សូមអនុមោទនារីករាយអាន ជីវប្រវត្តិសង្ខេប របស់
ព្រះអានុរុទ្ធត្ថេរ គឺជាព្រះអរហន្តសាវ័កដ៏សំខាន់មួយព្រះអង្គក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលត្រូវបានព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់លើកតម្កើងថាជាកំពូលសាវ័កផ្នែក «អ្នកមានទិព្វចក្ខុ (ភ្នែកទិព្វ)»។ ខាងក្រោមនេះជាជីវប្រវត្តិសង្ខេប និងគុណវិសេសរបស់ព្រះអង្គ៖
៧. ជីវប្រវត្តសង្ខេប
ជាតិកំណើត៖ លោកជាព្រះរាជកុមារក្នុងសាក្យរាជវង្ស ត្រូវជាព្រះភាតា (បងប្អូនជីដូនមួយ) របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងជាព្រះអនុជរបស់ព្រះមហានាម។ លោកធំដឹងក្តីឡើងក្នុងគំនរទ្រព្យសម្បត្តិ និងភាពស្តុកស្តម្ភរហូតដល់មិនស្គាល់ពាក្យថា «មិនមាន»។
ការចេញសាងផ្នួស៖ លោកបានស្ម័គ្រចិត្តចេញសាងផ្នួសជាមួយសាក្យកុមារ ៥ ព្រះអង្គទៀត (រួមមាន ព្រះអានន្ទ និងព្រះឧបាលិ ជាដើម) នៅក្នុងសម័យដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់យាងមកប្រោសព្រះញាតិនៅកបិលភស្តុ។
ការសម្រេចធម៌៖ ក្រោយសាងផ្នួសមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះអានុរុទ្ធបានតាំងចិត្តចម្រើនវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន ផ្ទៀងស្តាប់ធម៌ «មហាបុរិសវិតក្ក» ពីព្រះពុទ្ធអង្គ រហូតបានសម្រេចជា ព្រះអរហន្ត ព្រមទាំងសម្រេចបដិសម្ភិទាញាណ និងអភិញ្ញាផ្សេងៗ។
២. គុណវិសេស និងលក្ខណៈសម្គាល់
ព្រះអានុរុទ្ធត្ថេរ មានគុណវិសេសលេចធ្លោជាច្រើនដែលគួរគោរពបូជា៖
ឯតទគ្គៈផ្នែកទិព្វចក្ខុ៖ លោកមានសមត្ថភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការប្រើភ្នែកទិព្វ មើលឃើញលោកធាតុ មើលឃើញការចាកទុតិយភព និងការចាប់បដិសន្ធិរបស់សត្វលោកបានយ៉ាងច្បាស់ក្រឡែត លើសសាវ័កទាំងពួង។
មិនដែលដេកលក់ (មិនសេពសយ្យាសន៍)៖ ក្រោយពីបានសម្រេចធម៌ លោកបានតាំងអធិដ្ឋានមិនសម្រាន្តលក់ទាល់តែសោះអស់រយៈពេល ៥៥ ឆ្នាំ (សម្រាកតែក្នុងសមាបត្តិ) ដើម្បីទប់ទល់នឹងងងុយដេក (ថីនមិទ្ធៈ) ដែលធ្លាប់រំខានលោកកាលពីមុន។
ជាអ្នកមានបុណ្យវាសនាខ្ពស់ (មិនស្គាល់ពាក្យថាអត់)៖ ដោយសារអានិសង្សដែលលោកធ្លាប់បានថ្វាយចង្ហាន់ដល់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធកាលពីជាតិមុន ធ្វើឱ្យលោកមានបុណ្យបារមីប្លែកម្យ៉ាងគឺ «រាល់បំណងប្រាថ្នាតែងតែបានសម្រេច» ហើយមិនដែលជួបប្រទះពាក្យថាខ្វះខាតឡើយ។
តួនាទីសំខាន់ក្នុងសាសនា៖ លោកគឺជាអ្នកពិនិត្យមើលវារៈចិត្តរបស់ព្រះពុទ្ធអង្គនៅពេលព្រះអង្គជិតរលត់ខន្ធចូលកាន់បរិនិព្វាន ហើយក៏ជាកម្លាំងចលករយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើ បឋមសង្គាយនា ដើម្បីរក្សាព្រះធម៌វិន័យផងដែរ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ព្រះអានុរុទ្ធត្ថេរ គឺជាគំរូនៃសាវ័កដែលមានការតាំងចិត្តខ្ពស់ក្នុងការជម្នះឧបសគ្គ (ភាពងងុយដេក) និងជាអ្នកមានបញ្ញាស្មារតីវាងវៃក្នុងការប្រើប្រាស់ភ្នែកទិព្វដើម្បីជ្រំជ្រែងជួយដល់កិច្ចការព្រះពុទ្ធសាសនា រហូតដល់ថ្ងៃលោកចូលបរិនិព្វាន។
