ មូលហេតុដែលព្រះអង្គទទួលបានការទាយទុកបែបនេះ ដោយសារតែផលបុណ្យដ៏មហាសាលនៃការការពារ និងលើកស្ទួយព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រមទាំងការកសាងមហាចេតិយរុវន្វេលិសេយ្យ។
Tags:
Buddhism
