៙ ការយល់ច្រឡំលើពុទ្ធដីកា ឬធម៌អាថ៌ គឺជា រឿងដែលកើតមានឡើងជាញឹកញាប់ តាំងពីសម័យពុទ្ធកាល រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ការយល់ច្រឡំទាំងនេះ ច្រើនតែបណ្តាលមកពីការដកស្រង់តែមួយកាត់ មកបកស្រាយតាមការយល់ឃើញផ្ទាល់ខ្លួន ដោយមិនបានពិចារណាលើបរិបទដើម។
ខាងក្រោមនេះជាការយល់ច្រឡំទូទៅមួយចំនួន និង ការបកស្រាយពិតប្រាកដ៖
១. យល់ថា «ព្រះពុទ្ធសាសនាបង្រៀនឱ្យបោះបង់អ្វីៗទាំងអស់ និងមិនបាច់ធ្វើការ»
• ការយល់ច្រឡំ៖ មនុស្សមួយចំនួនគិតថា ព្រះពុទ្ធសាសនាឱ្យមនុស្សលះបង់ទ្រព្យសម្បត្តិ មិនបាច់ខិតខំប្រឹងប្រែង រស់នៅតែតាមព្រហ្មលិខិត ឬរង់ចាំតែផលកម្ម។
• ការពិត៖ ព្រះពុទ្ធមិនដែលហាមឃាត់មនុស្សកុសល (គ្រហស្ថ) មិនឱ្យស្វែងរកទ្រព្យនោះទេ។ ទ្រង់បានបង្រៀនអំពី ទិដ្ឋធម្មិកត្ថប្រយោជន៍ (ប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន) គឺ៖
• ឧដ្ឋានសម្បទា៖ ស្ទាត់ជំនាញ និងខិតខំប្រឹងប្រែងរកទ្រព្យដោយសច្ចធម៌។
• អារក្ខសម្បទា៖ ចេះថែរក្សាទ្រព្យដែលរកបាន។
• កល្យាណមិត្តតា៖ រាប់អានមិត្តល្អ។
• សមជីវិតា៖ រស់នៅស្មើ (ចេះចាត់ចែងចំណាយឱ្យសមស្របនឹងចំណូល)។
២. យល់ថា «អត្តា ហិ អត្តនោ នាថោ» ប្រែថា ខ្លួនទីពឹងខ្លួនបែបអាត្មានិយម
• ការយល់ច្រឡំ៖ គិតថាត្រូវគិតតែពីខ្លួនឯង មិនបាច់ជួយអ្នកដទៃ ឬមិនបាច់ស្តាប់បង្គាប់អ្នកណាទាំងអស់។
• ការពិត៖ ពាក្យថា «ខ្លួនទីពឹងខ្លួន» ក្នុងន័យព្រះពុទ្ធសាសនា គឺចង់រំលឹកឱ្យយើង ទទួលខុសត្រូវលើទង្វើ (កម្ម) របស់ខ្លួនឯង។ គ្មានអ្នកណាមកលុបលាងបាប ឬសាងបុណ្យជំនួសយើងបានឡើយ។ ការពឹងលើខ្លួនឯង គឺការអភិវឌ្ឍសតិ បញ្ញា និងការសាងអំពើល្អដោយដៃខ្លួនឯង។
៣. យល់ថា «សេចក្តីសុខ គឺការបានបំពេញតម្រូវការផ្លូវកាយជានិច្ច»
• ការយល់ច្រឡំ៖ ការតាមចិត្តខ្លួនឯង ឬការស្វែងរកកាមសុខ (រូប សំឡេង ក្លិន រស ផោដ្ឋព្វ) គ្មានទីបញ្ចប់ គឺជាសុភមង្គលពិតប្រាកដ។
• ការពិត៖ ព្រះពុទ្ធសាសនាចង្អុលបង្ហាញថា កាមសុខ គឺជា «សុខបណ្តោះអាសន្ន» ដែលអមមកជាមួយនូវសេចក្តីព្រួយបារម្ភ និងការភ័យខ្លាចការបាត់បង់។ សេចក្តីសុខដ៏ឧត្តម និងស្ងប់ស្ងាត់ពិតប្រាកដ គឺកើតចេញពី «ការមិនជាប់ជំពាក់» (ឧបសមសុខ) និងការស្គាល់ប្រមាណក្នុងការរស់នៅ។
៤. យល់ថា «រឿងកម្មផល គឺជាព្រហ្មលិខិត ដែលកែប្រែមិនបាន»
• ការយល់ច្រឡំ៖ គិតថាជោគវាសនាបច្ចុប្បន្ន ត្រូវ បានកំណត់រួចជាស្រេចដោយកម្មចាស់ ធ្វើឱ្យមនុស្សអស់សង្ឃឹម និងមិនព្រមប្រឹងប្រែងកែប្រែជីវិត។
• ការពិត៖ កម្មផល មិនមែនជាព្រហ្មលិខិតទេ។ កម្មចាស់គ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃវិបាក ប៉ុន្តែ អំពើក្នុងបច្ចុប្បន្ន (បច្ចុប្បន្នកម្ម) គឺជាអ្នកកំណត់ទិសដៅជីវិតទៅមុខ។ ប្រសិនបើកម្មចាស់មិនល្អ ប៉ុន្តែយើងខិតខំសាងអំពើល្អ និងប្រើបញ្ញាក្នុងបច្ចុប្បន្ន យើងអាចផ្លាស់ប្តូរវាសនាបាន។
#ប្រាសាទបាពួន
#ព្រះពុទ្ធសាសនា
