[ប្រវត្តិសង្ខេបរបស់ អានាថ បិណ្ឌិកសេដ្ឋី]
អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី គឺជាមហាសេដ្ឋី និងជាឧបាសកដ៏ឆ្នើម
មួយរូបក្នុងសម័យពុទ្ធកាល ដែលមានល្បីល្បាញខ្លាំងខាងការធ្វើទាន ការបរិច្ចាគទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មហាសាលដើម្បីទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា។
ខាងក្រោមនេះជាប្រវត្តិសង្ខេបរបស់លោក៖
១. ឈ្មោះពិត និងប្រភពនៃនាម "អនាថបិណ្ឌិក"
ឈ្មោះដើម៖ លោកមានឈ្មោះពិតថា សុទត្តៈ រស់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី នៃជម្ពូទ្វីប (ប្រទេសឥណ្ឌាសព្វថ្ងៃ)។
អត្ថន័យនៃនាម៖ ពាក្យថា «អនាថបិណ្ឌិក» មានន័យថា «អ្នកដែលមានដុំបាយសម្រាប់ជនអនាថា» (អ្នកដែលតែងតែផ្តល់អាហារដល់មនុស្សគ្មានទីពឹង)។ លោកទទួលបាននាមនេះ ដោយសារតែលោកមានចិត្តសប្បុរស តែងតែបង្កើតសាលាទាន ផ្តល់អាហារ និងជួយសង្គ្រោះដល់អ្នកក្រីក្រ ជនពិការ និងមនុស្សចាស់ជរាគ្មានទីពឹងជាប្រចាំ។
២. ការជួបព្រះពុទ្ធសាសនា និងការសម្រេចធម៌
ដើមឡើយ សុទត្តសេដ្ឋី មិនទាន់ស្គាល់ព្រះពុទ្ធសាសនានៅឡើយទេ។ ថ្ងៃមួយ លោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ដើម្បីជួបប្អូនថ្លៃ (ដែលជាសេដ្ឋីនៅទីនោះ)។ នៅពេលទៅដល់ លោកបានឃើញប្អូនថ្លៃ និងអ្នកផ្ទះកំពុងរៀបចំពិធីយ៉ាងអធិកអធម ដើម្បីនិមន្តព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ និងព្រះសង្ឃ។
គ្រាន់តែបានឮពាក្យថា "ព្រះពុទ្ធ" ភ្លាម ភាពជ្រះថ្លាយ៉ាងខ្លាំងបានកើតឡើងក្នុងចិត្តរបស់លោកភ្លាមៗ។ នៅព្រឹកព្រលឹមស្រាងៗ លោកបានធ្វើដំណើរទៅគាល់ព្រះភគវន្តមុនគេបង្អស់។ បន្ទាប់ពីបានស្តាប់ព្រះធម៌ទេសនារបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ លោកក៏បានសម្រេចធម៌លំដាប់ថ្នាក់ "សោតាបន្ន" (អរិយបុគ្គលថ្នាក់ដំបូង)។
១. ការកសាង "វត្តជេតពន" ដ៏ល្បីល្បាញ
ក្រោយពីមានសេចក្តីជ្រះថ្លា លោកបានទូលនិមន្តព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ឱ្យយាងទៅគង់ប្រថាប់នៅក្រុងសាវត្ថីវិញ។ ដើម្បីកសាងទីសេនាសនៈ (វត្តអារាម) ថ្វាយព្រះពុទ្ធ លោកបានស្វែងរកដី ហើយក៏ពេញចិត្តនឹងឧទ្យានរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ជេត ។
លក្ខខណ្ឌទិញដី៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ជេត មិនចង់លក់ទើបដេញថ្លៃដោយលក្ខខណ្ឌពិបាកមួយគឺ៖ «ត្រូវយកកាក់មាសមកក្រាលឱ្យពេញផ្ទៃដី ទើបព្រមលក់ឱ្យ»។
ការលះបង់ទ្រព្យ៖ ដោយសារសេចក្តីជ្រះថ្លាខ្លាំង អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី បានបញ្ជាឱ្យគេដឹកកាក់មាសពីឃ្លាំងមកក្រាលពេញដីឧទ្យាននោះពិតមែន។ ឃើញសទ្ធាដ៏មុតមាំបែបនេះ ព្រះអង្គម្ចាស់ជេត ក៏មានចិត្តរំភើប ហើយបានចូលរួមចំណែកកសាងខ្លោងទ្វារ និងកំពែងវត្តដោយខ្លួនឯង។ វត្តនោះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា "វត្តជេតវនារាម" (ឬវត្តជេតពន) ដែលជាវត្តដ៏ធំ និងជាកន្លែងដែលព្រះពុទ្ធគង់ប្រថាប់យូរជាងគេបំផុតក្នុងពុទ្ធកាល (អស់រយៈពេល ២៥ វស្សា)។
៤. កំពូលឧបាសកផ្នែក "ទាយក"
ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានប្រកាសលើកតម្កើង អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ក្នុងឋានៈជា "ឯតទគ្គៈ" (អ្នកឆ្នើមបំផុត) ផ្នែកខាង ជាទាយក (អ្នកឱ្យទាន) ក្នុងចំណោមឧបាសកទាំងអស់។
លោកបានចំណាយទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើចង្ហាន់ថ្វាយព្រះសង្ឃរាប់ពាន់អង្គ និងជួយសង្គ្រោះសង្គម។ ទោះបីជាមានដំណាក់កាលមួយដែលលោកធ្លាក់ខ្លួនក្រខ្សត់ ដោយសារទឹកជំនន់ហូរនាំទ្រព្យសម្បត្តិទៅ និងមនុស្សខ្ចីប្រាក់មិនសង ក៏លោកនៅតែមិនបោះបង់ការធ្វើទានដែរ (ក្រោយមកលោកបានទ្រព្យសម្បត្តិមកវិញ ដោយសារការជួយពីទេវតារក្សាផ្ទះ)។
៥. ទីបញ្ចប់នៃជីវិត
នៅពេលចុងក្រោយនៃជីវិត អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី បានធ្លាក់ខ្លួនឈឺធ្ងន់។ ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះអានន្ទ បានយាងទៅសម្តែងធម៌ទេសនាអប់រំចិត្ត (អនាថបិណ្ឌិកោវាទសូត្រ) ធ្វើឱ្យលោកមានចិត្តស្ងប់ និងរីករាយក្នុងធម៌យ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់ពីលាចាកលោកទៅ លោកបានទៅបដិសន្ធិជា ទេវបុត្រ នៅស្ថានសួគ៌ជាន់តុសិត។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ រឿងរ៉ាវរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី គឺជាគំរូដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃការលះបង់ មិនស្ដាយស្រណោះទ្រព្យសម្បត្តិខាងក្រៅ ដើម្បីប្តូរយក "អរិយទ្រព្យ" (ទ្រព្យខាងក្នុង គឺបុណ្យកុសល និងធម៌) ទុកក្នុងសង្សារវដ្ត។
