នាង សុខ (ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងឯកសារប័ណ្ណសារសម័យអាណានិគមសតវត្សរ៍ទី ១៩ ថា "មី សុខ") គឺជាអ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យកម្ពុជានៅក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តមទី ១។ ជាងមួយសតវត្សរ៍មកនេះ រូបថតដ៏ល្បីល្បាញរបស់គាត់ ដែលត្រូវបានថតក្នុងរវាងឆ្នាំ ១៨៦៦–១៨៧០ ដោយអ្នកថតរូបជនជាតិបារាំង លោក អេមីល ហ្គែសែល (Émile Gsell) បានរីករាលដាលជាអន្តរជាតិក្នុងនាមជារូបថតអាល់ប៊ុមដំបូងគេបង្អស់នៃស្ត្រីខ្មែរដែលត្រូវបានស្គាល់អត្តសញ្ញាណ។
# ចំណុចសំខាន់ៗក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ
១. អ្នករាំរបាំព្រះរាជទ្រព្យ៖ ដោយសារតែគាត់មានកម្ពស់ខ្ពស់ជាងមិត្តភក្តិរួមជំនាន់ នាង សុខ មានឯកទេសខាងតួរាំ នាយរោង (តួឯកប្រុស ដែលសម្តែងដោយស្ត្រី) នៅក្នុងទម្រង់របាំក្បាច់បុរាណខ្មែរ។ គាត់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាស្តិតនៅក្នុងចំណោមអ្នករាំក្នុងព្រះរាជវាំងដែលព្រះបាទនរោត្តមទី ១ ព្រះអង្គសព្វព្រះរាជហឫទ័យជាងគេ។
២. ឈ្មោះ "មី សុខ"៖ ពាក្យបុព្វបទ "មី" ដែលត្រូវគេបន្ថែមនៅខាងមុខឈ្មោះរបស់គាត់នៅក្នុងចំណងជើងរូបថតសម័យនោះ គឺជាពាក្យហៅតាមមាត់អ្នកស្រុក/សម័យអាណានិគម ដែលជារឿយៗត្រូវបានប្រើសំដៅលើស្ត្រីក្នុងស្រុកដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយបុរសបរទេស។
៣. អាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយលោក ប៉ុល ឡឺ ហ្វូស័រ (Paul Le Faucheur)៖ នៅក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៨៦០ ព្រះបាទនរោត្តមបានរៀបចំការផ្សំផ្គុំ នាង សុខ ឱ្យរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយលោក ប៉ុល ឡឺ ហ្វូស័រ ដែលជាស្ថាបត្យករ និងជាពាណិជ្ជករជនជាតិបារាំងដែលបានធ្វើការសាងសង់ព្រះបរមរាជវាំងនៅភ្នំពេញ។ រូបថតរបស់គាត់ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងសៀវភៅរបស់លោក ឡឺ ហ្វូស័រ ឆ្នាំ ១៨៧២ ដែលមានចំណងជើងថា Lettre: Le Cambodge ដោយមានអត្ថបទរៀបរាប់យ៉ាងខ្លីថា "Femme Cambodgienne (Mi Soc)" (ស្ត្រីខ្មែរ [មីសុខ]) ដោយមិនបានបញ្ជាក់ថាគាត់ជាភរិយារបស់លោកនោះទេ។
៤. ការច្រឡំអត្តសញ្ញាណ និងកេរដំណែល៖ ជាង ១៥០ ឆ្នាំមកនេះ ការប្រមូលផ្ដុំនៅតាមសារមន្ទីរ និងការបោះពុម្ពផ្សាយនៅបស្ចិមប្រទេសបានច្រឡំរូបថតរបស់គាត់ម្តងហើយម្តងទៀតថាជា "ស្ត្រីសៀម" "ស្ត្រីវៀតណាម" ឬជា "ស្ត្រីខ្មែរទូទៅ" ដែលគ្មានអត្តសញ្ញាណ។ ការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ និងពង្សាវលីនាពេលថ្មីៗនេះ បានភ្ជាប់រូបថតរបស់គាត់ត្រឡប់ទៅរកអត្តសញ្ញាណពិតប្រាកដវិញ ដោយបានបញ្ជាក់ពីខ្សែស្រឡាយផ្ទាល់របស់គាត់ចូលទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររដ្ឋបាលនៃប្រទេសកម្ពុជា និងទទួលស្គាល់គាត់ជារូបវន្តបុគ្គលឈានមុខគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រថតរូប portrait របស់កម្ពុជានៅសតវត្សរ៍ទី ១៩។
Neang Sok (widely known in 19th-century colonial archives as “Mi-Soc”) was a 19th-century dancer of the Royal Ballet of Cambodia during the reign of King Norodom I. For over a century, her iconic photograph—captured circa 1866–1870 by French photographer Émile Gsell—circulated internationally as one of the earliest identified photographic portraits of a Cambodian woman.
# Key Historical Highlights
1. Royal Ballet Dancer: Standing noticeably taller than many of her peers, Neang Sok specialized in Neay Rong (male lead roles played by female performers) in the classical Khmer court repertoire. She was rumored to be among King Norodom I’s favorite court dancers.
2. The Name "Mi-Soc": The prefix "Mi" attached to her name in period captions was a slightly derogatory colonial/vernacular descriptor frequently used for local women involved with foreign men.
3. Marriage to Paul Le Faucheur: In the 1860s, King Norodom arranged for Neang Sok to marry Paul Le Faucheur, a French architect and entrepreneur who worked on the Royal Palace in Phnom Penh. Her portrait was published in Le Faucheur’s 1872 book Lettre: Le Cambodge, captioned simply as "Femme Cambodgienne (Mi Soc)" without noting that she was his wife.
4. Misidentification and Legacy: For over 150 years, western museum collections and publications repeatedly misidentified her portrait as an anonymous "Siamese," "Vietnamese," or generic "Cambodian woman." Recent historical and genealogical research reunited her portrait with her true identity, establishing her direct lineage into Cambodia's administrative history and confirming her status as a pioneer figure in 19th-century Cambodian portrait photography.
Read full article here: https://angkordatabase.asia/books/lettre-le-cambodge?utm_source=gemini
#NeangSok #MiSoc #នាងសុខ #RoyalBalletOfCambodia #របាំព្រះរាជទ្រព្យ #KhmerClassicalDance #NeayRong #KhmerHeritage #CambodianHistory #EmileGsell #PaulLeFaucheur #KingNorodomI #VintageCambodia #19thCenturyPhotography #AngkorDatabase
