#សិក្សាបិដក៤២
[៤] ខតសូត្រ (បុគ្គលដែលជីកគាស់គុណខ្លួនឯង)
ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល មិនឈ្លាសវៃ ជាអសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិខុសក្នុងបុគ្គល ៤ ពួក ឈ្មោះថា រក្សាខ្លួនដែលខ្លួនជីកគាស់ (ខតំ) កម្ចាត់គុណចោលហើយ ជាអ្នកប្រកបដោយទោសផង ប្រកបដោយសេចក្តីតិះដៀលរបស់អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយផង បាននូវបាបដ៏ច្រើនផង។ បុគ្គល ៤ ពួកនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ៖
១. មាតរិ មិច្ឆាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិខុសក្នុងមាតា)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល កាលបើ ប្រតិបត្តិខុសក្នុងមាតា ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនជីកគាស់ កម្ចាត់គុណចោលហើយ ជាអ្នកប្រកបដោយទោស និងបាននូវបាបដ៏ច្រើន។
២. បិតរិ មិច្ឆាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិខុសក្នុងបិតា)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល កាលបើ ប្រតិបត្តិខុសក្នុងបិតា ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនជីកគាស់ កម្ចាត់គុណចោលហើយ។
៣. តថាគតេ មិច្ឆាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិខុសក្នុងព្រះតថាគត)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល កាលបើ ប្រតិបត្តិខុសក្នុងព្រះតថាគត ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនជីកគាស់ កម្ចាត់គុណចោលហើយ។
៤. តថាគតសាវកេ មិច្ឆាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិខុសក្នុងសាវ័កនៃព្រះតថាគត)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាល កាលបើ ប្រតិបត្តិខុសក្នុងសាវ័ករបស់ព្រះតថាគត ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនជីកគាស់ កម្ចាត់គុណចោលហើយ ជាអ្នកប្រកបដោយទោស និងបាននូវបាបដ៏ច្រើន។
ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលជាបណ្ឌិតឈ្លាសវៃ ជាសប្បុរស កាលប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងបុគ្គល ៤ ពួក ឈ្មោះថា រក្សាខ្លួនដែលខ្លួនមិនបានជីកគាស់ (អខតំ) មិនបានកម្ចាត់គុណចោល ជាអ្នកមិនមានទោសផង មិនមានសេចក្តីតិះដៀលរបស់អ្នកប្រាជ្ញផង បាននូវបុណ្យដ៏ច្រើនផង។ បុគ្គល ៤ ពួកនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ៖
១. មាតរិ សម្មាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងមាតា)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិតកាល ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងមាតា ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនមិនបានជីកគាស់គុណចោល ជាអ្នកមិនមានទោស និងបាននូវបុណ្យដ៏ច្រើន។
២. បិតរិ សម្មាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងបិតា)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិតកាល ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងបិតា ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនមិនបានជីកគាស់គុណចោល។
៣. តថាគតេ សម្មាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងព្រះតថាគត)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិតកាល ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងព្រះតថាគត ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនមិនបានជីកគាស់គុណចោល។
៤. តថាគតសាវកេ សម្មាបដិបន្នោ (ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងសាវ័កនៃព្រះតថាគត)៖ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិតកាល ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងសាវ័កនៃព្រះតថាគត ឈ្មោះថារក្សាខ្លួនដែលខ្លួនមិនបានជីកគាស់គុណចោល ជាអ្នកមិនមានទោស និងបាននូវបុណ្យដ៏ច្រើន។
គាថាពន្យល់
‘‘មាតរិ បិតរិ ចាបិ, យោ មិច្ឆា បដិបជ្ជតិ;
តថាគតេ វា សម្ពុទ្ធេ, អថ វា តស្ស សាវកេ;
ពហុញ្ច សោ បសវតិ, អបុញ្ញំ តាទិសោ នរោ។
ជនណា ប្រតិបត្តិខុសក្នុងមាតា ១ ក្នុងបិតា ១ ក្នុងព្រះតថាគតជាសម្ពុទ្ធ ១ ក្នុងសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតនោះ ១ ជនដូច្នោះនោះ រមែងបាននូវបាបដ៏ច្រើន។
‘‘តាយ នំ អធម្មចរិយាយ, មាតាបិតូសុ បណ្ឌិតា;
ឥធេវ នំ គរហន្តិ, បេច្ចាបាយញ្ច គច្ឆតិ។
ក្នុងលោកនេះ បណ្ឌិតទាំងឡាយរមែងតិះដៀលបុគ្គលនោះ លុះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ រមែងទៅកាន់អបាយ ព្រោះការប្រព្រឹត្តមិនត្រូវតាមធម៌នោះ (ចំពោះមាតា និងបិតាទាំងឡាយ)។
‘‘មាតរិ បិតរិ ចាបិ, យោ សម្មា បដិបជ្ជតិ;
តថាគតេ វា សម្ពុទ្ធេ, អថ វា តស្ស សាវកេ;
ពហុញ្ច សោ បសវតិ, បុញ្ញំ ឯតាទិសោ នរោ។
ជនណា ប្រតិបត្តិត្រូវក្នុងមាតា ១ ក្នុងបិតា ១ ក្នុងព្រះតថាគតជាសម្ពុទ្ធ ១ ក្នុងសាវ័ករបស់ព្រះតថាគតនោះ ១ ជនដូច្នោះនោះ រមែងបាននូវបុណ្យដ៏ច្រើន។
‘‘តាយ នំ ធម្មចរិយាយ, មាតាបិតូសុ បណ្ឌិតា;
ឥធេវ នំ បសំសន្តិ, បេច្ច សគ្គេ បមោទតិ’’។
ក្នុងលោកនេះ បណ្ឌិតទាំងឡាយរមែងសរសើរជននោះ លុះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ រមែងរីករាយក្នុងស្ថានសួគ៌ ព្រោះការប្រព្រឹត្តត្រូវតាមធម៌នោះ ចំពោះមាតានិងបិតាទាំងឡាយ។
