«ភាគទី៩»
ភាគីគ្រីស្តបានលើកឡើងថា ព្រះជាម្ចាស់មានមេត្តាករុណាដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។ ប្រសិនបើមនុស្សម្នាក់បានធ្វើខុសឆ្គង ឬសាងបាបកម្មធ្ងន់ធ្ងរ ប៉ុន្តែគេមានចិត្តស្តាយក្រោយពិតប្រាកដ ហើយលុតជង្គង់សារភាពបាប និងសូមការអភ័យទោសពីព្រះ នោះព្រះជាម្ចាស់នឹងលុបលាងបាបសោកនោះចោល ហើយផ្តល់ឱកាសឱ្យគេចាប់ផ្តើមជីវិតបរិសុទ្ធឡើងវិញ។ លោករិះគន់ពុទ្ធសាសនាថា គ្មានក្តីមេត្តាចំពោះអ្នកខុសឆ្គងឡើយ ព្រោះច្បាប់កម្មផលតឹងរ៉ឹងពេក ធ្វើហើយត្រូវតែទទួល គ្មានអំណាចណាអាចជួយសម្រាល ឬលុបលាងបានទេ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានតតាំងថា គំនិតរឿងការ «លុបលាងបាប» គឺជាការបង្រៀនដែលធ្វើឱ្យមនុស្សមើលស្រាលលើអំពើអាក្រក់។ ព្រះអង្គសួរថា៖ «បើគ្រាន់តែសុំទោស ហើយបាបអាចរលាយបាត់ តើវាយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះដែរឬទេ? ហើយវាមិនបង្កើតជាទម្លាប់ឱ្យមនុស្សហ៊ានធ្វើបាប រួចចាំទៅសុំទោសព្រះជាក្រោយទេឬ?» នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា កម្មដែលធ្វើរួចហើយមិនអាចលុបចោលបានទេ ប៉ុន្តែមនុស្សអាច «ពង្រឹងកុសលកម្មថ្មី» ឱ្យមានកម្លាំងខ្លាំងក្លា (ដូចជាការចាក់អំបិលមួយស្លាបព្រាទៅក្នុងទន្លេ ទឹកទន្លេក៏មិនប្រៃ) ដើម្បីពង្រឹងចិត្តគំនិត និងស្រោចស្រង់ជីវិតឡើងវិញ ដោយផ្អែកលើការកែប្រែទង្វើផ្ទាល់ខ្លួន មិនមែនផ្អែកលើការសុំក្តីអនុគ្រោះ។
លោកគ្រូគង្វាល ដឺ ស៊ីលវ៉ា បានលើកឡើងពី «ថ្ងៃជំនុំជម្រះចុងក្រោយ» ថាជាថ្ងៃដែលពិភពលោកចាស់ត្រូវបិទបញ្ចប់ ហើយព្រះជាម្ចាស់នឹងមកកាត់ក្តីមនុស្សគ្រប់រូប។ អ្នកដែលស្មោះត្រង់នឹងទទួលបានរាងកាយថ្មីអមតៈនៅក្នុងនគរព្រះ ចំណែកពិភពលោកនឹងត្រូវជម្រះឱ្យស្អាត។ លោករិះគន់ពុទ្ធសាសនាថា ការបង្រៀនពីរឿងចក្រវាឡរលាយហើយកើតឡើងវិញមិនចេះចប់មិនចេះហើយ (សមវដ្ត និងវិវដ្ត) ធ្វើឱ្យពិភពលោកគ្មានគោលដៅចុងក្រោយច្បាស់លាស់។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានពន្យល់បកទៅវិញថា ធម្មជាតិនៃសកលលោកដើរតួជាវដ្ត ដូចជាទឹករលាយជាចំហាយ ក្លាយជាពពក ហើយធ្លាក់មកជាភ្លៀងវិញ។ គ្មានថ្ងៃណាដែលចក្រវាឡទាំងមូលត្រូវបិទបញ្ឈប់ត្រឹមមួយកន្លែងឡើយ។ ព្រះអង្គបានដេញដោលបកទៅគម្ពីរគ្រីស្តវិញថា ការពិពណ៌នាអំពីព្រះចន្ទប្រែជាឈាម ផ្កាយធ្លាក់ពីលើមេឃមកលើផែនដី (ក្នុងគម្ពីរវិវរណៈ) គឺជាការយល់ឃើញដែលផ្ទុយនឹងតារាសាស្ត្រ ព្រោះផ្កាយមួយដួងមានទំហំធំជាងផែនដីរាប់សែនដង មិនអាចធ្លាក់មកលើផែនដីបានឡើយ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានបើកការដេញដោលជាចុងក្រោយទៅលើពាក្យថា «សព្វញ្ញូ» (ដឹងសព្វគ្រប់) របស់ព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះអង្គបានដកស្រង់រឿងរ៉ាវក្នុងគម្ពីរចាស់ត្រង់ឈុតដែលអាទិទេពត្រូវដើររកអ័ដាំ និងអេវ៉ានៅក្នុងសួនអេដែន ហើយសួរថា «តើអ្នកនៅឯណា?» ពីព្រោះពួកគេបានពួន ព្រមទាំងឈុតដែលព្រះអង្គសោកស្តាយក្រោយពេលបង្កើតមនុស្សមកហើយមនុស្សធ្វើបាប រហូតដល់សម្រេចព្រះហឫទ័យបង្ហូរទឹកជំនន់បំផ្លាញលោក (រឿងទូកណូអេ)។ ព្រះអង្គចោទសួរថា៖ «បើព្រះដឹងសព្វគ្រប់តាំងពីដំបូង ហេតុអ្វីព្រះអង្គត្រូវដើររកមនុស្ស? ហើយហេតុអ្វីព្រះអង្គត្រូវមានចិត្តសោកស្តាយចំពោះទង្វើបង្កើតរបស់ខ្លួនឯង? ពាក្យថា សោកស្តាយ សបញ្ជាក់ថា លទ្ធផលដែលកើតឡើងវាខុសពីការរំពឹងទុករបស់ព្រះអង្គ»។
ភាគីគ្រីស្តបានលើកឡើងថា គ្រីស្តសាសនានាំមកនូវសមភាពពិតប្រាកដដល់មនុស្សជាតិ ព្រោះមនុស្សគ្រប់រូបមិនថាក្រ ស្រឡាញ់ ឬមានឋានៈអ្វីទេ សុទ្ធតែជាបុត្ររបស់ព្រះ និងស្មើគ្នានៅចំពោះភក្ត្រព្រះជាម្ចាស់។ ពួកគេបានរិះគន់ថា នៅក្នុងសង្គមអ្នកកាន់ពុទ្ធសាសនានៅស្រីលង្កានាសម័យនោះ នៅតែមានការប្រកាន់វណ្ណៈ និងឋានៈសង្គមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង (ដូចជាការបែងចែកក្រុមនិកាយសង្ឃទៅតាមវណ្ណៈខុសៗគ្នា) ដែលនេះបង្ហាញថាពុទ្ធសាសនាមិនអាចលុបបំបាត់ភាពអយុត្តិធម៌សង្គមបានឡើយ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានបកស្រាយយ៉ាងមុតមាំថា ព្រះពុទ្ធគឺជាស្ថាបនិកដំបូងគេបង្អស់ដែលបានប្រកាសបដិសេធប្រព័ន្ធវណ្ណៈយ៉ាងដាច់អហង្ការ (ដកស្រង់ពី វសលសូត្រ៖ «មនុស្សមិនមែនថោកទាបដោយសារកំណើត ឬប្រសើរដោយសារកំណើតនោះទេ គឺថោកទាបដោយសារទង្វើ ឬប្រសើរដោយសារទង្វើ»)។ ព្រះអង្គបញ្ជាក់ថា ភាពខ្វះចន្លោះនៅក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន គឺជាប្រពៃណីសង្គមដែលសេសសល់ពីបុរាណ មិនមែនជាការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធឡើយ។ ព្រះអង្គបានវាយបកទៅវិញថា នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងសង្គមអាណានិគមគ្រីស្ត ពួកគេក៏មានការរើសអើងពណ៌សម្បុរ និងការជួញដូរទាសករយ៉ាងព្រៃផ្សៃដែរ ដែលនេះផ្ទុយស្រឡះពីពាក្យថា «សមភាព» ដែលពួកគេកំពុងលើកឡើង។
ភាគីគ្រីស្តបានលើកឡើងថា ការជឿលើព្រះយេស៊ូវធ្វើឱ្យមនុស្សលែងខ្លាចសេចក្តីស្លាប់ ព្រោះពួកគេដឹងច្បាស់ថា ស្លាប់ទៅនឹងត្រូវទៅជួបជុំជាមួយព្រះជាម្ចាស់នៅស្ថានសួគ៌ដ៏មានសុភមង្គល។ ពួកគេរិះគន់ថា ពុទ្ធសាសនាធ្វើឱ្យមនុស្សរស់នៅក្នុងភាពភ័យខ្លាច និងស្រងូតស្រងាត់ ព្រោះតែគិតពីរឿងសេចក្តីស្លាប់គ្រប់ពេល (មរណានុស្សតិ) និងការត្រូវទៅអណ្តែតអណ្តូងចាប់ជាតិថ្មីមិនដឹងទៅទីណា តាមយថាកម្ម។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានពន្យល់បកស្រាយយ៉ាងស៊ីជម្រៅថា ការលួងចិត្តខ្លួនឯងថា «នឹងបានទៅស្ថានសួគ៌ដោយគ្រាន់តែជឿ» គឺជាការរត់គេចពីការពិត ។ នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា ការរំលឹកដល់សេចក្តីស្លាប់ មិនមែនដើម្បីឱ្យកើតទុក្ខ ឬភ័យខ្លាចនោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីដាស់តឿនមនុស្សកុំឱ្យរស់នៅក្នុងភាពប្រមាថ (អប្បមាទ) និងប្រញាប់ប្រញាល់សាងអំពើល្អនៅពេលដែលនៅមានជីវិត។ ព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ថា អ្នកដែលបានចំរើនសតិ និងសាងកុសលកម្មបានល្អហើយ តែងតែប្រឈមមុខនឹងសេចក្តីស្លាប់ដោយភាពស្ងប់ស្ងៀម និងក្លាហានបំផុត ព្រោះចិត្តរបស់ពួកគេលែងមានការជំពាក់វង្វេង។
លោកគ្រូគង្វាល ដឺ ស៊ីលវ៉ា បានលើកឡើងថា កំហឹង ឬការដាក់ទោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្សមានបាប គឺជា «កំហឹងដ៏បរិសុទ្ធ» ដើម្បីរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ និងយុត្តិធម៌នៃសកលលោក។ លោកបានរិះគន់ពុទ្ធសាសនាថា ការបង្រៀនឱ្យមនុស្សលុបបំបាត់កំហឹងដាច់ខាត (ការរំលត់ទោសៈ) អាចធ្វើឱ្យមនុស្សបាត់បង់ស្មារតីក្នុងការតតាំងនឹងអំពើអយុត្តិធម៌ ឬការការពារជនរងគ្រោះ ព្រោះតែគិតតែពីភាពស្ងប់ស្ងៀមផ្ទាល់ខ្លួន។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានតតាំងយ៉ាងដាច់អហង្ការថា នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា គ្មានអ្វីដែលហៅថា "កំហឹងដ៏បរិសុទ្ធ" នោះឡើយ។ កំហឹង (ទោសៈ) គឺជាភ្លើងកិលេសដែលដុតកំដៅចិត្តអ្នកខឹងមុនគេ បន្ទាប់មកទើបដុតបំផ្លាញអ្នកដទៃ។ ព្រះអង្គពន្យល់ថា ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងអំពើអាក្រក់ ឬការជួយជនរងគ្រោះ ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយ «មេត្តា ករុណា និងបញ្ញា» មិនមែនធ្វើឡើងដោយការយកកំហឹងទៅជួបកំហឹងនោះទេ។ ព្រះអង្គបានវាយបកទៅវិញថា ការពិពណ៌នាក្នុងគម្ពីរដែលថា ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យក្រោធខឹង រហូតដល់បំផ្លាញទីក្រុងទាំងមូល (ដូចជារឿងសូដុម និងកូម៉ូរ៉ា) សបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធជំនឿនោះនៅតែលើកតម្កើងអារម្មណ៍ឆេវឆាវ ដែលជាឫសគល់នៃសង្គ្រាមសាសនា និងការកាប់សម្លាប់គ្នានៅលើលោក។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានបើកការចោទសួរដ៏ធំមួយទៅលើទ្រឹស្តីបង្កើតលោករបស់គ្រីស្តថា៖ «ប្រសិនបើមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានមេត្តាតែមួយ ហេតុអ្វីបានជាកុមារខ្លះកើតមកខ្វាក់ភ្នែក ខ្លះពិការភាពពីកំណើត ខ្លះកើតក្នុងគ្រួសារក្រីក្រលំបាកវេទនាបំផុត ខណៈកុមារខ្លះទៀតកើតមកមានរូបកាយស្អាតបាត និងមានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ? តើព្រះជាម្ចាស់លំអៀង ឬមួយក៏ព្រះអង្គបង្កើតមនុស្សមកគ្រាន់តែដើម្បីធ្វើជាល្បែងកំសាន្ត?»
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានលើកឡើងថា ពុទ្ធសាសនាបើកសិទ្ធិទូលំទូលាយបំផុតក្នុងការសួរដេញដោល សូម្បីតែពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធផ្ទាល់ ក៏ព្រះអង្គអនុញ្ញាតឱ្យសាវកយកទៅវិភាគ ពិសោធន៍ ដូចជាការដុត និងខាត់សាកល្បងមាសសិន ទើបឱ្យជឿ (ដកស្រង់ពីអត្ថបទគម្ពីរឃនសាសនាសូត្រ)។ ព្រះអង្គសួរថា ហេតុអ្វីបានជានៅក្នុងប្រព័ន្ធជំនឿគ្រីស្ត ការសង្ស័យលើអត្ថិភាពរបស់ព្រះ ឬការចោទសួរលើគម្ពីរ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ទៅវិញ?
