ឆាណាក្យា កំពូលអ្នកប្រាជ្ញបុរាណឥណ្ឌា

 ឆាណាក្យា (Chanakya) គឺជាអ្នកប្រាជ្ញ សេដ្ឋវិទូ ទស្សនវិទូ និងជារដ្ឋបុរសដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយរូបក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ទូទៅក្នុងឈ្មោះពីរផ្សេងទៀតគឺ កៅទីល្យា (Kautilya) និង វិស្ណុគុបតា (Vishnugupta)។ខាងក្រោមនេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗអំពីលោក ឆាណាក្យា៖តួនាទីជាអ្នកកសាងចក្រភព៖ លោកគឺជាទីប្រឹក្សា និងជាគ្រូបង្វឹកដ៏សំខាន់របស់ព្រះចៅ ចាន់ត្រាគុបតា ម៉ៅរ្យា (Chandragupta Maurya) ដែលជាស្ថាបនិកនៃចក្រភពម៉ៅរ្យា។ លោកបានជួយរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រផ្តួលរំលំរាជវង្សនានដា (Nanda Dynasty) និងបង្រួបបង្រួមទឹកដីឥណ្ឌាឱ្យក្លាយជាចក្រភពដ៏ធំមហាសាល។អ្នកនិពន្ធសៀវភៅសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ៖ លោក ឆាណាក្យា គឺជាអ្នកនិពន្ធគម្ពីរ អត្ថសាស្ត្រ (Arthashastra) ដែលជាសៀវភៅគោលដ៏ទូលំទូលាយស្តីពីការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ការទូត យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច។មរតក និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ៖ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបិតាវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ឥណ្ឌា។ គំនិតយុទ្ធសាស្ត្រ និងការទូតរបស់លោក ត្រូវបានសិក្សា និងលើកយកមកវិភាគដដែលៗក្នុងពិភពលោកសម័យទំនើប។លោក ឆាណាក្យា រស់នៅក្នុងអំឡុងសតវត្សរ៍ទី៤ មុនគ្រិស្តសករាជ (ប្រហែលឆ្នាំ ៣៥០ ដល់ ២៧៥ មុនគ.ស)។ ប្រវត្តិ និងស្នាដៃលម្អិតរបស់លោក ត្រូវបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងក្បោះក្បាយក្នុង [1.1.9 Chanakya - World History Encyclopedia] «ភាពអាម៉ាស់ និងការមើលងាយពីអ្នកដទៃ មិនមែនជាចំណុចបញ្ចប់នៃជីវិតនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកម្លាំងដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលជំរុញចិត្ត និងបំភ្លឺគំនិត ឱ្យមានភាពរឹងមាំ និងមុតមាំ ក្នុងការរៀបចំផែនការ ដើម្បីយកឈ្នះរាល់ឧបសគ្គទាំងពួង។»

#ឆាណាក្យា៖ កំពូលអ្នកប្រាជ្ញល្បិចកលស្រាយសក់ស្បថបំបាក់រាជបល្ល័ង្ក និងយុទ្ធសាស្ត្រញ៉ាំបាយក្ដៅផ្អើលប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌា!

 #រងការមើលងាយពីរូបរាងអាក្រក់ រហូតត្រូវស្តេចដេញទម្លាក់ពីលើវាំង ប៉ុន្តែមហាបុរសរូបនេះ បែរជាប្រើប្រាស់ខ្សែជីវិតស្ងប់ស្ងាត់ ទៅបណ្តុះបណ្តាលក្មេងកំព្រាម្នាក់ឱ្យក្លាយជាអធិរាជ រួចយកយុទ្ធសាស្ត្រ «ចូកបាយក្តៅពីគែមចាន» មកវាយកម្ទេចសត្រូវ 

ឆាណាក្យា (Chanakya) ដែលគេស្គាល់ផងដែរថាជា កៅទីល្យា (Kautilya) ឬ វិស្ណុគុប្តា គឺជាអ្នកប្រាជ្ញ គ្រូបង្រៀន ទស្សនវិទូ និងជាទីប្រឹក្សានយោបាយដ៏លេចធ្លោបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ។ លោកគឺជាក្បាលម៉ាស៊ីនដ៏សំខាន់ក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងអធិរាជ ចាន់ត្រាគុបតា ម៉ូរីយ៉ា (Chandragupta Maurya) ផ្តួលរំលំរាជវង្សណាន់ដា ហើយបង្កើតបានជា ចក្រភពម៉ូរីយ៉ា (Maurya Empire) ដែលជាចក្រភពដ៏ធំបំផុតដំបូងគេបង្អស់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌា។

ស្នាដៃ និងទស្សនវិជ្ជាសំខាន់ៗ៖

គម្ពីរ អត្ថសាស្រ្ត (Arthashastra) ៖ គឺជាសៀវភៅគោលដ៏ល្បីល្បាញបំផុតរបស់លោក ដែលចងក្រងអំពីក្បួនខ្នាតក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ សេដ្ឋកិច្ច ការទូត យុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាម ប្រព័ន្ធចារកម្ម និងយុត្តិធម៌។

 គម្ពីរ នីតិសាស្រ្ត (Nitishastra) ៖ ជាការប្រមូលផ្តុំនូវគោលការណ៍ សីលធម៌ និងការរស់នៅ។

លោកត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា «ម៉ាគីយ៉ាវែលី របស់ឥណ្ឌា» (Indian Machiavelli) ដោយសារតែទស្សនៈវិជ្ជានយោបាយរបស់លោក មានភាពជាក់ស្តែងនិយម (Pragmatism) និងយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មុតស្រួច។

ទ្រឹស្តី និងគំនិតអប់រំលេចធ្លោ៖

ការអប់រំ៖ លោកចាត់ទុកការអប់រំជាមិត្តដ៏ល្អបំផុត ដោយលើកឡើងថា អ្នកចេះដឹងតែងទទួលបានការគោរពគ្រប់ទីកន្លែង និងលើសភាពស្រស់ស្អាតឬភាពក្មេងវ័យ។

ភាពសម្ងាត់៖ ឆាណាក្យា តែងតែអប់រំថា «អាថ៌កំបាំងដ៏ធំបំផុត គឺកុំចែករំលែករឿងសម្ងាត់របស់អ្នកទៅឱ្យនរណាដាច់ខាត ព្រោះវាអាចបំផ្លាញអ្នកវិញ»។

ការគ្រប់គ្រង៖ ទស្សនៈរបស់លោកផ្តោតលើភាពរឹងមាំនៃរដ្ឋ ដោយជឿជាក់ថាក្រឹត្យក្រម និងការពង្រឹងអំណាចដោយឈរលើមូលដ្ឋានសតិបញ្ញា ជាខ្នងបង្អែកនៃសន្តិភាព។

«ភាពអាម៉ាស់ និងការមើលងាយពីអ្នកដទៃ មិនមែនជាចំណុចបញ្ចប់នៃជីវិតនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាកម្លាំងដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលជំរុញចិត្ត និងបំភ្លឺគំនិត ឱ្យមានភាពរឹងមាំ និងមុតមាំ ក្នុងការរៀបចំផែនការ ដើម្បីយកឈ្នះរាល់ឧបសគ្គទាំងពួង។»

— ឆាណាក្យា កំពូលអ្នកប្រាជ្ញបុរាណឥណ្ឌា

 ឆាណាក្យា (Chanakya) ឬ កៅទីល្យ (Kautilya) ឬ វិស្ណុគុប្ត (Vishnugupta) គឺជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញ គ្រូបង្រៀន និងជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយរូបក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ (សតវត្សរ៍ទី៤ មុនគ្រិស្តសករាជ)。 លោកជាអ្នកនៅពីក្រោយភាពជោគជ័យក្នុងការបង្កើត ចក្រភពម៉ូរ្យ (Maurya Empire)ខាងក្រោមនេះ គឺជាចំណុចស្នូលសំខាន់ៗរបស់លោក៖

១. តួនាទីក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ

អ្នករៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ៖ លោកជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយនៅសាកលវិទ្យាល័យតាក់ស៊ីឡា (Taxila)。 លោកបានជួយជ្រោមជ្រែងយុវជនម្នាក់ឈ្មោះ ច័ន្ទ្រគួប្ត ម៉ូរ្យ (Chandragupta Maurya) ឱ្យឡើងគ្រងរាជ្យ និងផ្តួលរំលំរាជវង្សន័ណ្ឌា (Nanda Dynasty) ដ៏ឃោរឃៅ。
នាយករដ្ឋមន្ត្រី៖ លោកបានបម្រើការជាទីប្រឹក្សា និងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ជូនអធិរាជ ច័ន្ទ្រគួប្ត និងព្រះរាជបុត្របន្តវេន
២. ស្នាដៃដ៏ល្បីល្បាញ
អត្ថសាស្ត្រ (Arthashastra)៖ ជាគម្ពីរ និងជាសៀវភៅគោលដ៏ធំមួយ ស្តីពីសិល្បៈនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ការទូត យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងសេដ្ឋកិច្ច。 គម្ពីរនេះត្រូវបានគេប្រៀបធៀបទៅនឹងស្នាដៃ "The Prince" របស់ទស្សនវិទូ Niccolò Machiavelli នៃទ្វីបអឺរ៉ុប。
ឆាណាក្យានីតិ (Chanakya Niti)៖ ជាបណ្តុំទ្រឹស្តី និងសុភាសិតទាក់ទងនឹងសីលធម៌ ការរស់នៅ ការជ្រើសរើសមិត្ត និងការគ្រប់គ្រងគ្រួសារ
៣. ទស្សនវិជ្ជា និងទ្រឹស្តីស្នូល
ឆាណាក្យា ជឿជាក់លើភាពជាក់ស្តែងនិយម (Realism) ក្នុងនយោបាយ។ លោកតែងតែលើកឡើងថា មេដឹកនាំត្រូវតែរឹងមាំ មានល្បិចកល វាងវៃ និងត្រូវដឹងពីចំណុចខ្សោយរបស់សត្រូវជានិច្ច ដើម្បីការពារជាតិ និងរក្សាសន្តិសុខ。 ទស្សនវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោក ផ្តោតលើការកសាងរដ្ឋឱ្យមានស្វ័យភាព សេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំ និងមានប្រព័ន្ធចារកម្មដ៏តឹងរ៉ឹង
៤. សម្រង់ទស្សនៈល្បីៗ
ទស្សនៈរបស់លោកជាច្រើនត្រូវបានចារទុក រួមមាន៖


"ចំណេះដឹងគឺជាមិត្តដ៏ល្អបំផុត។ អ្នកដែលទទួលបានការអប់រំ តែងត្រូវបានគេគោរពគ្រប់ទីកន្លែង។ ការអប់រំឈ្នះលើភាពស្រស់ស្អាត និងវ័យក្មេង។"
"ដរាបណាការភ័យខ្លាចមិនទាន់មកដល់ជិត ចូរវាយប្រហារ និងបំផ្លាញវាចោល។"
"ក្លិននៃផ្កា រីកសុះសាយតែតាមទិសខ្យល់ ប៉ុន្តែអំពើល្អរបស់មនុស្សម្នាក់ រីកសុះសាយទៅគ្រប់ទិសទី។"
ទោះបីជាបានបាត់បង់ជីវិតអស់រយៈពេលរាប់ពាន់ឆ្នាំទៅហើយក្តី ប៉ុន្តែទ្រឹស្តី និងទស្សនវិជ្ជាគ្រប់គ្រងរដ្ឋរបស់កំពូលអ្នកប្រាជ្ញរូបនេះ នៅតែបន្តត្រូវបានសិក្សានៅក្នុងសាលានយោបាយ និងសាលាធុរកិច្ចនានាទូទាំងពិភពលោក

 #Chanakya (Kautilya)ឆាណាក្យា  #កំពូលព្រាហ្មបុរោហិតដែលមានប្រាជ្ញាក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តឥណ្ឌា

— ឆាណាក្យា កំពូលអ្នកប្រាជ្ញបុរាណឥណ្ឌា

Download