សូមអនុមោទនារីករាយអាន
ជីវប្រវត្តិសង្ខេប របស់ ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ៖
១. ពីគ្រហស្ថ មកជាព្រះអរហន្ត
កំណើត៖ លោកមាននាមដើមថា បិប្ផលិ កើតក្នុងត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលដ៏ស្តុកស្តម្ភ នៅនគររាជគ្រឹះ។
ការចេញបួស៖ លោកនិងភរិយា (នាងភទ្ទាកាបិលានី) មានចិត្តបរិសុទ្ធដូចគ្នា មិនត្រេកអរក្នុងកាម បានព្រមព្រៀងគ្នាលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិមហាសាល ហើយចេញសាងផ្នួសដើម្បីស្វែងរកផ្លូវរួចផុតពីទុក្ខ។
សម្រេចធម៌៖ ក្រោយពីបានជួប និងស្តាប់ឱវាទពីព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ លោកបានអនុវត្តតាមយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន រហូតបានសម្រេចជា ព្រះអរហន្ត ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ៧ ថ្ងៃ ប៉ុណ្ណោះ។
២. គុណសម្បត្តិ និងឋានៈដ៏វិសេសវិសាល
ឯតទគ្គៈផ្នែកធុតង្គ៖ ព្រះពុទ្ធទ្រង់លើកតម្កើងលោកថាជា «អ្នកឆ្នើមបំផុតខាងផ្នែកកាន់ធុតង្គ» (ការរស់នៅសាមញ្ញ លះបង់សេចក្តីសុខ គង់ក្នុងព្រៃ ឆាន់ចង្ហាន់បិណ្ឌបាត និងប្រើចីវរបង្សុកូលអស់មួយជីវិត)។
កិត្តិយសស្មើព្រះពុទ្ធ៖ លោកជាសាវ័កតែមួយគត់ដែលបាន ប្តូរចីវរ គ្រងជាមួយព្រះពុទ្ធ ហើយមានសមត្ថភាពខ្ពស់ផ្នែកឈានសមាបត្តិដូច នឹងព្រះអង្គ រួមទាំងមានរូបរាងកាយស្រដៀងព្រះភក្ត្រព្រះពុទ្ធទៀតផង។
៣. តួនាទីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការរលត់ខន្ធ
មេដឹកនាំសង្គាយនាលើកទី១៖ ក្រោយពេលព្រះពុទ្ធបរិនិព្វាន លោកបានមើលឃើញគ្រោះថ្នាក់ដែលភិក្ខុខ្លះមើលស្រាលវិន័យ ទើបលោកក្រោកឈរឡើងធ្វើជាប្រធានដឹកនាំព្រះអរហន្ត ៥០០ អង្គ ធ្វើសង្គាយនាចងក្រង ព្រះត្រៃបិដក លើកដំបូង បន្តអាយុព្រះពុទ្ធសាសនាមកដល់សព្វថ្ងៃ។
ការបរិនិព្វាន៖ លោកបានចូលឈានសមាបត្តិរលត់ខន្ធនៅចន្លោះ ភ្នំកក្កុដបាទ ដោយភ្នំបានបិទជិតដើម្បីរក្សារូបកាយលោក រង់ចាំការយាងមកដល់របស់ព្រះស្រីអារ្យមេត្រីនាពេលអនាគត។
