តើកម្ពុជាខាតបង់អ្វីខ្លះ ប្រសិនបើអស់ការអត់ធ្មត់ ហើយវាយបកដណ្តើមទឹកដីវិញ?

តើកម្ពុជាខាតបង់អ្វីខ្លះ ប្រសិនបើអស់ការអត់ធ្មត់ ហើយវាយបកដណ្តើមទឹកដីវិញ?

ការការពារអធិបតេយ្យភាព និងបូរណភាពទឹកដី គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់រាជ្យរដ្ឋាភិបាល។ ប៉ុន្តែការសម្រេចចិត្តប្រើកម្លាំងយោធា ដោយប្រើអារម្មណ៍ឆេវឆាវ ឬដោយសារសម្ពាធ អាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមនឹងការខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ។

១. ខាតបង់ភាពបានប្រៀបផ្នែកច្បាប់÷

ច្បាប់អន្តរជាតិ (International Law) ហាមឃាត់ការប្រើកម្លាំងប្រឆាំងនិងរដ្ឋដទៃ លើកលែងតែករណីដែលច្បាប់អនុញ្ញាត ដូចជា ការការពារខ្លួន Self-Defence។ ការឆ្លើយតបក៏ត្រូវគោរព Necessity and Proportionality។

២. ខាតបង់ការគាំទ្រអន្តរជាតិ

បើជម្លោះប្រែទៅជាសង្គ្រាមទ្រង់ទ្រាយធំ សហគមន៍អន្តរជាតិអាចផ្តោតលើការបញ្ឈប់ការប្រយុទ្ធរបស់ “ភាគីទាំងពីរ” ជំនួសការស្វែងរកថា “អ្នកណាជាអ្នកចាប់ផ្តើម?”។ នេះអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ ការគាំទ្រពីសហគមន៍ អន្តរជាតិ និង ទំងន់ការទូត (International Support & Diplomatic Leverage)។

៣. ខាតបង់ជីវិត និងសុវត្ថិភាពប្រជាជន÷

សង្គ្រាមអាចបណ្តាលឱ្យមានការស្លាប់ របួស ការផ្លាស់ទីលំនៅ (Displacement) និងការខូចខាតផ្ទះសំបែង សាលារៀន មន្ទីរពេទ្យ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ។

៤. ខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច÷

សង្គ្រាមអាចប៉ះពាល់ដល់ វិនិយោគពីបរទេស ភៀ្ញងទេសចរណ៍ ការងារ (Trade, Investment, Tourism, Employment និង FDI) ហើយផលប៉ះពាល់អាចបន្តអូសបន្លាយយូរជាងសង្គ្រាម។

៥. ខាតបង់អានុភាពការទូត÷

ការចរចា (Negotiation), ការសម្រុះសម្រួល (Mediation) និងយន្តការច្បាប់អន្តរជាតិ អាចផ្តល់ឱ្យកម្ពុជានូវ Diplomatic Leverage។ ដូច្នេះ មិនគួរបោះបង់ឧបករណ៍ទាំងនេះដោយងាយឡើយ។

៦. កុំឱ្យធ្លាក់ក្នុង “Provocation Trap”

ប្រសិនបើមានការបង្កសម្ពាធរហូតដល់កម្ពុជាអស់ការអត់ធ្មត់ ហើយវាយបក នោះអាចបង្ក Narrative Shift ពី “ការការពារខ្លួន” ទៅជា “សង្គ្រាមរវាងភាគីទាំងពីរ”។

នេះហើយជាអ្វីដែលអាចហៅថា Provocation Trap — អន្ទាក់បង្កហេតុឱ្យវាយបក។

ដូច្នេះ តើកម្ពុជាគួរធ្វើអ្វី?

ការអត់ធ្មត់មិនមែនមានន័យថា កម្ពុជាបោះបង់ទឹកដី ឬបោះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនឡើយ។

Strategic Restraint — ការអត់ធ្មត់ដោយមានយុទ្ធសាស្ត្រ មានន័យថា កម្ពុជារក្សា៖

Legal Advantage + International Support + Diplomatic Leverage + Moral Authority

ខណៈពេលពង្រឹង Defensive Capability និងប្រមូល Evidence and Documentation។

សំណួរសំខាន់មិនមែន៖

“តើពេលណាកម្ពុជាគួរវាយបក?”

ប៉ុន្តែគឺ៖

“តើកម្ពុជាត្រូវធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីការពារទឹកដី និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ដោយរក្សាបាននូវភាពបានប្រៀបផ្នែកច្បាប់ ការទូត និងការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ?”

ការអត់ធ្មត់ដែលមានយុទ្ធសាស្ត្រ មិនមែនជាភាពទន់ខ្សោយទេ។ វាគឺជាវិធីមិនឱ្យអ្នកដទៃកំណត់ពេលវេលា និងលក្ខខណ្ឌ ដែលកម្ពុជាត្រូវសម្រេចចិត្តប្រើកម្លាំង។

ការពារទឹកដី — ការពារប្រជាជន — ការពារច្បាប់ — ការពារអនាគតកម្ពុជា។ ប្រភព:........

រមណីយដ្ឋាន សង្រ្គាម The War Resort