#៤. រឿងនាងបតិបូជិកា (បតិបូជិកាកុមារិវត្ថុ)
ព្រះសាស្តា កាលគង់ប្រថាប់នៅក្នុងវត្តជេតពន ក្រុងសាវត្ថី ទ្រង់ប្រារព្ធនូវកុមារីម្នាក់ឈ្មោះ បតិបូជិកា ហើយត្រាស់សម្ដែងនូវព្រះធម្មទេសនានេះថា បុប្ផានិ ហេវ ជាដើម។
រឿងនេះបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅឋានតាវត្តិង្ស។ ឮថា ក្នុងឋានសួគ៌នោះ មានទេវបុត្តម្នាក់ឈ្មោះ មាលភារី ឆោមលោមទៅដោយស្រីអប្សរមួយពាន់ជាបរិវារ បានយាងចូលទៅកាន់សួនឧទ្យាន។ ក្នុងចំណោមនោះ ទេវធីតា ៥០០ អង្គបានឡើងលើដើមឈើដើម្បីបេះផ្កាទម្លាក់ចុះមក ហើយទេវធីតា ៥០០ អង្គទៀតរើសផ្កាដែលធ្លាក់នោះមកតុបតែងថ្វាយទេវបុត្ត។ ក្នុងចំណោមទេវធីតាទាំងនោះ មានទេវធីតាម្នាក់បានច្យុតចាកពីមែកឈើនោះភ្លាមៗ សរីរៈរបស់នាងក៏រលត់បាត់ទៅ ដូចជាអណ្ដាតប្រទីបដែលរលត់ដូច្នោះឯង។
នាងបានមកចាប់បដិសន្ធិ ក្នុងត្រកូលមួយនៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ កាលដែលធំដឹងក្ដីឡើង នាងក្លាយជាអ្នករំលឹកជាតិបាន នាងតែងនឹកឃើញថា អញគឺជាភរិយារបស់មាលភារីទេវបុត្ត ដូច្នេះហើយ នាងតែងតែធ្វើការបូជាដោយគ្រឿងក្រអូប និងកម្រងផ្កាជាដើម ហើយប្រាថ្នាសុំឱ្យបានទៅកើតក្នុងសំណាក់ស្វាមីវិញ។ លុះនាងមានអាយុ ១៦ ឆ្នាំ ទោះបីជាត្រូវរៀបការទៅកាន់ត្រកូលដទៃ ក៏នាងនៅតែបន្តធ្វើបុណ្យមានសលាកភត្ត បក្ខិកភត្ត និងវស្សាវាសិកភត្តជាដើម រួចពោលថា សូមឱ្យបុណ្យនេះ ក្លាយជាបច្ច័យឱ្យខ្ញុំបានទៅកើតក្នុងសំណាក់ស្វាមីរបស់ខ្ញុំវិញ។ ពួកភិក្ខុឃើញនាងតែងតែប្រាថ្នាចង់ទៅរកតែស្វាមីបែបនេះ ទើបដាក់ឈ្មោះឱ្យនាងថា បតិបូជិកា (ស្រីអ្នកបូជាស្វាមី)។
នាងតែងតែទៅបោសសម្អាតសាលាឆាន់ រៀបចំទឹកប្រើប្រាស់ និងក្រាលអាសនៈជានិច្ច។ អ្នកដទៃដែលចង់ធ្វើទាន ក៏តែងតែនាំយកមកប្រគល់ឱ្យនាងដើម្បីចាត់ចែងប្រគេនភិក្ខុសង្ឃ។ នាងធ្វើកុសលធម៌យ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន រហូតមានគភ៌ និងសម្រាលបានបុត្រ ៤ នាក់។ ថ្ងៃមួយ ក្រោយពីបានធ្វើទាន បូជា ស្ដាប់ធម៌ និងរក្សាសីលរួចហើយ នាងក៏ស្រាប់តែកើតរោគាពាធភ្លាមៗ ហើយបានស្លាប់នៅពេលល្ងាចថ្ងៃនោះឯង រួចក៏ទៅកើតក្នុងសំណាក់ស្វាមីរបស់នាងដដែល។ ឯពួកទេវបុត្ត និងទេវធីតាដទៃទៀត ក៏នៅតែបន្តតុបតែងផ្កាឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងសួននោះដដែល។ មាលភារីទេវបុត្តឃើញនាង ក៏សួរថា តាំងពីព្រឹកមក នាងបាត់ទៅណា? នាងតបថា ខ្ញុំម្ចាស់ច្យុតបាត់ហើយ ម្ចាស់បង។ ទេវបុត្តសួរថា នាងនិយាយថាអី? នាងក៏រៀបរាប់ថា គឺពិតមែនហើយ ខ្ញុំម្ចាស់បានទៅកើតក្នុងត្រកូលមួយនៅក្រុងសាវត្ថី បាននៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយ ១០ ខែ រួចរៀបការនៅអាយុ ១៦ ឆ្នាំ មានកូន ៤ នាក់ និងបានធ្វើបុណ្យផ្សេងៗដើម្បីប្រាថ្នាចង់មកជួបម្ចាស់បងវិញ ឥឡូវក៏បានមកដល់ហើយ។
ទេវបុត្តសួរថា ចុះពួកមនុស្សលោក មានអាយុប៉ុន្មានដែរ? នាងតបថា ប្រហែលតែ ១០០ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ទេវបុត្តឆ្ងល់ថា អស់ហើយឬ? នាងតបថា ចាស៎ ម្ចាស់បង។ ទេវបុត្តសួរទៀតថា ចុះពួកមនុស្សដែលមានអាយុតិចបែបនេះ តើគេរស់នៅដោយសេចក្ដីប្រមាទ ដេកលក់ ឬក៏គេខំធ្វើបុណ្យទាន? នាងតបថា បពិត្រម្ចាស់បង ពួកមនុស្សរស់នៅដោយសេចក្ដីប្រមាទជានិច្ច ហាក់ដូចជាខ្លួនមិនចេះចាស់ មិនចេះស្លាប់ និងមានអាយុអសង្ខេយ្យដូច្នោះឯង។ មាលភារីទេវបុត្ត ក៏កើតសេចក្ដីសង្វេគយ៉ាងខ្លាំងថា ពួកមនុស្សមានអាយុត្រឹមតែ ១០០ ឆ្នាំសោះ បែរជារស់នៅដោយសេចក្ដីប្រមាទ ដេកលក់ទៅវិញ តើកាលណាទើបពួកគេរួចផុតពីទុក្ខទៅ?
តាមការគណនា អាយុ ១០០ ឆ្នាំនៃមនុស្សលោក ស្មើនឹង ១ ថ្ងៃ ១ យប់នៃឋានតាវត្តិង្ស។ ដូច្នេះសម្រាប់មាលភារីទេវបុត្ត ពេលវេលាដែលនាងបតិបូជិកាបាត់មុខទៅ គឺមិនទាន់អស់មួយថ្ងៃផង គឺត្រឹមតែមួយស្របក់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែសម្រាប់មនុស្សលោក គឺស្មើនឹងមួយជីវិត។ ការរស់នៅដោយសេចក្ដីប្រមាទរបស់មនុស្សដែលមានអាយុខ្លី គឺជារឿងមិនសមគួរទាល់តែសោះ។
នៅថ្ងៃបន្ទាប់ ពួកភិក្ខុចូលទៅក្នុងភូមិឃើញសាលាឆាន់មិនមានអ្នកបោសសម្អាត ក៏សួររកនាង ទើបដឹងថានាងស្លាប់បាត់ហើយ។ ភិក្ខុដែលជាបុថុជ្ជនក៏យំសោក ឯភិក្ខុដែលជាព្រះអរហន្តក៏កើតសេចក្ដីសង្វេគ។ ពួកលោកបានទៅទូលសួរព្រះសាស្តាថា តើនាងទៅកើតទីណា? ព្រះអង្គត្រាស់ថា នាងទៅកើតក្នុងសំណាក់ស្វាមីរបស់នាងវិញហើយ។ ភិក្ខុឆ្ងល់ថា ស្វាមីនៅឯណា? ព្រះអង្គក៏ពន្យល់ពីស្វាមីរបស់នាងនៅឋានតាវត្តិង្សថា នាងច្យុតពីទីនោះហើយក៏ត្រឡប់ទៅទីនោះវិញ។
ពួកភិក្ខុពោលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជីវិតសត្វលោកខ្លីណាស់ ពេលព្រឹកនៅបម្រើពួកយើងសោះ ដល់ល្ងាចស្លាប់បាត់។ ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា ពិតមែនហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយ ជីវិតសត្វលោកគឺខ្លីបែបនេះឯង ក្នុងកាលដែលសត្វទាំងឡាយមិនទាន់ឆ្អែតក្នុងវត្ថុកាម និងកិលេសកាមនៅឡើយ ស្ដេចមច្ចុរាជតែងតែនាំយកពួកគេទៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួនជានិច្ច រួចទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងនូវគាថាថា៖
៤៨. បុប្ផានិ ហេវ បចិនន្តំ, ព្យាសត្តមនសំ នរំ;
អតិត្តញ្ញេវ កាមេសុ, អន្តកោ កុរុតេ វសំ។
អ្នកធ្វើទីបំផុត គឺមរណៈ តែងក្រុងសត្វ ដែលមានចិត្តជាប់ជំពាក់ក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ កំពុងជ្រើសរើសផ្កា គឺកាមគុណ ៥ មិនឆ្អែតឆ្អន់ក្នុងកាមទាំងឡាយនុ៎ះឯង ឱ្យនៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន។
#អធិប្បាយគាថា
ក្នុងទីនោះ ពាក្យថា បុប្ផានិ ហេវ បចិនន្តំ មានសេចក្តីអធិប្បាយថា ដូចជាជាងមាលាការដែលកំពុងបេះផ្កាផ្សេងៗក្នុងសួនផ្កាដូច្នោះឯង គឺសំដៅយកនរជនដែលកំពុងបេះនូវផ្កាពោលគឺកាមគុណ ដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងអត្តភាពផង និងជាប់ជំពាក់ក្នុងគ្រឿងឧបភោគបរិភោគទាំងឡាយផង។
ពាក្យថា ព្យាសត្តមនសំ នរំ គឺសំដៅលើនរជនដែលមានចិត្តជាប់ជំពាក់ដោយអាការផ្សេងៗ គឺជាប់ជំពាក់ដោយអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងកាមដែលមិនទាន់បានមកដល់ និងជាប់ជំពាក់ដោយអំណាចនៃសេចក្តីលោភលន់ក្នុងកាមដែលបានមកដល់ហើយ។
ពាក្យថា អតិត្តំយេវ កាមេសុ គឺសំដៅលើបុគ្គលដែលមិនទាន់ឆ្អែតឆ្អន់ឡើយ ទោះបីជាដោយការស្វែងរកក្តី ដោយការបានមកក្តី ដោយការបរិភោគក្តី ឬដោយការសន្ទុកក្តី ក្នុងវត្ថុកាម និងកិលេសកាមទាំងឡាយ។
ពាក្យថា អន្តកោ កុរុតេ វសំ មានអត្ថន័យថា ស្ដេចមច្ចុរាជ ដែលហៅថាអន្តកៈ កាលដែលនាំយកសត្វលោកដែលកំពុងខ្សឹកខ្សួលយំសោកទៅនោះ តែងតែធ្វើឱ្យសត្វលោកនោះស្ថិតនៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួន។
ក្នុងទីបំផុតនៃទេសនា ជនជាច្រើនបានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផលជាដើម ព្រះធម្មទេសនាបានក្លាយជាប្រយោជន៍ដល់មហាជនយ៉ាងច្រើន។
រឿងនាងបតិបូជិកាកុមារី ចប់ទី ៤។
