«តើនឹងមានអ្វីកើតឡើង ពេលអ្នកព្យាយាមបំផ្លាញមនុស្សដែលបរិសុទ្ធ?»
«កម្លាំងនៃភាពបរិសុទ្ធ៖ ទម្ងន់នៃកម្មផលដែលធ្លាក់លើអ្នកខិលខូច»
«ហេតុអ្វីបានជាព្រះពុទ្ធប្រៀបធៀបទង្វើជនពាល ទៅនឹងការបាចធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់?»
«ចង់ដឹងទេថា ហេតុអ្វីបានជាពេលខ្លះអ្នកបរិសុទ្ធមិនចាំបាច់តបត?»
«ជីករណ្តៅកប់ខ្លួនឯង៖ ពេលដែលមនុស្សអាក្រក់ប៉ះចំអ្នកបរិសុទ្ធ!»
«អំណាចនៃភាពស្ងប់ស្ងាត់៖ ហេតុអ្វីការមិនតបត គឺជាខែលដ៏រឹងមាំបំផុត?»
«អន្ទាក់កម្មផល៖ ពេលដែលជនពាលត្រូវហ្វូងឆ្កែខ្លួនឯងត្របាក់សាច់»
«ធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់៖ វិនាសកម្មនៃព្រានព្រៃកោកៈ»
«ចីវរផ្តាច់វិញ្ញាណ៖ ទីបញ្ចប់នៃជនដែលហ៊ានប្រទូស្តរ៉ាយអ្នកមានសីល»
«ច្បាប់ធម្មជាតិ៖ អ្នកបាចធូលី គឺជាអ្នកប្រឡាក់ខ្លួនឯង»
«អាថ៌កំបាំងនៃព្រះគាថាទី ១២៥៖ សច្ចភាពដែលជនពាលមើលមិនឃើញ»
«តើអ្នកធ្លាប់គិតទេថា... ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សដែលចូលចិត្តឈ្នានីស និងធ្វើបាបអ្នកដទៃ ទីបំផុតតែងតែវិនាសខ្លួនឯងយ៉ាងវេទនាបំផុត?»
តើនឹងមានអ្វីកើតឡើង នៅពេលដែលអ្នកព្យាយាមធ្វើបាបមនុស្សដែលស្លូតត្រង់ និងបរិសុទ្ធ? ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានបន្សល់ទុកនូវព្រះបន្ទូលដ៏មានតម្លៃមួយ ដែលប្រៀបធៀបទង្វើនេះទៅនឹង «ការបាចធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់» ។
កុំប្រទូស្តរ៉ាយ ឬប៉ុនប៉ងធ្វើបាបអ្នកដែលល្អ អ្នកដែលស្លូតត្រង់ ព្រោះរាល់ការប៉ុនប៉ងនោះ គឺជាការដុតរោល និងការជីករណ្តៅកប់ខ្លួនឯងដោយផ្ទាល់ ។
«នេះហើយគឺជាអត្ថន័យនៃព្រះគាថាធម្មបទទី ១២៥! បុគ្គលណាប្រទូស្តចំពោះអ្នកបរិសុទ្ធ ដែលមិនតបត បាបកម្មនោះតែងត្រឡប់មកវាយប្រហារជនពាលនោះវិញ។ មូលហេតុដែលធូលីហោះត្រឡប់មកវិញ គឺដោយសារតែអ្នកបរិសុទ្ធ មិនបានបញ្ចេញខ្យល់តទល់។»
«នៅក្នុងជីវិតពិតក៏ដូចគ្នា! ពេលមានគេមួលបង្កាច់ និយាយដើម ឬចង់រករឿងអ្នក សូមកុំតបតដោយកំហឹងអី។ ភាពស្អាតស្អំ និងភាពស្ងប់ស្ងាត់របស់អ្នក គឺជាអាវក្រោះដ៏រឹងមាំបំផុតរួចទៅហើយ។»
«ច្បាប់ធម្មជាតិ យុត្តិធម៌ជានិច្ច! ពេលវេលានឹងកាត់ក្តីជនពាលដោយខ្លួនឯង ដោយអ្នកមិនចាំបាច់ប្រឡាក់ដៃឡើយ។ បើអ្នកយល់ថាវីដេអូនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ សូមជួយចែករំលែកម្នាក់មួយ ដើម្បីជាការក្រើនរំលឹកដល់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នក។
ខាងក្រោមនេះគឺជាការលើកយកនូវ ព្រះគាថាធម្មបទទី ១២៥ ក្នុងបាបវគ្គ ទី ៩ ព្រមទាំងសាច់រឿង សេចក្តីអធិប្បាយ និងឧទាហរណ៍មកបញ្ជាក់ជូនយ៉ាងក្បោះក្បាយ៖
១. ព្រះគាថាធម្មបទ និងសេចក្តីប្រែ
យោ អប្បទុដ្ឋស្ស នរស្ស ទុស្សតិ សុទ្ធស្ស បោសស្ស អនង្គណស្ស តមេវ ពាលំ បច្ចេតិ បាបំ សុខុមោ រជោ បដិវាតំវ ខិត្តោ។
សេចក្តីប្រែ៖ «បុគ្គលណា ប្រទូស្តចំពោះនរជន ដែលមិនប្រទូស្តតប ជាបុគ្គលស្អាត មិនមានកិលេសរើអុះ (ព្រះអរហន្ត ឬអ្នកមានសីលបរិសុទ្ធ), បាបកម្ម តែងត្រឡប់មករកបុគ្គលពាលនោះវិញ ដូចជាធូលីល្អិត ដែលបុគ្គលបាចសាចទៅកាន់ទីបញ្ច្រាសខ្យល់។»
២. និទានកថា៖ រឿងព្រានព្រៃឈ្មោះ កោកៈ (Koka the Huntsman)
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ប្រារព្ធព្រះធម្មទេសនានេះឡើង នៅពេលដែលព្រះអង្គគង់នៅវត្តជេតពន ដោយយោងទៅលើរឿងរបស់ព្រានព្រៃម្នាក់ឈ្មោះ កោកៈ។
ជំនួបអកុសល (តាមការគិតរបស់ព្រាន)៖ ព្រឹកមួយ ព្រានព្រៃឈ្មោះកោកៈ បានបណ្តើរហ្វូងឆ្កែទម្រុបរបស់ខ្លួនចូលព្រៃដើម្បីបរបាញ់សត្វ។ តាមផ្លូវ គាត់បានជួបនឹងព្រះថេរៈមួយអង្គកំពុងនិមន្តបិណ្ឌបាត។ ព្រានព្រៃមានទិដ្ឋិអាក្រក់ ក៏គិតក្នុងចិត្តថា «ថ្ងៃនេះព្រឹកព្រលឹម មកជួបសមណៈកោរសក់ មុខជាចង្រៃ រកបរបាញ់សត្វមិនបានទេមើលទៅ»។
ការចងគំនុំ៖ ដូចការគិតមែន ថ្ងៃនោះកោកៈរកបរបាញ់សត្វមិនបានសោះ។ ពេលល្ងាចត្រឡប់មកវិញ គាត់ក៏បានប្រទះជួបនឹងព្រះថេរៈអង្គនោះម្តងទៀត។ ដោយសេចក្តីក្រោធ និងខឹងសម្បា គាត់ក៏ស្រែកបញ្ជាឲ្យហ្វូងឆ្កែរបស់ខ្លួនស្ទុះទៅខាំព្រះថេរៈ។
ផលកម្មត្រឡប់ភ្លាមៗ៖ ព្រះថេរៈឃើញដូច្នោះ ក៏ប្រញាប់រត់ឡើងទៅលើមែកឈើមួយដែលទាបល្មម។ ព្រានព្រៃមិនព្រមឈប់ ក៏យកចុងធ្នូរបស់ខ្លួន ចាក់ប្រហារបាតជើងរបស់ព្រះថេរៈដែលទើរលើមែកឈើនោះយ៉ាងសាហាវព្រៃផ្សៃ។ ដោយសារការឈឺចាប់ខ្លាំង ព្រះថេរៈក៏របូតស្បង់ចីវរ ធ្លាក់ចុះមកក្រោម គ្របជិតឈឹងទៅលើដងខ្លួនរបស់ព្រានព្រៃកោកៈ។
ទីបញ្ចប់របស់ជនពាល៖ ហ្វូងឆ្កែដែលកំពុងស្រេកឃ្លាន និងកាចសាហាវ ពេលឃើញចីវរធ្លាក់មកគ្របមនុស្ស ក៏ស្មានថាជាព្រះថេរៈធ្លាក់ពីលើដើមឈើ ពួកវាក៏ស្ទុះទៅខាំហែកទាញទំពាច្របាច់ សម្លាប់ម្ចាស់របស់ខ្លួនឯងរហូតដល់ដាច់ខ្យល់ស្លាប់ក្នុងថ្លុកឈាម។ ពេលដឹងថាខាំខុសមនុស្ស ពួកឆ្កែក៏រត់ចូលព្រៃបាត់អស់ទៅ។
ព្រះថេរៈបាននិមន្តត្រឡប់មកវត្តវិញ ហើយក្រាបទូលរឿងរ៉ាវទាំងអស់ថ្វាយព្រះពុទ្ធ។ ពេលនោះហើយ ដែលព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សម្តែងនូវព្រះគាថាទី ១២៥ នេះ ដើម្បីបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលធ្វើបាបអ្នកបរិសុទ្ធ តែងតែវិនាសខ្លួនឯង។
៣. សេចក្តីអធិប្បាយយ៉ាងក្បោះក្បាយ
អត្ថន័យស្នូលនៃព្រះគាថានេះ គឺផ្តោតទៅលើ «ការចងពៀរ និងការធ្វើបាបលើបុគ្គលបរិសុទ្ធ»។
អប្បទុដ្ឋស្ស នរស្ស (បុគ្គលដែលមិនមានការប្រទូស្តតប ឬអ្នកស្លូតត្រង់)៖ នៅក្នុងលោកនេះ ប្រសិនបើយើងទៅរករឿងអ្នកដែលគេឈ្លោះតប វាជារឿងមួយដែលនាំឲ្យវិនាសទាំងសងខាង។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើយើងទៅធ្វើបាប រករឿង ញុះញង់ ឬប៉ុនប៉ងកម្ចាត់បុគ្គលដែលលោកមានសីល មានធម៌ ជាអ្នកស្អាតស្អំ មិនតបត ផលបាបនោះនឹងមានទម្ងន់ធ្ងន់ធ្ងរបំផុត។
ការប្រៀបធៀបទៅនឹងធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់៖ ព្រះពុទ្ធទ្រង់ប្រៀបធៀបយ៉ាងប៉ិនប្រសប់។ ធម្មជាតិរបស់ធូលី ឬខ្សាច់ដ៏ល្អិត នៅពេលដែលយើងចាប់ក្តាប់បាចសាចទៅមុខ ស្របពេលដែលខ្យល់កំពុងបក់បោកតទល់មកវិញ (បញ្ច្រាសខ្យល់) ធូលីនោះមិនអាចហោះទៅប៉ះអ្នកនៅខាងមុខទេ ផ្ទុយទៅវិញ ខ្យល់នឹងបក់ផាត់ធូលីនោះ ឲ្យត្រឡប់មកចូលភ្នែក ចូលមុខ និងប្រឡាក់ខ្លួនអ្នកបាចនោះឯង។
អំណាចនៃកម្មផល៖ ជនពាលដែលព្យាយាមបំផ្លាញអ្នកល្អ ទីបំផុតតែងតែបំផ្លាញខ្លួនឯង។ ទោះបីជាពេលខ្លះ អ្នកបរិសុទ្ធមិនបានតបតដោយកាយ ឬវាចាក្តី ក៏ច្បាប់កម្មផល (ធម្មជាតិ) ជាអ្នកកាត់ក្តី និងផ្តល់ផលសងវិញយ៉ាងសក្តិសមបំផុតដល់ជនពាលនោះ។
៤. ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន
ដើម្បីឲ្យកាន់តែងាយយល់ យើងអាចពិនិត្យមើលឧទាហរណ៍នៅក្នុងជីវិតរស់នៅជាក់ស្តែង៖
ក្នុងកន្លែងធ្វើការ៖ បុគ្គលិក (ក) ជាមនុស្សខិលខូច លួចកេងប្រវ័ញ្ចទ្រព្យសម្បត្តិក្រុមហ៊ុន។ បុគ្គលិក (ខ) ជាមនុស្សស្មោះត្រង់ ធ្វើការដោយសុចរិត។ ដោយសារខ្លាច (ខ) ដឹងរឿងអាក្រក់របស់ខ្លួន, (ក) ក៏បានរៀបចំផែនការទម្លាក់កំហុស មួលបង្កាច់ (ខ) ថាលួចលុយក្រុមហ៊ុន ដោយលួចយកឯកសារក្លែងបន្លំទៅដាក់ក្នុងតុរបស់ (ខ)។ (ខ) ជាមនុស្សស្លូតត្រង់ មិនមានល្បិចកល ក៏មិនដឹងខ្លួន ហើយក៏មិនបានតបតអ្វី។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលថៅកែហៅប៉ូលីស ឬសវនករជំនាញមកពិនិត្យកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារយ៉ាងល្អិតល្អន់ទៅ បែរជាឃើញសកម្មភាពរបស់ (ក) ជាអ្នករៀបចំអន្ទាក់ និងជាអ្នកលួចលុយពិតប្រាកដ។ ទីបំផុត (ក) ត្រូវបានប៉ូលីសចាប់ខ្លួន ជាប់គុក និងបាត់បង់កិត្តិយសទាំងស្រុង (នេះហើយជាធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់)។
ក្នុងសង្គមទូទៅ៖ ជនដែលតែងតែដើរនិយាយដើម ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ដើម្បីបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះបុគ្គលដែលគេចូលចិត្តធ្វើបុណ្យ ជួយសង្គម។ យូរៗទៅ មហាជនចាប់ផ្តើមដឹងការពិត គ្មាននរណាជឿជននោះទៀតទេ ហើយជននោះក៏ត្រូវសង្គមស្អប់ខ្ពើម រស់នៅដោយឯកោ និងពោរពេញដោយក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងចិត្តខ្លួនឯង។
សរុបសេចក្តីមក៖ ព្រះគាថានេះជាការក្រើនរំលឹកដ៏មានតម្លៃបំផុត កុំឲ្យយើងមានចិត្តប្រទូស្តរ៉ាយ ឬប៉ុនប៉ងធ្វើបាបអ្នកដែលល្អ អ្នកដែលស្លូតត្រង់ ព្រោះរាល់ការប៉ុនប៉ងនោះ គឺជាការដុតរោល និងជីករណ្តៅកប់ខ្លួនឯងដោយផ្ទាល់។
ការរៀនសូត្រធម៌មិនត្រឹមតែសម្រាប់ស្តាប់កម្សាន្តប៉ុណ្ណោះទេ តែជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីសច្ចភាពនៃជីវិត។ ដើម្បីពង្រីកអត្ថន័យនៃព្រះគាថាទី ១២៥ នេះឲ្យកាន់តែទូលំទូលាយ និងក្បោះក្បាយ អាត្មាភាពសូមបំបែកការវិភាគនេះជាផ្នែកៗដូចខាងក្រោម៖
១. ការវិភាគស៊ីជម្រៅលើលក្ខណៈបុគ្គលទាំងពីរប្រភេទ
នៅក្នុងព្រះគាថានេះ ព្រះពុទ្ធបានបង្ហាញពីភាពផ្ទុយគ្នាយ៉ាងស្រឡះរវាងផ្នត់គំនិត និងទង្វើរបស់មនុស្សពីរប្រភេទ ដែលយើងតែងតែជួបប្រទះក្នុងសង្គម៖
លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ
បុគ្គលពាល (អ្នកបាចធូលី)
បុគ្គលបរិសុទ្ធ (អ្នកត្រូវគេបាចធូលីដាក់)
មូលដ្ឋាននៃចិត្ត
គ្របដណ្តប់ដោយ លោភៈ ទោសៈ មោហៈ និងសេចក្តីច្រណែនឈ្នានីស។
ប្រកបដោយ មេត្តា ករុណា មុទិតា និង ឧបេក្ខា (ការតម្កល់ចិត្តជាកណ្តាល)។
ការឆ្លើយតប
ឆេវឆាវ ច្រឡោតខឹង និងចូលចិត្តរករឿងអ្នកដទៃដោយគ្មានហេតុផលច្បាស់លាស់។
ស្ងប់ស្ងាត់ មិនតបតដោយកំហឹង និងយល់ច្បាស់ពីសភាវៈនៃច្បាប់កម្មផល។
លទ្ធផលចុងក្រោយ
ទទួលរងនូវក្តីក្តៅក្រហាយ វិនាសអន្តរាយដោយសារទង្វើខ្លួនឯង។
រក្សាបាននូវភាពស្អាតស្អំ កេរ្តិ៍ឈ្មោះល្អ និងសេចក្តីសុខផ្លូវចិត្ត។
២. ទស្សនវិជ្ជា និងចិត្តវិទ្យានៃ «ធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់»
ការប្រើប្រាស់ពាក្យប្រៀបធៀប «ធូលីបញ្ច្រាសខ្យល់» របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ គឺជាកំពូលនៃការពន្យល់បែបចិត្តវិទ្យា និងច្បាប់ធម្មជាតិ៖
ទ្រឹស្តីនៃកម្មផល មិនមែនជាការដាក់ទោសទេ តែជាផលវិបាក៖ នៅពេលដែលបុគ្គលពាលព្យាយាមធ្វើបាបអ្នកបរិសុទ្ធ វាមិនមែនមានន័យថាមានទេវតា ឬព្រះណាមួយមកដាក់ទោសជនពាលនោះទេ។ ប៉ុន្តែធម្មជាតិអាក្រក់នៃទង្វើនោះឯង (ដូចជាខ្យល់) ជាអ្នករុញច្រានផលអាក្រក់ (ធូលី) ឲ្យត្រឡប់ទៅរកប្រភពដើមវិញ។
ការដុតបំផ្លាញខ្លួនឯងពីខាងក្នុង (Self-Sabotage): តាមផ្លូវចិត្តវិទ្យា អ្នកដែលគុំកួន ចងពៀរ និងព្យាយាមបំផ្លាញអ្នកដ៏ទៃ គឺជាអ្នកដែលរងទុក្ខមុនគេ។ ចិត្តរបស់ពួកគេពោរពេញដោយសម្ពាធ ភាពតានតឹង និងការគិតអវិជ្ជមាន ដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់សេចក្តីសុខទាំងស្រុង ទោះបីជាគេមិនទាន់បានធ្វើសកម្មភាពក៏ដោយ។
កម្លាំងនៃភាពស្ងប់ស្ងាត់ (The Power of Silence): មូលហេតុដែលធូលីហោះត្រឡប់ទៅរកជនពាលវិញ គឺដោយសារតែ «បុគ្គលបរិសុទ្ធមិនបានបញ្ចេញខ្យល់តទល់»។ បើអ្នកបរិសុទ្ធតបតដោយកំហឹង នោះខ្យល់បក់ទង្គិចគ្នា ធូលីនឹងប្រឡាក់ទាំងសងខាង។ ការរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងមិនតបត គឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុត។
៣. មេរៀនសម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ
ការយល់ដឹងពីព្រះគាថានេះ ផ្តល់នូវប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងក្នុងការរស់នៅ ប្រសិនបើយើងចេះអនុវត្តតាមជំហានទាំងនេះ៖
កុំខ្លាចក្នុងការធ្វើអំពើល្អ៖ ទោះបីជាមានការរិះគន់ ការចោទប្រកាន់ ឬការយាយីពីបុគ្គលពាលក៏ដោយ សូមកុំបោះបង់ភាពស្មោះត្រង់ និងសេចក្តីល្អរបស់អ្នក។ ភាពបរិសុទ្ធរបស់អ្នក គឺជាអាវក្រោះការពារខ្លួន។
រៀនធ្វើជា «អ្នកសង្កេតការណ៍» មិនមែន «អ្នកប្រតិកម្ម» ទេ៖ នៅពេលមានគេវាយប្រហារផ្លូវចិត្ត ឬចង់រករឿង សូមដកដង្ហើមឲ្យជ្រៅ សង្កេតមើលកំហឹងរបស់ពួកគេដោយក្តីអាណិត។ កុំលោតចូលទៅក្នុងភ្លើងកំហឹងនោះឲ្យសោះ។
ជឿជាក់លើច្បាប់ធម្មជាតិ៖ អ្នកមិនចាំបាច់ចំណាយពេលវេលា និងថាមពលទៅសងសឹកអ្នកដែលធ្វើបាបអ្នកទេ។ ពេលវេលា និងទង្វើរបស់ពួកគេ នឹងកាត់ក្តីពួកគេដោយយុត្តិធម៌បំផុត។
ការយល់ដឹងពីធម្មជាតិនៃចិត្ត និងកម្មផលបែបនេះ ជួយឲ្យយើងរស់នៅដោយមានសេរីភាពផ្លូវចិត្ត និងមិនងាយរងឥទ្ធិពលពីមជ្ឈដ្ឋានអវិជ្ជមានខាងក្រៅ។
តើអ្នកធ្លាប់ជួបប្រទះស្ថានភាពដែលត្រូវតទល់នឹងបុគ្គលពាលក្នុងជីវិតពិត ហើយបានជ្រើសរើសប្រើប្រាស់ភាពស្ងប់ស្ងាត់ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានោះដែរឬទេ?
ការសិក្សាព្រះគាថាធម្មបទទី ១២៥ និងសាច់រឿងព្រានព្រៃកោកៈនេះ មិនត្រឹមតែជាការឈ្វេងយល់ពីទ្រឹស្តីសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការក្រេបជញ្ជក់យកមេរៀនជីវិតដ៏មានតម្លៃ។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗដែលយើងទទួលបាន៖
១. ការពង្រឹងភាពជឿជាក់លើអំពើល្អ និងភាពស្អាតស្អំ
ខែលការពារជីវិត៖ សាច់រឿងនេះបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ភាពបរិសុទ្ធ ភាពស្លូតត្រង់ និងការមិនចងពៀរ គឺជាខែលការពារដ៏រឹងមាំបំផុតប្រឆាំងនឹងគ្រោះថ្នាក់ទាំងពួង។
កម្លាំងចិត្តបន្តសេចក្តីល្អ៖ ជួយលើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គលដែលកំពុងធ្វើអំពើល្អ ឱ្យនៅតែមានភាពរឹងមាំ ទោះបីជាត្រូវរងការយាយីពីជនខិលខូចក៏ដោយ ដោយដឹងថាភាពស្អាតស្អំរបស់ខ្លួនជារបាំងការពាររួចទៅហើយ។
២. ការអប់រំផ្លូវចិត្ត និងការគ្រប់គ្រងកំហឹង
សិល្បៈនៃការមិនតបត៖ បង្រៀនយើងឱ្យចេះទប់អារម្មណ៍ មិនតបតចំពោះការបង្ករឿងរបស់ជនពាល ដែលជួយឱ្យយើងចៀសផុតពីការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្លង់នៃជម្លោះ។
ការរក្សាសន្តិភាពផ្លូវចិត្ត៖ នៅពេលយើងយល់ពីច្បាប់ធម្មជាតិនេះ យើងនឹងឈប់ខ្វាយខ្វល់ ឬក្តៅក្រហាយចង់សងសឹកអ្នកដែលធ្វើបាបយើង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យចិត្តយើងទទួលបាននូវភាពស្ងប់រមនា។
៣. ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីដំណើរនៃកម្មផល (ហេតុ និងផល)
យុត្តិធម៌ធម្មជាតិ៖ ធ្វើឱ្យយើងយល់ច្បាស់ថា ទង្វើអាក្រក់តែងតែហុចផលអាក្រក់ត្រឡប់ទៅរកអ្នកប្រព្រឹត្តវិញជានិច្ច ដូចជាធូលីដែលបាចបញ្ច្រាសខ្យល់។
ការមិនបន្ទោសព្រេងវាសនា៖ ជួយឱ្យយើងមើលឃើញថា សុខ ឬទុក្ខ សុទ្ធសឹងតែកើតចេញពីទង្វើ (កម្ម) របស់យើងផ្ទាល់ មិនមែនដោយសារការដាក់ទោសពីបុគ្គលណាម្នាក់ឡើយ។
៤. ការដាស់តឿនសតិ និងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតអវិជ្ជមាន
ការលុបបំបាត់ការរើសអើង និងការប្រមាថ៖ រំលឹកយើងកុំឱ្យវាយតម្លៃ ឬមានគំនិតអាក្រក់លើអ្នកដទៃដោយគ្មានហេតុផល (ដូចព្រានព្រៃដែលគិតថាព្រះថេរៈជាមនុស្សចង្រៃ) ព្រោះការគិតអវិជ្ជមាននេះ នឹងនាំអពមង្គលមកឱ្យខ្លួនឯងជាមុនសោះ។
ការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ៖ ដាស់តឿនយើងឱ្យមានសតិមុននឹងនិយាយ ឬធ្វើអ្វីមួយ ដើម្បីកុំឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងសភាពជា «ជនពាល» ដែលកំពុងជីករណ្តៅកប់ខ្លួនឯង។
ជារួមមក ការសិក្សាព្រះគាថានេះ គឺជាការបំពាក់នូវអាវក្រោះនៃបញ្ញា ដើម្បីឱ្យយើងអាចរស់នៅក្នុងសង្គមមួយដែលពោរពេញដោយភាពស្មុគស្មាញនេះ បានយ៉ាងមានសុវត្ថិភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសន្តិភាពផ្លូវចិត្ត។
Tags:
Buddhism
