«ភាគទី៧»
ភាគីគ្រីស្តបានលើកឡើងពីប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងគម្ពីរត្រង់រឿង «មហាប្រាសាទបាបេល» ដោយពន្យល់ថា កាលដើមឡើយមនុស្សលោកនិយាយភាសាតែមួយ។ ប៉ុន្តែដោយសារមនុស្សមានចិត្តមានះចង់សាងប្រាសាទឱ្យខ្ពស់ស្មើជើងមេឃ ព្រះជាម្ចាស់ក៏បានធ្វើឱ្យភាសារបស់ពួកគេបែកធ្លាយខុសៗគ្នា ដើម្បីកុំឱ្យស្តាប់គ្នាបាន រួចក៏បំបែកជួរឱ្យទៅរស់នៅពាសពេញផែនដី។ ភាគីគ្រីស្តបានអះអាងថា នេះជាការពន្យល់ដ៏ច្បាស់លាស់ពីហេតុផលដែលមានភាសាច្រើននៅលើលោក។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានប្រើប្រាស់តក្កវិជ្ជាវាយបកទៅលើរឿងរ៉ាវនេះថា ជាការពិពណ៌នាដែលខ្វះហេតុផលបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងចិត្តវិទ្យា។ ព្រះអង្គបានចោទសួរថា៖ «បើព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណា និងចង់ឱ្យមនុស្សលោកមានសាមគ្គីភាព ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គដាក់ទោសពួកគេដោយការបំបែកភាសា ធ្វើឱ្យមនុស្សជាតិលែងយល់ចិត្តគ្នា និងបង្កើតឱ្យមានសង្គ្រាមរវាងជាតិសាសន៍ដោយសារតែការមិនយល់ភាសាគ្នាទៅវិញ?» នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា (ដកស្រង់ពី អគ្គញ្ញសូត្រ) ព្រះអង្គបានពន្យល់ថា ភាសានិងជាតិសាសន៍វិវត្តទៅតាមភូមិសាស្ត្រ ពេលវេលា និងការសន្មតរបស់មនុស្ស (លោកសម្មតិ) មិនមែនដោយសារការដាក់ទណ្ឌកម្មពីអំណាចដាច់ខាតណាមួយឡើយ។
លោកគ្រូគង្វាល ដឺ ស៊ីលវ៉ា បានពន្យល់ថា ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតសត្វមកគឺដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងជាអាហារសម្រាប់មនុស្សលោក។ សត្វធាតុគ្មានព្រលឹងអមតៈ ដូចមនុស្សទេ ដូច្នេះនៅពេលពួកវាស្លាប់ទៅ គឺរលាយបាត់សូន្យឈឹង មិនទៅស្ថានសួគ៌ ឬនរកឡើយ។ លោកបានរិះគន់ពុទ្ធសាសនាថា បង្រៀនឱ្យមនុស្សបារម្ភពីសត្វធាតុហួសហេតុ រហូតដល់គិតថាសត្វអាចជាឪពុកម្តាយកាលពីជាតិមុន ដែលនេះជារឿងអបិយជំនឿ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានការពារយ៉ាងក្តៅគគុកចំពោះ «សេចក្តីករុណាដែនដី» របស់ពុទ្ធសាសនា។ ព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ថា សត្វលោកគ្រប់រូប ទោះជាមនុស្ស ឬសត្វធាតុ សុទ្ធតែស្រឡាញ់ជីវិត និងខ្លាចសេចក្តីស្លាប់ដូចៗគ្នា (សព្វេ តសន្តិ ទណ្ឌស្ស...)។ សត្វធាតុគ្រាន់តែជាសត្វលោកដែលកំពុងសោយកម្មក្រាស់ក្នុងអបាយភូមិ ប៉ុន្តែពួកវាក៏មានចិត្តវិញ្ញាណ និងមានឱកាសអាចវិវត្តខ្លួនមកកើតជាមនុស្ស ឬសម្រេចធម៌បាននៅថ្ងៃណាមួយ។ ព្រះអង្គបានវាយបកទៅវិញថា ទស្សនៈដែលថា «សត្វបង្កើតមកដើម្បីឱ្យមនុស្សសម្លាប់ស៊ី» គឺជាទស្សនៈអាត្មានិយម ដែលជំរុញឱ្យមនុស្សមានចិត្តសាហាវយង់ឃ្នង និងខ្វះក្តីមេត្តាចំពោះជីវិតដទៃ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានលើកយក «កាលាមសូត្រ» ដែលជាធម្មវិនិច្ឆ័យដ៏ល្បីល្បាញរបស់ព្រះពុទ្ធមកបង្ហាញ។ ព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ថា ពុទ្ធសាសនាមិនដែលបង្ខំឱ្យនរណាម្នាក់ជឿដោយងងឹតងងល់ ឬជឿព្រោះតែគម្ពីរសរសេរទុក ព្រោះតែពាក្យចចាមអារ៉ាម ឬព្រោះតែជាគ្រូរបស់ខ្លួននោះឡើយ។ ព្រះពុទ្ធបង្រៀនឱ្យមនុស្សយកទៅគិត ពិសោធ និងអនុវត្តផ្ទាល់ខ្លួនសិន បើឃើញថាមានប្រយោជន៍ ទើបទទួលយក។ ព្រះអង្គបានចោទសួរភាគីគ្រីស្តថា ហេតុអ្វីបានជាគ្រីស្តសាសនាទាមទារ «សទ្ធាដាច់ខាត» ដោយគំរាមថា បើមិនជឿនឹងត្រូវធ្លាក់នរក?
ភាគីគ្រីស្តបានសង្កត់ធ្ងន់លើទ្រឹស្តី «អំពើបាបដើម» ដោយពន្យល់ថា មនុស្សលោកទាំងអស់កើតមកគឺមានជំពាក់បាបស្រាប់ទៅហើយ ដោយសារបុព្វបុរសដំបូង (អ័ដាំ និងអេវ៉ា) បានល្មើសនឹងបទបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ដូច្នេះ ទោះបីជាមនុស្សម្នាក់ខំធ្វើល្អ ឬសាងបុណ្យកុសលកម្រិតណាក៏ដោយ ក៏មិនអាចលាងជម្រះបាបកម្មជាប់កំណើតនេះបានដែរ គឺមានតែការទទួលយកសេចក្តីសង្គ្រោះពីព្រះយេស៊ូវគ្រីស្តប៉ុណ្ណោះ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានច្រានចោលគំនិតនេះយ៉ាងដាច់អហង្ការ ដោយព្រះអង្គលើកឡើងថា ទ្រឹស្តីនេះផ្ទុយស្រឡះពីគោលការណ៍យុត្តិធម៌ និងតក្កវិជ្ជា។ ព្រះអង្គចោទសួរថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាកូនចៅជំនាន់ក្រោយ ដែលមិនបានដឹងកិច្ចការអ្វីសោះ បែរជាត្រូវមកទទួលខុសត្រូវ និងរងទណ្ឌកម្មជំនួសកំហុសរបស់បុព្វបុរសកាលពីយូរលង់ណាស់មកហើយទៅវិញ? តើនេះឬជាយុត្តិធម៌របស់ព្រះ?» នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា មនុស្សម្នាក់ៗជាម្ចាស់នៃកម្មរបស់ខ្លួន (កម្មសកោ) ធ្វើល្អបានល្អ ធ្វើអាក្រក់បានអាក្រក់ គ្មាននរណាម្នាក់ត្រូវមកទទួលបាប ឬបុណ្យជំនួសអ្នកដទៃឡើយ។
លោកគ្រូគង្វាល ដឺ ស៊ីលវ៉ា បានលើកឡើងថា ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតមនុស្សមកជាគូ (ប្រុសនិងស្រី) ដើម្បីឱ្យបង្កើតគ្រួសារ មើលថែគ្នា និងបង្កើតបុត្រធីតាពាសពេញផែនដី។ លោករិះគន់វិន័យ «ព្រហ្មចារី» របស់ព្រះសង្ឃពុទ្ធសាសនាថា ជាការដើរផ្ទុយពីធម្មជាតិរបស់មនុស្ស និងបង្កើតឱ្យមានបន្ទុកផ្លូវចិត្ត ក៏ដូចជាបញ្ហាលាក់កំបាំងផ្សេងៗនៅក្នុងវត្តអារាម ដោយសារតែការបង្ខំចិត្តមិនឱ្យមានគ្រួសារ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានពន្យល់ថា ពុទ្ធសាសនាមិនដែលបង្ខំមនុស្សគ្រប់គ្នាឱ្យធ្វើជាអ្នកបួសឡើយ។ សម្រាប់គ្រហស្ថ (មនុស្សទូទៅ) ព្រះពុទ្ធបានបង្រៀនពីរបៀបរស់នៅជាគ្រួសារប្រកបដោយសុភមង្គល និងការស្មោះត្រង់ (សិង្គាលកសូត្រ)។ ប៉ុន្តែចំពោះព្រះសង្ឃ ការលះបង់កាមគុណ និងចំណងគ្រួសារ គឺដើម្បីរំដោះពេលវេលា និងថាមពលចិត្តទាំងស្រុង ទៅលើការសិក្សាធម៌ វិបស្សនា និងការបម្រើប្រយោជន៍សង្គមដោយគ្មានភាពលំអៀង។ ព្រះអង្គបានដកស្រង់ខគម្ពីរគ្រីស្តផ្ទាល់មកវាយបកវិញថា សូម្បីតែព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ត និងសាវកប៉ុល ក៏មិនបានរៀបការ និងបានសរសើរកោតសរសើរចំពោះអ្នកដែលរក្សាព្រហ្មចារីដើម្បីនគរព្រះដែរ ហេតុអ្វីបានជាភាគីគ្រីស្តនាសម័យនេះបែរជាមកហែកគម្ពីរខ្លួនឯងចោលទៅវិញ?
ភាគីគ្រីស្តបានរិះគន់ពុទ្ធសាសនិកជុំវិញការគោរពបូជា ឬការធ្វើពិធីសែនព្រេនដល់ទេវតា ដែលពួកគេឃើញថាជាការលាយឡំ និងជាអបិយជំនឿដ៏ងងឹតងងល់ មិនខុសពីការថ្វាយបង្គំព្រះក្លែងក្លាយឡើយ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានបកស្រាយយ៉ាងច្បាស់ថា ត្រូវបែងចែកឱ្យដាច់រវាង «ខ្លឹមសារពុទ្ធសាសនា» និង «ប្រពៃណីប្រជាប្រិយ»។ នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា ទេវតា មិនមែនជាអ្នកបង្កើតលោក ឬជាអ្នកសង្គ្រោះទេ ពួកគាត់គ្រាន់តែជាសត្វលោកមួយប្រភេទដែលមានបុណ្យច្រើន តែនៅតែស្ថិតក្នុងវដ្តសង្សារដូចមនុស្សដែរ។ ការសម្តែងសេចក្តីគោរព ឬការឧទ្ទិសកុសលឱ្យ គឺធ្វើឡើងក្នុងន័យ «មិត្តភាព និងការដឹងគុណ» (ទេវតានុស្សតិ) មិនមែនជាការសុំសេចក្តីសង្គ្រោះជំនួសព្រះធម៌ឡើយ។
លោកគ្រូគង្វាល ដឺ ស៊ីលវ៉ា បានអះអាងថា សីលធម៌ពិតប្រាកដអាចកើតមានទៅបាន លុះត្រាតែមាន «ច្បាប់និងបទបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់» ។ លោកពន្យល់ថា បើមនុស្សមិនជឿលើព្រះ និងមិនខ្លាចទណ្ឌកម្មរបស់ព្រះទេ នោះមនុស្សនឹងធ្វើអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងតាមចិត្តចង់ រួចពិភពលោកនឹងធ្លាក់ក្នុងភាពអនាធិបតេយ្យ។ លោករិះគន់ពុទ្ធសាសនាថា ការបង្រៀនឱ្យមនុស្សកាត់សេចក្តីល្អ-អាក្រក់ដោយខ្លួនឯង គ្មានខ្នាតគំរូដាច់ខាត គឺជាការបើកផ្លូវឱ្យមនុស្សបង្កើតសីលធម៌តាមតែការចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួន។
៖ ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានតតាំងយ៉ាងមុតមាំថា សីលធម៌ដែលកើតចេញពី «ការភ័យខ្លាចទណ្ឌកម្ម ឬការចង់បានរង្វាន់ពីអំណាចខាងក្រៅ» មិនមែនជាសីលធម៌បរិសុទ្ធពិតប្រាកដនោះឡើយ។ នៅក្នុងពុទ្ធសាសនា សីលធម៌កើតចេញពី «សតិបញ្ញា និងបេះដូងអាណិតអាសូរ» (អត្តូបនាយិកធម៌ - ការយកខ្លួនឯងទៅប្រៀបធៀបនឹងអ្នកដទៃ) ពោលគឺ៖ «យើងស្រឡាញ់ជីវិត មិនចង់ឱ្យគេធ្វើបាប ឬលួចទ្រព្យសម្បត្តិយើងយ៉ាងណា អ្នកដទៃក៏យ៉ាងនោះដែរ»។ ព្រះអង្គវាយបកទៅវិញថា សីលធម៌ដែលផ្អែកលើបញ្ជាព្រះមានភាពរង្គោះរង្គើ ព្រោះប្រសិនបើថ្ងៃណាមួយមនុស្សឈប់ជឿលើព្រះ នោះសីលធម៌របស់ពួកគេក៏ត្រូវរលាយបាត់ភ្លាមៗដែរ ខណៈសីលធម៌ពុទ្ធសាសនាឈរលើការយល់ដឹងពីផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដចំពោះសង្គម។
ភាគីគ្រីស្តបានព្យាយាមលាបពណ៌ទ្រឹស្តីកម្មផលរបស់ពុទ្ធសាសនាថា ជា «លទ្ធិវាសនានិយម» ពោលគឺអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងត្រូវបានកំណត់ទុកជាមុនដោយកម្មចាស់ពីជាតិមុន។ ពួកគេចោទថា ជំនឿបែបនេះធ្វើឱ្យមនុស្សជាតិអស់សង្ឃឹម មិនខំប្រឹងប្រែងកែប្រែជីវិត ឬជួយសង្គម ព្រោះតែយល់ថាវាជាកម្មរបស់ខ្លួន ឬកម្មរបស់គេដែលត្រូវទទួលរួចទៅហើយ។
ព្រះភិក្ខុ គុណានន្ទ បានបកស្រាយបំភ្លឺចំណុចភាន់ច្រឡំនេះយ៉ាងច្បាស់ៗថា ព្រះពុទ្ធមិនដែលបង្រៀនថាអ្វីៗគ្រប់យ៉ាងសុទ្ធតែបណ្តាលមកពីកម្មចាស់នោះឡើយ (ដែលក្នុងពុទ្ធសាសនាហៅលទ្ធិនេះថា បុព្វេកតហេតុវាទ ហើយទ្រឹស្តីនេះត្រូវបានព្រះពុទ្ធបដិសេធ)។ ព្រះអង្គពន្យល់ថា កម្មផល គឺជា «សង្វាក់នៃហេតុនិងផលដែលកំពុងប្រព្រឹត្តទៅគ្រប់វិនាទី»។ ទោះបីជាកម្មចាស់ផ្តល់ផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែសកម្មភាព និងការសម្រេចចិត្តក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន (កម្មថ្មី) គឺជាអ្នកកំណត់វាសនាទៅថ្ងៃមុខ។ ដូច្នេះ ពុទ្ធសាសនាផ្តល់អំណាច និងសេរីភាពពេញលេញដល់មនុស្សក្នុងការផ្លាស់ប្តូរជីវិតខ្លួនឯង មិនមែនអង្គុយរង់ចាំព្រះហឫទ័យរបស់អាទិទេព ឬដេកដួលតាមព្រហ្មលិខិតនោះឡើយ។
