ព្រះសាសនារបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធនឹងត្រូវដល់នូវសេចក្តីសាបសូន្យ ឬរលាយបាត់បង់ទៅវិញនៅថ្ងៃណាមួយនាអនាគត ដោយសារដំណើរនៃ អន្តរធាន ៥ យ៉ាង (ការបាត់បង់ ឬការវិនាសសាបសូន្យ ៥ ប្រការ)
១. បរិយត្តិអន្តរធាន (ការសាបសូន្យនូវការសិក្សារៀនសូត្រ) គឺជាការបាត់បង់នូវការសិក្សាព្រះធម៌ វិន័យ និងព្រះត្រៃបិដក។ ភិក្ខុ សាមណេរ ពុទ្ធបរិស័ទ លែងមានចំណាប់អារម្មណ៍ក្នុងការសិក្សា ទន្ទេញ ឬចងចាំនូវពុទ្ធវចនៈ។ គម្ពីរដីកាទាំងឡាយនឹងត្រូវគេបោះបង់ចោល លែងមានអ្នកអាន លែងមានអ្នកយល់ន័យ ហើយក្បួនច្បាប់ព្រះធម៌ក៏ត្រូវបាត់បង់បន្តិចម្តងៗ។
២. បដិបត្តិអន្តរធាន (ការសាបសូន្យនូវការប្រតិបត្តិ) នៅពេលដែលចំណេះដឹងផ្នែកបរិយត្តិបាត់បង់ ការប្រតិបត្តិក៏ធ្លាក់ចុះតាមនោះដែរ។ នេះគឺជាការសាបសូន្យនូវការរក្សាសីល ការចម្រើនសមាធិ និងការកសាងវិបស្សនា។ អ្នកបួសលែងសូវគោរពវិន័យ លែងខ្វល់ខ្វាយក្នុងការប្រព្រឹត្តធម៌ ដើម្បីដុសខាត់កិលេស ហើយងាកទៅរកការរស់នៅតាមបែបលោកិយច្រើនជាង។
៣. បដិវេធអន្តរធាន (ការសាបសូន្យនូវការត្រាស់ដឹង ឬមគ្គផល) នៅពេលគ្មានការប្រតិបត្តិត្រឹមត្រូវ ការសម្រេចបាននូវធម៌ជាន់ខ្ពស់ក៏លែងមាន។ នេះគឺជាយុគសម័យដែលលែងមានបុគ្គលសម្រេចមគ្គផល (លែងមានព្រះអរហន្ត ព្រះអនាគាមី ព្រះសកទាគាមី និងព្រះសោតាបន្ន)។ ពុទ្ធបរិស័ទអាចត្រឹមតែធ្វើទាន ឬសីលធម្មតា ប៉ុន្តែមិនអាចឈានដល់ការកាត់ផ្តាច់កិលេសបានឡើយ។
៤. លិង្គអន្តរធាន (ការសាបសូន្យនូវសណ្ឋានជាសមណៈ) គឺជាការបាត់បង់នូវរូបរាង និងសញ្ញាសម្គាល់ជាអ្នកបួស (ព្រះសង្ឃ)។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះ អ្នកបួសលែងស្លៀកពាក់ស្បង់ចីវរឲ្យបានត្រឹមត្រូវ អាចត្រឹមតែយកចម្រៀកសំពត់ពណ៌លឿងមកចងនៅក ឬនៅដៃដើម្បីជាការសម្គាល់ខ្លួនថាជាអ្នកបួសប៉ុណ្ណោះ។ ទីបំផុត សូម្បីតែភេទជាព្រះសង្ឃ ឬស្បង់ចីវរក៏លែងមានតទៅទៀត។
៥. ធាតុអន្តរធាន (ការសាបសូន្យនូវព្រះបរមសារីរិកធាតុ) នេះគឺជាដំណាក់កាលចុងក្រោយបង្អស់នៃអាយុកាលព្រះពុទ្ធសាសនា។ តាមគម្ពីរបានពោលថា នៅទីបញ្ចប់ ព្រះបរមសារីរិកធាតុ (ធាតុរបស់ព្រះពុទ្ធ) ទាំងអស់ដែលប្រតិស្ថាននៅតាមទីកន្លែងនានា នឹងហោះទៅប្រមូលផ្តុំគ្នានៅគល់កល្បព្រឹក្ស (មហាពោធិព្រឹក្ស) រួចតេជោធាតុ (ភ្លើង) នឹងឆេះឆាបរលាយបាត់បង់ទៅជាស្ថាពរ។ ការបាត់បង់ព្រះបរមសារីរិកធាតុនេះ គឺជាទីបញ្ចប់នៃព្រះពុទ្ធសាសនាយ៉ាងពិតប្រាកដ។
#ព្រះពុទ្ធសាសនា #អន្តរធាន៥យ៉ាង #ពុទ្ធវចនៈ #ចំណេះដឹងទូទៅ #ធម្មទាន
