ផ្អែកលើរូបភាព ដែលបានបង្ហាញ នេះជាការប្រៀបធៀបផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រនាសម័យបុរាណ ដើម្បីបង្ហាញថា អាណាចក្រខ្មែរ (Khmer Empire) និង អាណាចក្រឡានសាង (Lan Xang Kingdom) បានកកើតឡើង និងមានទឹកដីធំធេង មុនពេលដែលអាណាចក្រសៀម ឬប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្នត្រូវបានបង្កើតឡើង។
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសំណួរថា "តើមានតាំងពីឆ្នាំណា?" យើងអាចពិនិត្យមើលទៅលើកាលបរិច្ឆេទប្រវត្តិសាស្ត្រជាក់ស្តែងនៃផែនទីទាំងពីរនេះ៖
១. ផែនទីខាងស្តាំ៖ អាណាចក្រខ្មែរ (Khmer Empire)
ផែនទីនេះបង្ហាញពីទឹកដីខ្មែរនាសម័យអង្គរ ដែលគ្របដណ្តប់លើទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្នស្ទើរតែទាំងស្រុង (រួមទាំងតំបន់ Lopburi, Sukhothai, Ayutthaya ដូចមានដៅនៅលើផែនទីស្រាប់)។
កាលបរិច្ឆេទ៖ អាណាចក្រខ្មែរបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅក្នុង ឆ្នាំ ៨០២ នៃគ្រិស្តសករាជ (ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ ប្រកាសឯករាជ្យនៅភ្នំគូលែន) និងមានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតនៅចន្លោះ សតវត្សទី១១ ដល់ ទី១៣។
អត្ថន័យក្នុងរូប៖ នៅសម័យនោះ ពាក្យថា "ប្រទេសថៃ" ឬ "អាណាចក្រសៀម" មិនទាន់មាននៅលើផែនទីពិភពលោកនៅឡើយទេ ពោលគឺទឹកដីតំបន់នេះជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្មែរ និងមានជនជាតិមន (Mon) រស់នៅភាគខាងលើ។
២. ផែនទីខាងឆ្វេង៖ អាណាចក្រឡានសាង (Lan Xang)
ផែនទីភាសាឡាវនេះ បង្ហាញពីទឹកដីនៃព្រះរាជាណាចក្រលានដំរី ឬឡានសាង របស់ប្រទេសឡាវបុរាណ។
កាលបរិច្ឆេទ៖ អាណាចក្រឡានសាងត្រូវបានបង្រួបបង្រួម និងបង្កើតឡើងដោយ ព្រះចៅហ្វាង៉ុម (Fa Ngum) នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥៣។
អត្ថន័យក្នុងរូប៖ ផែនទីនេះបង្ហាញថាទឹកដីឡាវសម័យនោះលាតសន្ធឹងធំធេងណាស់ ដោយគ្របដណ្តប់ទាំងតំបន់ឦសាននៃប្រទេសថៃបច្ចុប្បន្ន (តំបន់អុីសាន ឬ Isan) ទាំងមូលផងដែរ។
🧐 ចុះប្រទេសថៃ (សៀម) ចាប់ផ្តើមកកើតនៅឆ្នាំណា?
បើតាមប្រវត្តិសាស្ត្រផ្លូវការរបស់ថៃ៖
ពួកកុលសម្ព័ន្ធថៃបានចាប់ផ្តើមរំកិលខ្លួនចុះមកភាគខាងត្បូង ហើយបង្កើតរដ្ឋដំបូងរបស់ខ្លួនគឺ អាណាចក្រសុខោទ័យ (Sukhothai) នៅប្រហែល ឆ្នាំ ១២៣៨ (បន្ទាប់ពីដណ្តើមបានពីការគ្រប់គ្រងរបស់អាណាចក្រខ្មែរ)។
ក្រោយមកទើបមាន អាណាចក្រអយុធ្យា (Ayutthaya) នៅក្នុងឆ្នាំ ១៣៥០ ដែលជាដើមកំណើតពិតប្រាកដនៃអាណាចក្រសៀម។
ពាក្យថា "ថៃ (Thailand)" ទើបតែត្រូវបានប្តូរជាផ្លូវការពីពាក្យថា "សៀម (Siam)" នៅក្នុង ឆ្នាំ ១៩៣៩ នេះសោះ។
📌 សន្និដ្ឋាន
រូបភាពនេះចង់សង្កត់ធ្ងន់ថា មុនសតវត្សទី១៣ (មុនឆ្នាំ ១២០០ ជាង) នៅលើទឹកដីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ដីគោកនេះ គឺមានតែ អាណាចក្រខ្មែរ (និងអាណាចក្រចាម បុរាណភូមា ដែតវៀត) តែប៉ុណ្ណោះ។ ប្រទេសឡាវ (ឡានសាង) បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៣៥៣ រីឯជនជាតិសៀម (ថៃ) ទើបតែចាប់ផ្តើមបង្កើតជារដ្ឋខ្លួនឯងបណ្តើរៗនៅចន្លោះឆ្នាំ ១២៣៨ ដល់ ១៣៥០ ដោយការដណ្តើម និងកាត់ទឹកដីពីអាណាចក្រខ្មែរ និងឡាវមកធ្វើជាដីរបស់ខ្លួនដូចបច្ចុប្បន្ននេះឯង។
Based on the image here is the detailed historical explanation in English:
1. Right Map: The Khmer Empire (Cambodia)
This map shows the Khmer Empire during the Angkor period, which covered almost the entire territory of present-day Thailand (including Lopburi, Sukhothai, and Ayutthaya as marked on the map).
Date/Timeline: The Khmer Empire began in 802 AD (when King Jayavarman II declared independence on Mount Kulen) and reached its peak of power between the 11th and 13th centuries.
Historical Context: At that time, the words "Thailand" or "Siam" did not yet exist on the world map. The territory of this region belonged to the Khmer, alongside the Mon people who inhabited the upper parts.
2. Left Map: Lan Xang Kingdom (Lao)
This map, written in the Lao language, shows the territory of the "Kingdom of a Million Elephants" or Lan Xang of ancient Laos.
Date/Timeline: The Lan Xang Kingdom was unified and established by King Fa Ngum in 1353.
Historical Context: This map demonstrates that the Laotian territory at that time was immense, covering the entire northeastern region of present-day Thailand (known today as Isan).
🧐 When did Siam (Thailand) actually start?
According to official Thai history:
Thai tribes began migrating south and established their first major state, the Sukhothai Kingdom, around 1238 (after breaking away from Khmer Empire control).
Later, the Ayutthaya Kingdom was founded in 1350, which is considered the true cradle of the Siamese Empire.
The country's name was officially changed from "Siam" to "Thailand" very recently, in 1939.
📌 Conclusion
This graphic emphasizes that before the 13th century (before the 1200s), the dominant power in mainland Southeast Asia was the Khmer Empire (alongside Champa, Bagan, and Dai Viet). The Lao Kingdom (Lan Xang) was formed in 1353, while the Siamese (Thai) only began forming their own states between 1238 and 1350 by gradually taking over territories formerly controlled by the Khmer and Lao empires to form the country we see today.
